శ్రీ వరలక్ష్మీ వ్రత కల్పం: సంపూర్ణ పూజా విధానం, సామగ్రి మరియు తోర పూజ పూర్తి వివరాలు
హిందూ ధర్మశాస్త్రాల ప్రకారం, చంద్రమాన క్యాలెండర్లోని 12 నెలల్లో ఐదవదైన శ్రావణ మాసం అత్యంత పవిత్రమైనది మరియు లక్ష్మీప్రదమైనది. ఈ మాసంలో పూర్ణిమకు (పౌర్ణమి) ముందు వచ్చే శుక్రవారం నాడు వరలక్ష్మీ వ్రతాన్ని ఆచరించడం విశేషమైన సంప్రదాయం. ఒకవేళ ఆ రోజున వ్రతం చేసుకోవడం వీలుకాకపోతే, శ్రావణ మాసంలోని ఇతర శుక్రవారాల్లో కూడా ఈ పూజను నిర్వహించవచ్చు, అయితే రెండవ శుక్రవారానికి శాస్త్రపరంగా అత్యంత ప్రాధాన్యత ఉంది.
వరాలిచ్చే తల్లిగా, విష్ణుమూర్తి భార్యగా కొలవబడే వరలక్ష్మీ దేవిని భక్తితో ఆరాధించడం వల్ల అష్టలక్ష్మీ పూజలతో సమానమైన ఫలితం లభిస్తుందని భక్తుల ప్రగాఢ విశ్వాసం. ఈ వ్రతాన్ని ఆచరించడం వల్ల ముత్తైదువులకు సౌభాగ్యం (ఐదవతనం), పుత్ర పౌత్రాభివృద్ధి, ఆయురారోగ్యాలు మరియు అష్టైశ్వర్యాలు (ధన, ధాన్య, పశు, గుణ, జ్ఞాన సంపదలు) సిద్ధిస్తాయని పురాణ కథనం.
వ్రతానికి కావలసిన పూజా సామగ్రి (Pooja Samagri List)
వరలక్ష్మీ వ్రతాన్ని భక్తిశ్రద్ధలతో, ఎటువంటి ఆటంకాలు లేకుండా నిర్వహించుకోవడానికి అవసరమైన వస్తువులను ముందుగానే సిద్ధం చేసుకోవాలి. భక్తుల సౌకర్యార్థం పూజా సామాగ్రిని వివిధ వర్గాలుగా కింద ఇవ్వడమైనది:
| సామగ్రి వర్గం | కావలసిన వస్తువులు |
| ప్రాథమిక పూజా ద్రవ్యాలు | పసుపు (100 గ్రా॥), కుంకుమ (100 గ్రా॥), గంధం, అక్షతలు, అగరుబత్తీలు, కర్పూరం. |
| కలశ సామగ్రి | వెండి, రాగి లేదా ఇత్తడి కలశ పాత్ర, కొబ్బరికాయ (పీచు ఉన్నది), మామిడి ఆకులు లేదా పంచ పల్లవాలు (రావి, జువ్వి, మర్రి, మామిడి, ఉత్తరేణి ఆకులు). |
| అలంకరణ మరియు వస్త్రాలు | లక్ష్మీదేవి ప్రతిమ లేదా ఫోటో, కొత్త రవికల గుడ్డ (బ్లౌజ్ పీస్) లేదా చీర, తెల్లటి టవల్, పూల మాలలు (కనీసం 6), విడి పూలు (సుమారు అర కిలో). |
| నైవేద్యం మరియు పండ్లు | తమలపాకులు (30), వక్కలు, ఖర్జూరాలు, అరటిపండ్లు, ఇతర 5 రకాల పండ్లు, బియ్యం (2 కిలోలు). |
| పంచామృతాలు | ఆవు పాలు, ఆవు పెరుగు, ఆవు నెయ్యి, తేనె, చక్కెర. |
| దీపారాధన సామాగ్రి | దీపపు కుందులు, వత్తులు, నూనె లేదా నెయ్యి, హారతి ప్లేటు, గంట. |
| ఇతర వస్తువులు | తోరం తయారు చేయడానికి తెల్లటి దారం, చిల్లర నాణేలు (దక్షిణ కోసం), పీఠం లేదా మండపం. |
ముఖ్య గమనిక: తోరం తయారీ కోసం తెల్లటి దారాన్ని ఐదు లేదా తొమ్మిది పోగులు తీసుకుని, దానికి పసుపు రాసి, తొమ్మిది పువ్వులు కట్టి సిద్ధంగా ఉంచుకోవాలి.
పూజకు ముందు చేయవలసిన ఏర్పాట్లు (Pre-Pooja Preparations)
వరలక్ష్మీ వ్రతాన్ని శాస్త్రోక్తంగా నిర్వహించడానికి పూజకు ముందుగా ఈ క్రింది ఏర్పాట్లు పూర్తి చేసుకోవాలి:
- గృహ శుద్ధి మరియు అలంకరణ: వ్రతం రోజున ఉదయాన్నే నిద్రలేచి ఇల్లంతా శుభ్రం చేసుకోవాలి. ఇంటి ప్రధాన గుమ్మానికి మామిడి తోరణాలు కట్టి, గడపకు పసుపు రాసి కుంకుమ బొట్లు పెట్టాలి. పూజా మందిరంలో మరియు ఇంటి ముందు అందమైన రంగవల్లులు (ముగ్గులు) వేసుకోవాలి.
- మండప స్థాపన: పూజా గదిలో ఈశాన్య భాగంలో ఒక పీఠాన్ని లేదా మండపాన్ని ఏర్పాటు చేయాలి. ఆ మండపంపై బియ్యం పోసి సిద్ధంగా ఉంచుకోవాలి.
- కలశం సిద్ధం చేయడం: వెండి, రాగి లేదా కంచు కలశ పాత్రను గంధం, పసుపు, కుంకుమలతో అలంకరించాలి. కలశంలో శుద్ధమైన నీటిని నింపి, అందులో మామిడి ఆకులు లేదా పంచ పల్లవాలను (రావి, జువ్వి, మర్రి, మామిడి, ఉత్తరేణి ఆకులు) అమర్చాలి. అనంతరం కలశంపై పసుపు రాసిన కొబ్బరికాయను ఉంచి, దానికి కొత్త రవికల గుడ్డను (బ్లౌజ్ పీస్) అందంగా అలంకరించాలి.
- నవసూత్ర (తోరం) తయారీ: తొమ్మిది దారపు పోగులతో, తొమ్మిది పువ్వులను కలుపుతూ తొమ్మిది ముడులు (నవగ్రంథి) వేసి తోరాలను సిద్ధం చేసుకోవాలి. ఈ తోరాలకు పసుపు రాయడం అత్యంత మంగళకరం. ఒక తోరం అమ్మవారికి, మరొకటి పూజ చేసే వారికి, మిగిలినవి ముత్తైదువుల కోసం సిద్ధంగా ఉంచుకోవాలి.
- వ్యక్తిగత నియమాలు: పూజ చేసే వారు అభ్యంగన స్నానం (తలస్నానం) చేసి, పట్టు వస్త్రాలు లేదా శుభ్రమైన సాంప్రదాయ దుస్తులు ధరించాలి.
శ్రీ వరలక్ష్మీ వ్రత సంపూర్ణ పూజా విధానం (Step-by-Step Pooja Vidhanam)
వరలక్ష్మీ వ్రతాన్ని శాస్త్రోక్తంగా నిర్వహించడానికి ఈ క్రింది క్రమాన్ని అనుసరించాలి:
గణపతి పూజ (Ganapati Pooja):
వరలక్ష్మీ వ్రతాన్ని నిర్విఘ్నంగా పూర్తి చేసుకునేందుకు ముందుగా శ్రీ మహాగణపతిని పూజించాలి.
“అదౌ నిర్విఘ్నేన వ్రత పరిసమాప్త్యర్థం గణపతి పూజాం కరిష్యే” అని సంకల్పించుకొని, ఈ శ్లోకాలను భక్తిశ్రద్ధలతో పఠించాలి:
వక్రతుండ మహాకాయ కోటి సూర్య సమప్రభ ।
నిర్విఘ్నం కురుమే దేవ సర్వకార్యేషు సర్వదా ॥
ఆగచ్చ వరసిద్ధి వినాయక, అంబికా ప్రియనందన ।
పూజాం గృహాణ సుముఖ, నమస్తే గణనాయక ॥
అని స్తుతిస్తూ గణపతికి అక్షతలు సమర్పించాలి. అనంతరం యథాశక్తి షోడశోపచార పూజ నిర్వహించాలి.
గణపతి నామావళి
క్రింది నామాలను జపిస్తూ పుష్పాలు లేదా అక్షతలు సమర్పించాలి:
- ఓం సుముఖాయ నమః
- ఓం ఏకదంతాయ నమః
- ఓం కపిలాయ నమః
- ఓం గజకర్ణకాయ నమః
- ఓం లంబోదరాయ నమః
- ఓం వికటాయ నమః
- ఓం విఘ్నరాజాయ నమః
- ఓం గణాధిపాయ నమః
- ఓం ధూమకేతవే నమః
- ఓం వక్రతుండాయ నమః
- ఓం గణాధ్యక్షాయ నమః
- ఓం ఫాలచంద్రాయ నమః
- ఓం గజాననాయ నమః
- ఓం శూర్పకర్ణాయ నమః
- ఓం హేరంబాయ నమః
- ఓం స్కందపూర్వజాయ నమః
చివరగా,
ఓం శ్రీ మహాగణాధిపతయే నమః
నానావిధ పరిమళ పుష్పాణి సమర్పయామి
అని చెప్పి పుష్పాలు సమర్పించాలి.
ధూపం, దీపం, నైవేద్యం
ఓం శ్రీ మహాగణాధిపతయే నమః ధూపం ఆఘ్రాపయామి।
ఓం శ్రీ మహాగణాధిపతయే నమః దీపం దర్శయామి।
అని ధూపదీపాలు సమర్పించి, స్వామివారి ముందు పండ్లు, బెల్లం లేదా యథాశక్తి నైవేద్యం ఉంచాలి.
తరువాత గాయత్రీ మంత్రాన్ని జపిస్తూ నైవేద్యం సమర్పించాలి:
ఓం భూర్భువస్సువః తత్సవితుర్వరేణ్యం
భర్గో దేవస్య ధీమహి ధియో యో నః ప్రచోదయాత్॥
అని పఠిస్తూ నైవేద్యం చుట్టూ నీటిని జల్లాలి.
ఆ తరువాత:
సత్యం త్వర్తేన పరిషించామి ।
అమృతమస్తు । అమృతోపస్తరణమసి ।
అని చెప్పి,
ఓం ప్రాణాయ స్వాహా
ఓం అపానాయ స్వాహా
ఓం వ్యానాయ స్వాహా
ఓం ఉదానాయ స్వాహా
ఓం సమానాయ స్వాహా
ఓం బ్రహ్మణే స్వాహా
అని జపించి,
గుడసహిత ఫల నైవేద్యం సమర్పయామి।
మధ్యే మధ్యే పానీయం సమర్పయామి।
అంటూ నీటిని సమర్పించాలి.
తాంబూలం, నీరాజనం
ఓం శ్రీ మహాగణాధిపతయే నమః తాంబూలం సమర్పయామి।
తాంబూలానంతరం ఆచమనీయం సమర్పయామి।
అనంతరం కర్పూర హారతి ఇవ్వాలి.
ఓం శ్రీ మహాగణాధిపతయే నమః కర్పూర నీరాజనం సమర్పయామి।
నీరాజనానంతరం ఆచమనీయం సమర్పయామి।
పూజా సమర్పణ
చివరగా ఈ విధంగా ప్రార్థించాలి:
అనేన మయా కృత గణపత్యర్చనేన భగవాన్ సర్వాత్మకః శ్రీ గణపతిర్దేవతా సుప్రీతః సుప్రసన్నో వరదో భవతు।
మమ ఇష్టకామ్యార్థ సిద్ధిరస్తు॥
అని ప్రార్థించి వినాయక స్వామికి నమస్కరించాలి. పూజలో ఉపయోగించిన అక్షతలను తలపై చల్లుకోవాలి.
కలశ పూజ (Kalasha Pooja):
వరలక్ష్మీ పూజలో కలశం అత్యంత ముఖ్యమైనది. కలశాన్ని దేవతల నివాసంగా భావించి ఈ క్రింది మంత్రాన్ని భక్తితో పఠించాలి:
కలశస్య ముఖే విష్ణుః కంఠే రుద్రః సమాశ్రితః ।
మూలే తత్ర స్థితో బ్రహ్మా మధ్యే మాతృగణాః స్థితాః ॥
కుక్షౌ తు సాగరాః సర్వే సప్తద్వీపా వసుంధరా ।
ఋగ్వేదో యజుర్వేదః సామవేదోఽథర్వణః ॥
అంగైశ్చ సహితాః సర్వే కలశాంబు సమాశ్రితాః ।
ఆయాంతు దేవపూజార్థం దురితక్షయకారకాః ॥
అనంతరం పవిత్ర నదీదేవతలను ఆవాహన చేస్తూ ఈ మంత్రాన్ని పఠించాలి:
గంగే చ యమునే చైవ గోదావరి సరస్వతి ।
నర్మదే సింధు కావేరి జలేఽస్మిన్ సన్నిధిం కురు ॥
ఈ మంత్రాలను పఠించిన తరువాత కలశంలోని నీటిని ఒక పుష్పంతో స్పృశించి, ఆ నీటిని దేవతా విగ్రహాలపై, పూజా ద్రవ్యాలపై మరియు పూజ చేస్తున్న వారి తలపై చల్లుకోవాలి. ఇలా చేయడం ద్వారా పూజా సామగ్రి, పూజా స్థలం మరియు పూజకులు పవిత్రమవుతారని శాస్త్రం చెబుతోంది.
సంకల్పం
పూజ ప్రారంభించే ముందు కుడిచేతిలో అక్షతలు, పుష్పాలు తీసుకుని ఈ విధంగా సంకల్పం చెప్పుకోవాలి:
మమ ఉపాత్త సమస్త దురితక్షయద్వారా శ్రీ పరమేశ్వరముద్దిశ్య, శ్రీ పరమేశ్వర ప్రీత్యర్థం, శుభే శోభనే ముహూర్తే, ఆద్య బ్రహ్మణః ద్వితీయ పరార్థే, శ్వేతవరాహ కల్పే, వైవస్వత మన్వంతరే, కలియుగే, ప్రథమ పాదే, జంబూద్వీపే, భరతవర్షే, భరతఖండే, మేరోర్దక్షిణ దిగ్భాగే, శ్రీశైలస్య ఈశాన్య ప్రదేశే, కృష్ణా గోదావరీ మధ్యదేశే, అస్మిన్ వర్తమాన వ్యావహారిక చాంద్రమానేన …….. నామ సంవత్సరే, దక్షిణాయనే, వర్ష ఋతౌ, శ్రావణ మాసే, …….. పక్షే, …….. తిథౌ, …….. వాసరే, శుభ నక్షత్రే, శుభ యోగే, శుభ కరణే, ఏవంగుణ విశేషణ విశిష్టాయాం శుభతిథౌ,
శ్రీమతి ………. గోత్రవతి ………. నామధేయవతి అహం, మమ సహకుటుంబస్య క్షేమ, స్థైర్య, వీర్య, విజయ, అభయ, ఆయురారోగ్య, ఐశ్వర్యాభివృద్ధ్యర్థం, పుత్రపౌత్రాభివృద్ధ్యర్థం, ధర్మార్థ కామ మోక్ష చతుర్విధ పురుషార్థ సిద్ధ్యర్థం, సర్వాభీష్ట సిద్ధ్యర్థం, శ్రీ వరలక్ష్మీ దేవతా ప్రీత్యర్థం, కల్పోక్త ప్రకారేణ యావచ్ఛక్తి ధ్యానావాహనాది షోడశోపచార పూజాం కరిష్యే। తదంగ కలశ పూజాం కరిష్యే॥
అని చెప్పి అక్షతలను పూజా స్థలంలో వదలాలి.
ధ్యానం
ఇప్పుడు శ్రీ వరలక్ష్మీ దేవిని మనసారా ధ్యానించాలి.
పద్మాసనే పద్మకరే సర్వలోకైక పూజితే ।
నారాయణ ప్రియే దేవి సుప్రీతా భవ సర్వదా ॥
క్షీరోదార్ణవ సంభూతే కమలే కమలాలయే ।
సుస్థిరా భవ మే గేహే సురాసుర నమస్కృతే ॥
ఈ శ్లోకాలను పఠిస్తూ అమ్మవారిని ధ్యానించాలి.
ఆవాహనం
ఇప్పుడు అమ్మవారిని కలశంలో ఆవాహన చేయాలి.
సర్వమంగళ మాంగల్యే విష్ణు వక్షఃస్థలాలయే ।
ఆవాహయామి దేవి త్వాం సుప్రీతా భవ సర్వదా ॥
శ్రీ వరలక్ష్మీ దేవతాయై నమః ఆవాహయామి।
అని చెప్పి దేవిని భక్తిపూర్వకంగా ఆహ్వానించి నమస్కరించాలి.
ఆసనం
సూర్యాయుత నిభస్ఫూర్తే స్ఫురద్రత్న విభూషితే ।
సింహాసనమిదం దేవి స్వీకురుష్వ సురపూజితే ॥
శ్రీ వరలక్ష్మీ దేవతాయై నమః ఆసనం సమర్పయామి।
అని చెప్పి పసుపు, కుంకుమ, పూలు, అక్షతలతో ఆసనం సమర్పించాలి.
పాద్యం
సువాసిత జలం రమ్యం సర్వతీర్థ సముద్భవమ్ ।
పాద్యం గృహాణ దేవి త్వం సర్వదేవ నమస్కృతే ॥
శ్రీ వరలక్ష్మీ దేవతాయై నమః పాద్యం సమర్పయామి।
అని చెప్పి దేవికి పాదప్రక్షాళనార్థం నీటిని సమర్పించాలి.
అర్ఘ్యం
శుద్ధోదకం చ పాత్రస్థం గంధ పుష్పాది మిశ్రితమ్ ।
అర్ఘ్యం దాస్యామి తే దేవి గృహాణ సురపూజితే ॥
శ్రీ వరలక్ష్మీ దేవతాయై నమః అర్ఘ్యం సమర్పయామి।
అని చెప్పి చేతులు కడుక్కోవడానికి నీటిని సమర్పించాలి.
ఆచమనీయం
సువర్ణ కలశానీతం చందనాగరు సంయుతమ్ ।
గృహాణ ఆచమనం దేవి మయాదత్తం శుభప్రదే ॥
శ్రీ వరలక్ష్మీ దేవతాయై నమః ఆచమనీయం సమర్పయామి।
అని చెప్పి ఆచమనార్థం జలాన్ని సమర్పించాలి.
పంచామృత స్నానం
పయో దధి ఘృతోపేతం శర్కరా మధు సంయుతమ్ ।
పంచామృత స్నానమిదం గృహాణ కమలాలయే ॥
శ్రీ వరలక్ష్మీ దేవతాయై నమః పంచామృత స్నానం సమర్పయామి।
అని చెప్పి పాలు, పెరుగు, నెయ్యి, తేనె, పంచదారలతో చేసిన పంచామృతాన్ని సమర్పించాలి.
శుద్ధోదక స్నానం
గంగాజలం మయానీతం మహాదేవ శిరఃస్థితమ్ ।
శుద్ధోదకమిదం స్నానం గృహాణ విధుసోదరి ॥
శ్రీ వరలక్ష్మీ దేవతాయై నమః శుద్ధోదక స్నానం సమర్పయామి।
అని చెప్పి శుద్ధజలంతో స్నానం చేయించాలి.
వస్త్రయుగ్మం
సురార్చితాంఘ్రియుగళే దుకూల వసనప్రియే ।
వస్త్రయుగ్మం ప్రదాస్యామి గృహాణ హరివల్లభే ॥
శ్రీ వరలక్ష్మీ దేవతాయై నమః వస్త్రయుగ్మం సమర్పయామి।
అని చెప్పి కొత్త వస్త్రం లేదా ప్రతీకాత్మకంగా అక్షతలు సమర్పించాలి.
ఆభరణం
కేయూర కంకణా దేవి హార నూపుర మేఖలాః ।
విభూషణాన్యమూల్యాని గృహాణ ఋషిపూజితే ॥
శ్రీ వరలక్ష్మీ దేవతాయై నమః ఆభరణాని సమర్పయామి।
శక్తికి తగిన విధంగా ఆభరణాలు లేదా అక్షతలు సమర్పించాలి.
యజ్ఞోపవీతం
తప్త హేమకృతం దేవి మాంగల్యం మంగళప్రదమ్ ।
మయా సమర్పితం దేవి గృహాణ త్వం శుభప్రదే ॥
శ్రీ వరలక్ష్మీ దేవతాయై నమః యజ్ఞోపవీతం సమర్పయామి।
అని చెప్పి యజ్ఞోపవీతం సమర్పించాలి.
అక్షతలు
అక్షతాన్ ధవళాన్ దివ్యాన్ శాలీయాన్ తండులాన్ శుభాన్ ।
హరిద్రా కుంకుమోపేతాన్ గృహ్యతామబ్ధిపుత్రికే ॥
శ్రీ వరలక్ష్మీ దేవతాయై నమః అక్షతాన్ సమర్పయామి।
అని చెప్పి అక్షతలను సమర్పించాలి.
పుష్ప పూజ
మల్లికా జాజి కుసుమైః చంపకైర్వకుళైస్తథా ।
నీలోత్పలైశ్చ కల్హారైః పూజయామి హరిప్రియే ॥
శ్రీ వరలక్ష్మీ దేవతాయై నమః పుష్పైః పూజయామి।
అని చెప్పి సుగంధభరితమైన పుష్పాలతో శ్రీ వరలక్ష్మీ దేవిని భక్తిశ్రద్ధలతో పూజించాలి.
అంగపూజ (Anga Pooja)
అంగపూజ అంటే అమ్మవారి శరీరంలోని వివిధ భాగాలను (అంగాలను) పూజించడం. కుడిచేతిలోకి అక్షతలు లేదా పుష్పాలను తీసుకుని, కింద పేర్కొన్న నామాలను చదువుతూ అమ్మవారి పటం లేదా కలశంపై సమర్పించాలి.
అంగపూజ మంత్రాలు మరియు విధి:
- ఓం చంచలాయై నమః – పాదౌ పూజయామి (పాదాలను పూజిస్తున్నాను).
- ఓం చపలాయై నమః – జానునీ పూజయామి (మోకాళ్లను పూజిస్తున్నాను).
- ఓం పీతాంబరధరాయై నమః – ఊరూ పూజయామి (తొడలను పూజిస్తున్నాను).
- ఓం కమలవాసిన్యై నమః – కటిం పూజయామి (నడుమును పూజిస్తున్నాను).
- ఓం పద్మాలయాయై నమః – నాభిం పూజయామి (బొడ్డును పూజిస్తున్నాను).
- ఓం మదనమాత్రే నమః – స్తనౌ పూజయామి (వక్షస్థలమును పూజిస్తున్నాను).
- ఓం లలితాయై నమః – భుజద్వయం పూజయామి (రెండు భుజాలను పూజిస్తున్నాను).
- ఓం కంబుకంఠ్యై నమః – కంఠం పూజయామి (మెడను పూజిస్తున్నాను).
- ఓం సుముఖాయై నమః – ముఖం పూజయామి (ముఖమును పూజిస్తున్నాను).
- ఓం శ్రియై నమః – ఓష్ఠౌ పూజయామి (పెదవులను పూజిస్తున్నాను).
- ఓం సునాసికాయై నమః – నాసికాం పూజయామి (ముక్కును పూజిస్తున్నాను).
- ఓం సునేత్రాయై నమః – నేత్రౌ పూజయామి (కళ్లను పూజిస్తున్నాను).
- ఓం రమాయై నమః – కర్ణౌ పూజయామి (చెవులను పూజిస్తున్నాను).
- ఓం కమలాయై నమః – శిరః పూజయామి (తల భాగాన్ని పూజిస్తున్నాను).
- ఓం శ్రీవరలక్ష్మ్యై నమః – సర్వాణ్యంగాని పూజయామి (శరీరంలోని అన్ని భాగాలను పూజిస్తున్నాను).
ఈ విధంగా అంగపూజ చేయడం వల్ల అమ్మవారి దివ్య తేజస్సు మన ఇంట్లో ప్రసరిస్తుందని మరియు మన శరీర అవయవాలు కూడా ఆరోగ్యం పొందుతాయని భక్తుల విశ్వాసం.
శ్రీ వరలక్ష్మీ అష్టోత్తర శతనామావళి (108 నామాలు)
వరలక్ష్మీ వ్రతంలో అంగపూజ తర్వాత నిర్వహించే అత్యంత ప్రధానమైన ఘట్టం శ్రీ వరలక్ష్మీ అష్టోత్తర శతనామావళి. అమ్మవారికి ఉన్న 108 దివ్య నామాలను స్మరిస్తూ పుష్పాలతో లేదా కుంకుమతో చేసే ఈ అర్చన వల్ల అష్టలక్ష్ముల అనుగ్రహం కలుగుతుందని భక్తుల విశ్వాసం. ఆధారాల ప్రకారం ఆ 108 నామాలు ఇక్కడ ఉన్నాయి:
- ఓం ప్రకృత్యై నమః
- ఓం వికృత్యై నమః
- ఓం విద్యాయై నమః
- ఓం సర్వభూత హితప్రదాయై నమః
- ఓం శ్రద్ధాయై నమః
- ఓం విభూత్యై నమః
- ఓం సురభ్యై నమః
- ఓం పరమాత్మికాయై నమః
- ఓం వాచ్యై నమః
- ఓం పద్మాలయాయై నమః
- ఓం శుచయే నమః
- ఓం స్వాహాయై నమః
- ఓం స్వధాయై నమః
- ఓం సుధాయై నమః
- ఓం ధన్యాయై నమః
- ఓం హిరణ్మయై నమః
- ఓం లక్ష్మ్యై నమః
- ఓం నిత్యపుష్టాయై నమః
- ఓం విభావర్యై నమః
- ఓం ఆదిత్యై నమః
- ఓం దిత్యై నమః
- ఓం దీప్తాయై నమః
- ఓం రమాయై నమః
- ఓం వసుధాయై నమః
- ఓం వసుధారిణ్యై నమః
- ఓం కమలాయై నమః
- ఓం కాంతాయై నమః
- ఓం కామాక్ష్యై నమః
- ఓం క్రోధ సంభవాయై నమః
- ఓం అనుగ్రహ ప్రదాయై నమః
- ఓం బుద్ధ్యై నమః
- ఓం అనఘాయై నమః
- ఓం హరివల్లభాయై నమః
- ఓం అశోకాయై నమః
- ఓం అమృతాయై నమః
- ఓం దీపాయై నమః
- ఓం తుష్టయే నమః
- ఓం విష్ణుపత్న్యై నమః
- ఓం లోకశోకవినాశిన్యై నమః
- ఓం ధర్మనిలయాయై నమః
- ఓం కరుణాయై నమః
- ఓం లోకమాత్రే నమః
- ఓం పద్మప్రియాయై నమః
- ఓం పద్మహస్తాయై నమః
- ఓం పద్మాక్ష్యై నమః
- ఓం పద్మసుందర్యై నమః
- ఓం పద్మోద్భవాయై నమః
- ఓం పద్మముఖ్యై నమః
- ఓం పద్మనాభప్రియాయై నమః
- ఓం రమాయై నమః
- ఓం పద్మమాలాధరాయై నమః
- ఓం దేవ్యై నమః
- ఓం పద్మిన్యై నమః
- ఓం పద్మ గంధిన్యై నమః
- ఓం పుణ్యగంధాయై నమః
- ఓం సుప్రసన్నాయై నమః
- ఓం ప్రసాదాభిముఖీయై నమః
- ఓం ప్రభాయై నమః
- ఓం చంద్రవదనాయై నమః
- ఓం చంద్రాయై నమః
- ఓం చంద్రసహోదర్యై నమః
- ఓం చతుర్భుజాయై నమః
- ఓం చంద్ర రూపాయై నమః
- ఓం ఇందిరాయై నమః
- ఓం ఇందుశీతలాయై నమః
- ఓం ఆహ్లాదజనన్యై నమః
- ఓం పుష్ట్యై నమః
- ఓం శివాయై నమః
- ఓం శివకర్యై నమః
- ఓం సత్యై నమః
- ఓం విమలాయై నమః
- ఓం విశ్వజనన్యై నమః
- ఓం దారిద్ర నాశిన్యై నమః
- ఓం ప్రీతా పుష్కరిణ్యై నమః
- ఓం శాంత్యై నమః
- ఓం శుక్లమాలాంబరాయై నమః
- ఓం శ్రియై నమః
- ఓం భాస్కర్యై నమః
- ఓం బిల్వ నిలయాయై నమః
- ఓం వరారోహాయై నమః
- ఓం యశస్విన్యై నమః
- ఓం వసుంధరాయై నమః
- ఓం ఉదారాంగాయై నమః
- ఓం హరిణ్యై నమః
- ఓం హేమమాలిన్యై నమః
- ఓం ధనధాన్యకర్యై నమః
- ఓం సిద్ధ్యై నమః
- ఓం త్రైణసౌమ్యాయై నమః
- ఓం శుభప్రదాయై నమః
- ఓం నృపవేశగతానందాయై నమః
- ఓం వరలక్ష్మ్యై నమః
- ఓం వసుప్రదాయై నమః
- ఓం శుభాయై నమః
- ఓం హిరణ్యప్రాకారాయై నమః
- ఓం సముద్రతనయాయై నమః
- ఓం జయాయై నమః
- ఓం మంగళాదేవ్యై నమః
- ఓం విష్ణువక్షస్థల స్థితాయై నమః
- ఓం ప్రసన్నాక్ష్యై నమః
- ఓం నారాయణసీమాశ్రితాయై నమః
- ఓం దారిద్ర ధ్వంసిన్యై నమః
- ఓం సర్వోపద్రవ వారిణ్యై నమః
- ఓం నవదుర్గాయై నమః
- ఓం మహాకాళ్యై నమః
- ఓం బ్రహ్మవిష్ణుశివాత్మికాయై నమః
- ఓం త్రికాలజ్ఞానసంపన్నాయై నమః
- ఓం భువనేశ్వర్యై నమః
- ఓం శ్రీ వరలక్ష్మీ దేవతాయై నమః
ఈ 108 నామాలతో పూజ పూర్తయిన తర్వాత అమ్మవారి పాదాల వద్ద పుష్పాలను ఉంచి నమస్కరించుకోవాలి.
నవగ్రంథి తోర పూజ (Thora Pooja)
వరలక్ష్మీ వ్రతంలో తోర పూజకు అత్యంత విశిష్టత ఉంది. తొమ్మిది దారపు పోగులతో, తొమ్మిది ముడులు వేసి తయారు చేసిన ఈ పవిత్రమైన తోరాన్ని (నవసూత్రం) అమ్మవారి వద్ద ఉంచి, అక్షతలతో పూజించాలి. తోరంలోని ఒక్కో ముడిని (గ్రంథిని) లక్ష్మీదేవి యొక్క ఒక్కో నామంతో ధ్యానిస్తూ ఈ క్రింది విధంగా అర్చించాలి,,:
- ఓం కమలాయై నమః – ప్రథమ గ్రంథిం పూజయామి (మొదటి ముడి పూజ).
- ఓం రమాయై నమః – ద్వితీయ గ్రంథిం పూజయామి.
- ఓం లోకమాత్రే నమః – తృతీయ గ్రంథిం పూజయామి.
- ఓం విశ్వజనన్యై నమః – చతుర్థ గ్రంథిం పూజయామి.
- ఓం మహాలక్ష్మ్యై నమః – పంచమ గ్రంథిం పూజయామి.
- ఓం క్ష్మీరాబ్ధి తనయాయై నమః – షష్ఠమ గ్రంథిం పూజయామి.
- ఓం విశ్వసాక్షిణ్యై నమః – సప్తమ గ్రంథిం పూజయామి.
- ఓం చంద్రసోదర్యై నమః – అష్టమ గ్రంథిం పూజయామి.
- ఓం శ్రీ వరలక్ష్మ్యై నమః – నవమ గ్రంథిం పూజయామి.
తోరం కట్టుకునే విధానం: తోర పూజ ముగిసిన తర్వాత, అమ్మవారికి నమస్కరించి, ఆ పవిత్ర తోరాన్ని ఈ క్రింది శ్లోకాన్ని పఠిస్తూ కుడి చేతికి కట్టుకోవాలి,,:
“బధ్నామి దక్షిణే హస్తే నవసూత్రం శుభప్రదం | పుత్ర పౌత్రాభివృద్ధిం చ మమ సౌభాగ్యం దేహిమే రమే ||”
అర్థం: సకల శుభాలను ఇచ్చే ఈ తొమ్మిది పోగుల తోరాన్ని నా కుడి చేతికి కట్టుకుంటున్నాను. ఓ లక్ష్మీదేవి! నాకు పుత్ర పౌత్రాభివృద్ధిని మరియు దీర్ఘకాల సౌభాగ్యాన్ని (ఐదవతనం) ప్రసాదించు తల్లి అని దీని భావం.
వరలక్ష్మీ వ్రత కథ
పూర్వకాలంలో నైమిశారణ్యంలో శౌనకాది మహర్షులు సూత మహామునిని ఉద్దేశించి, స్త్రీలకు సౌభాగ్యం, ఐశ్వర్యం మరియు సర్వశుభాలను ప్రసాదించే పవిత్రమైన వ్రతాల గురించి వివరించమని కోరారు. అప్పుడు సూత మహర్షి, “మహర్షులారా! ఒకప్పుడు పార్వతీదేవి స్వయంగా పరమశివుడిని అడిగిన, స్త్రీలకు సకల శుభఫలాలను అందించే మహిమాన్వితమైన వరలక్ష్మీ వ్రతం గురించి మీకు వివరిస్తాను. శ్రద్ధగా ఆలకించండి” అని చెప్పడం ప్రారంభించారు.
ఒక రోజు పరమేశ్వరుడు తన దివ్య సింహాసనంపై ఆసీనుడై ఉండగా, నారద మహర్షి, ఇంద్రుడు మరియు ఇతర దేవతలు ఆయనను స్తుతిస్తూ ఉన్నారు. ఆ సమయంలో పార్వతీదేవి పరమేశ్వరుని సమీపించి, “స్వామీ! స్త్రీలు సౌభాగ్యవతులై, సర్వసంపదలతో, పుత్రపౌత్రాభివృద్ధితో సుఖసంతోషాలతో జీవించడానికి ఏదైనా విశేషమైన వ్రతం ఉంటే దయచేసి తెలియజేయండి” అని ప్రార్థించింది.
అప్పుడు పరమేశ్వరుడు చిరునవ్వుతో, “దేవీ! స్త్రీలకు సకల శుభాలను, అష్టైశ్వర్యాలను ప్రసాదించే ఒక మహా పవిత్రమైన వ్రతం ఉంది. అదే శ్రీ వరలక్ష్మీ వ్రతం. దీనిని శ్రావణ మాసంలో వచ్చే శుక్రవారం అత్యంత భక్తిశ్రద్ధలతో ఆచరిస్తే అమ్మవారి అనుగ్రహం లభిస్తుంది” అని వివరించాడు.
ఇది విన్న పార్వతీదేవి, “ప్రభూ! ఈ వ్రతాన్ని మొదట ఎవరు ఆచరించారు? దాని మహిమ ఏమిటి? పూర్తి కథను నాకు వివరించండి” అని కోరింది.
అప్పుడు పరమేశ్వరుడు ఇలా చెప్పాడు: “పూర్వం మగధ దేశంలో కుండినం అనే ఒక అందమైన నగరం ఉండేది. ఆ నగరం సంపదలతో, సౌభాగ్యాలతో కళకళలాడుతూ ఉండేది. అక్కడ చారుమతి అనే ఒక బ్రాహ్మణ స్త్రీ నివసించేది. ఆమె ఎంతో సద్గుణ సంపన్నురాలు, వినయశీలి, భక్తిపరాయణురాలు. ప్రతిరోజూ ఉదయాన్నే నిద్రలేచి భర్తకు నమస్కరించి, ఇంటి పనులు పూర్తి చేసి, అత్తమామలను ఎంతో భక్తితో సేవించేది. ఆమె జీవితం ధర్మం, వినయం, కుటుంబ సేవలకు ఆదర్శంగా ఉండేది.”
వరలక్ష్మీ దేవి సాక్షాత్కారం
చారుమతి యొక్క భక్తి, వినయం, సేవాభావం చూసి సంతోషించిన శ్రీ వరలక్ష్మీ దేవి ఒక రాత్రి ఆమె కలలో ప్రత్యక్షమైంది. దివ్య కాంతులతో ప్రకాశిస్తూ దర్శనమిచ్చిన అమ్మవారు, “ఓ చారుమతీ! శ్రావణ మాసంలో పౌర్ణమికి ముందు వచ్చే శుక్రవారం నాడు నా పేరుతో వరలక్ష్మీ వ్రతాన్ని ఆచరించు. నీకు కావలసిన సకల వరాలను ప్రసాదిస్తాను” అని అనుగ్రహించి అంతర్ధానమయ్యింది.
ఆ దివ్య దర్శనం వల్ల పరమానందానికి లోనైన చారుమతి, “అమ్మా! నీ కృపా కటాక్షాలు పొందిన వారు నిజంగా ధన్యులు. నీ అనుగ్రహంతో వారు ఐశ్వర్యవంతులుగా, సుఖసంతోషాలతో జీవిస్తారు. నా పూర్వజన్మ సుకృతం వల్లే నాకు ఈ భాగ్యం దక్కింది” అని మనసారా అమ్మవారిని స్తుతించింది.
కొద్దిసేపటికి మేల్కొన్న చారుమతి, తాను చూసిన దివ్య కలను తన భర్తకు, అత్తమామలకు వివరించింది. వారు ఎంతో సంతోషించి తప్పక వరలక్ష్మీ వ్రతాన్ని ఆచరించాలని ప్రోత్సహించారు. ఈ విషయం కుండిన నగరమంతా వ్యాపించడంతో అక్కడి మహిళలందరూ కూడా ఆ శుభదినం కోసం ఆసక్తిగా ఎదురుచూడసాగారు.
చివరికి శ్రావణ శుక్రవారం రానే వచ్చింది. ఆ రోజు ఉదయాన్నే చారుమతితో పాటు పట్టణంలోని మహిళలందరూ పవిత్ర స్నానాలు చేసి, మంగళకరమైన వస్త్రాలు ధరించి ఆమె ఇంటికి చేరుకున్నారు. చారుమతి తన గృహంలో అందమైన మండపాన్ని ఏర్పాటు చేసి, బియ్యంపై కలశాన్ని ప్రతిష్ఠించింది. రావి, జువ్వి, మర్రి, మామిడి, ఉత్తరేణి వంటి పంచపల్లవాలతో అలంకరించిన ఆ కలశంలో శ్రీ వరలక్ష్మీ దేవిని ఆవాహన చేసి భక్తిశ్రద్ధలతో పూజించింది.
షోడశోపచారాలతో అమ్మవారిని పూజించి, వివిధ రకాల నైవేద్యాలు సమర్పించారు. అనంతరం తొమ్మిది పోగుల పవిత్ర తోరాన్ని చేతికి కట్టుకుని ప్రదక్షిణలు చేయడం ప్రారంభించారు. మొదటి ప్రదక్షిణ పూర్తికాగానే వారి కాళ్లకు అందమైన గజ్జెలు ప్రత్యక్షమయ్యాయి. రెండో ప్రదక్షిణ అనంతరం చేతులకు నవరత్నాలతో అలంకరించిన కంకణాలు దర్శనమిచ్చాయి. మూడో ప్రదక్షిణ పూర్తయ్యే సరికి వారందరూ అమూల్యమైన ఆభరణాలతో ప్రకాశిస్తూ కనిపించారు.
ఇంతటితో ఆ మహిమ ఆగలేదు. వ్రతం ముగించుకుని తమ ఇళ్లకు వెళ్లిన మహిళలు, తమ గృహాలు ధనధాన్యాలతో, ఐశ్వర్యాలతో నిండిపోయి ఉండటం చూసి ఆశ్చర్యపోయారు. ఈ అద్భుతమంతా వరలక్ష్మీ దేవి కృప వల్లే జరిగిందని భావించి చారుమతిని ప్రశంసించారు. ఆమెకు కలలో దర్శనమిచ్చి, తన ద్వారా అందరికీ సౌభాగ్యాన్ని ప్రసాదించిన అమ్మవారిని కీర్తించారు.
ఆ రోజు నుండి కుండిన నగరంలోని స్త్రీలందరూ ప్రతి సంవత్సరం వరలక్ష్మీ వ్రతాన్ని భక్తిశ్రద్ధలతో ఆచరించడం ప్రారంభించారు. వారు సకల సౌభాగ్యాలు, ఐశ్వర్యాలు, ఆయురారోగ్యాలు పొందుతూ సుఖసంతోషాలతో జీవించారని పురాణాలు చెబుతున్నాయి.
ఈ విధంగా పరమేశ్వరుడు పార్వతీదేవికి వరలక్ష్మీ వ్రత మహిమను వివరించాడు. తరువాత సూత మహాముని కూడా శౌనకాది మహర్షులకు ఈ పవిత్ర కథను ఉపదేశించాడు. ఈ వ్రత కథను భక్తితో వినడం, చదవడం లేదా వ్రత సమయంలో దర్శించడం ద్వారా కూడా లక్ష్మీ కటాక్షం లభిస్తుందని శాస్త్రవచనం.
మహానైవేద్యం మరియు మంగళ హారతి
వరలక్ష్మీ పూజ, వ్రతకథా శ్రవణం పూర్తైన అనంతరం అమ్మవారికి మహానైవేద్యం సమర్పించి మంగళ హారతి ఇవ్వాలి.
మహానైవేద్యం
భక్తిశ్రద్ధలతో తయారు చేసిన పాయసం, గారెలు, పూర్ణం బూరెలు, కుడుములు, వడపప్పు, అన్నం, పప్పు, నెయ్యి, పండ్లు మరియు ఇతర నైవేద్య పదార్థాలను అమ్మవారికి సమర్పించాలి.
నైవేద్యం సమర్పించే సమయంలో గంట మోగిస్తూ ఈ మంత్రాలను జపించాలి:
ఓం ప్రాణాయ స్వాహా
ఓం అపానాయ స్వాహా
ఓం వ్యానాయ స్వాహా
ఓం ఉదానాయ స్వాహా
ఓం సమానాయ స్వాహా
ఓం బ్రహ్మణే స్వాహా
అనంతరం,
మహానైవేద్యం సమర్పయామి।
మధ్యే మధ్యే పానీయం సమర్పయామి।
అని చెప్పి నీటిని సమర్పించాలి.
తరువాత:
తాంబూలం సమర్పయామి।
ఆచమనీయం సమర్పయామి।
అని చెప్పి తమలపాకులు, వక్కలు, పండ్లు మరియు తాంబూలాన్ని సమర్పించాలి.
మంగళ హారతి (నీరాజనం)
నైవేద్యం అనంతరం కర్పూరంతో మంగళ హారతి ఇవ్వాలి.
నీరాజనం సమానీతం కర్పూరేణ సమన్వితమ్ ।
తుభ్యం దాస్యామ్యహం దేవి గృహ్యతాం విష్ణువల్లభే ॥
అని పఠిస్తూ కర్పూర హారతిని సమర్పించాలి. హారతి సమయంలో అమ్మవారిని స్తుతిస్తూ మంగళ హారతి పాటలు పాడుకోవచ్చు.
ఆత్మప్రదక్షిణ నమస్కారం
హారతి అనంతరం తమ స్థానంలోనే కుడివైపుగా మూడు సార్లు తిరుగుతూ ఆత్మప్రదక్షిణ చేయాలి.
యాని కాని చ పాపాని జన్మాంతర కృతాని చ ।
తాని తాని ప్రణశ్యంతి ప్రదక్షిణ పదే పదే ॥
అనంతరం చేతులు జోడించి ఈ విధంగా ప్రార్థించాలి:
నమస్తే లోకజనని నమస్తే విష్ణువల్లభే ।
పాహి మాం భక్తవరదే వరలక్ష్మీ నమో నమః ॥
అని చెప్పి అమ్మవారికి సాష్టాంగ నమస్కారం చేయాలి.
వాయన దానం మరియు ముత్తైదువుల సత్కారం
వరలక్ష్మీ వ్రతంలో వాయన దానం అత్యంత పుణ్యప్రదమైనదిగా భావిస్తారు. అమ్మవారి ప్రసాదాన్ని పంచడం ద్వారా ఇతర ముత్తైదువులలోని లక్ష్మీ స్వరూపాన్ని గౌరవించినట్లవుతుంది.
వాయనంలో ఉంచే వస్తువులు
- పసుపు, కుంకుమ
- గంధం
- తమలపాకులు, వక్కలు
- అరటిపండ్లు
- రవికల గుడ్డ లేదా చీర
- గాజులు, పూలు
- నానబెట్టిన శనగలు
- పూర్ణం బూరెలు, కుడుములు వంటి ప్రసాదాలు
- దక్షిణ
వాయనం సమర్పించే సమయంలో ఈ శ్లోకాన్ని పఠించాలి:
ఇందిరా ప్రతిగృహ్ణాతు ఇందిరా వై దదాతి చ ।
ఇందిరా తారకోభాభ్యాం ఇందిరాయై నమో నమః ॥
ఈ శ్లోక భావం ఏమిటంటే — ఇచ్చేది లక్ష్మీదేవే, స్వీకరించేది కూడా లక్ష్మీదేవే. అందరిలోనూ కొలువై ఉన్న మహాలక్ష్మికి నమస్కరిస్తున్నాను అనే అర్థం.
అనంతరం ముత్తైదువులకు పసుపు, కుంకుమ, తాంబూలం, ప్రసాదాలు ఇచ్చి గౌరవించాలి.
వరలక్ష్మీ వ్రత ఫలితాలు
శ్రీ వరలక్ష్మీ వ్రతం కేవలం ఒక ఆచారం మాత్రమే కాదు, కుటుంబ సౌభాగ్యం మరియు లక్ష్మీ కటాక్షాన్ని ప్రసాదించే మహా పవిత్ర వ్రతం.
అష్టలక్ష్మీ అనుగ్రహం
శ్రావణ మాసంలో వరలక్ష్మీ దేవిని పూజించడం వల్ల అష్టలక్ష్ముల అనుగ్రహం లభిస్తుంది. ధన, ధాన్య, సంతాన, విజయ, విద్య, ధైర్య, గజ మరియు రాజ్య లక్ష్ముల కటాక్షం కలుగుతుందని విశ్వాసం.
కుటుంబ శ్రేయస్సు
ఈ వ్రతాన్ని ఆచరించడం వల్ల కుటుంబంలో శాంతి, ఐకమత్యం, ఆరోగ్యం, ఐశ్వర్యం పెరుగుతాయి. ముత్తైదువులు దీర్ఘకాలం సుమంగళులుగా జీవిస్తారని పురాణాలు చెబుతున్నాయి.
మానసిక ప్రశాంతత
భక్తితో పూజించడం, వ్రతకథను వినడం, దానం చేయడం ద్వారా మనసుకు ప్రశాంతత, సంతృప్తి కలుగుతుంది.
సర్వాభీష్ట సిద్ధి
భక్తిశ్రద్ధలతో వరలక్ష్మీ వ్రతాన్ని ఆచరించిన వారికి అమ్మవారి కృప లభించి, కోరుకున్న శుభకార్యాలు సఫలమవుతాయని విశ్వాసం.
ఉద్వాసన
పూజ ముగిసిన అనంతరం అమ్మవారిని మన హృదయంలో కొలువై ఉండమని ప్రార్థిస్తూ ఉద్వాసన చెప్పాలి.
యజ్ఞేన యజ్ఞమయజంత దేవాః ।
తాని ధర్మాణి ప్రథమాన్యాసన్ ॥
శ్రీ వరలక్ష్మీ దేవతాయై నమః యథాస్థానం ఉద్వాసయామి।
అని చెప్పి నమస్కరించాలి.
మంగళాశాసనం
భక్తితో కొలిచిన ప్రతి ఇంటిలో శ్రీ వరలక్ష్మీ దేవి కటాక్షం నిత్యం నిలిచి, ధనధాన్య సమృద్ధి, ఆయురారోగ్యాలు, సౌభాగ్యాలు ప్రసాదించాలని మనసారా ప్రార్థిద్దాం.
సర్వే జనాః సుఖినో భవంతు ।
సర్వే సంతో నిరామయాః ॥
See Also plz click on this: శ్రావణ మంగళ గౌరీ వ్రతం
మరిన్ని ఇటువంటి వాటి కోసం తెలుగు రీడర్స్ పురాణాలు ను చూడండి.
