హిందూ సనాతన ధర్మంలో దేవాలయ దర్శనానికి అత్యంత విశిష్టమైన స్థానం ఉంది. గుడికి వెళ్ళినప్పుడు దైవదర్శనం ఎంత ముఖ్యమో, అక్కడ పూజారి గారు ఇచ్చే తీర్థ ప్రసాదాలను స్వీకరించడం కూడా అంతే ముఖ్యం. చాలామంది దేవాలయంలో ఇచ్చే తీర్థాన్ని ఒక ఆచారంలాగా భావించి చేతులు చాచి తీసుకుంటారు కానీ, ఆ పవిత్ర జలం వెనుక ఎంతటి ఆధ్యాత్మిక రహస్యం, ఆరోగ్య సూత్రాలు దాగి ఉన్నాయో పూర్తిగా అవగాహన ఉండదు. మన పెద్దలు, ఆధ్యాత్మిక గ్రంథాలు చెప్పిన ప్రకారం ‘తీర్థం’ అంటే కేవలం కొన్ని నీళ్ళు మాత్రమే కావు; అది భగవంతుని దైవిక శక్తిని, ప్రకృతిలోని మూలికా గుణాలను తనలో ఇముడ్చుకున్న ఒక మహా ప్రసాదం. అసలు తీర్థాన్ని ఎలా తయారు చేస్తారు, దానిని ఏ మంత్రంతో ఇస్తారు, మరియు దానిని స్వీకరించే సరైన పద్ధతి ఏమిటనే పూర్తి వివరాలను ఈ వ్యాసంలో విస్తృతంగా తెలుసుకుందాం.
తీర్థం అంటే ఏమిటి? అది ఎలా తయారవుతుంది?
శాస్త్రోక్తంగా తీర్థం అంటే కేవలం నది నీరో లేదా బావి నీరో కాదు. మన ఆధ్యాత్మిక గ్రంథాల ప్రకారం తొమ్మిది రకాల పవిత్ర ద్రవ్యాలు, శక్తుల కలయిక వల్ల మాత్రమే ఒక సాధారణ జలం కాస్తా పవిత్రమైన ‘తీర్థం’గా మారుతుంది. దీనికి సంబంధించి ఒక ప్రసిద్ధ శ్లోకం కూడా ఉంది: “ఉదకం, చందనం, చక్రం, శంఖం చ తులసీ దళమ్, ఘంటాం, పురుషసూక్తం చ తామ్ర పాత్ర మధాష్టమం సాలగ్రామశిలాచైవ నవభిస్తీర్థ ముచ్యతే”. అంటే స్వచ్ఛమైన నీరు, సుగంధ భరితమైన చందనం, దైవస్వరూపమైన సుదర్శన చక్రం, మంగళకరమైన శంఖం, ఎంతో ఆరోగ్యకరమైన తులసీ దళాలు, ఘంటానాదం, పురుషసూక్త మంత్ర పఠనం, రాగి పాత్ర మరియు పవిత్రమైన సాలగ్రామ శిల… ఈ తొమ్మిదింటి స్పర్శ మరియు కలయిక వల్ల సిద్ధమయ్యే ఉదకాన్నే అసలైన తీర్థం అంటారు. సాధారణంగా దేవాలయాలలో దైవ విగ్రహాలను ఈ పవిత్ర ద్రవ్యాలతో అభిషేకించిన తర్వాత, ఆ జలాన్ని లేదా పాలను భక్తులకు తీర్థంగా ప్రసాదిస్తారు. మరికొన్ని ఆలయాలలో తులసి, పచ్చకర్పూరం, ఏలకులు వంటి సుగంధ ద్రవ్యాలను రాగి లేదా వెండి పాత్రలోని నీటిలో కలిపి, దేవునికి నివేదించిన తర్వాత భక్తులకు పంచుతారు.
తీర్థం తాగడం వల్ల కలిగే ప్రయోజనాలు ఏమిటి?
భగవంతుని పాదాలను తాకి వచ్చిన తీర్థాన్ని స్వీకరించడం వల్ల మానవుడికి శారీరక, మానసిక రుగ్మతల నుండి విముక్తి కలుగుతుందని నమ్ముతారు. ‘భగవత్పాద తీర్థం తు నిత్యం యః పిబేత్నరః:… సర్వరోగాది శమనం సర్వపాప హరం భవేత్’ అనే నానుడి ప్రకారం, నిత్యం భగవత్పాద తీర్థాన్ని సేవించే మానవుడు ఎల్లప్పుడూ ఆరోగ్యంగా ఉంటాడు. ఇది కేవలం నమ్మకం మాత్రమే కాదు, దీని వెనుక బలమైన శాస్త్రీయ కారణం కూడా ఉంది. రాగి లేదా వెండి పాత్రలలో ఉంచిన నీటిలో తులసి దళాలు, పచ్చకర్పూరం కలపడం వల్ల ఆ నీటికి అద్భుతమైన ఔషధ గుణాలు వస్తాయి. రాగి పాత్రలోని నీరు శరీరంలోని త్రిదోషాలను (వాత, పిత్త, కఫ) సమతుల్యం చేస్తుంది. అలాగే తులసిలో ఉండే యాంటీ-బ్యాక్టీరియల్, యాంటీ-వైరల్ గుణాలు రోగనిరోధక శక్తిని పెంచి, జలుబు, దగ్గు వంటి శ్వాసకోశ సమస్యలను దరిచేరనివ్వవు. మానసికంగా తీవ్రమైన ఒత్తిడి, ఆందోళనలతో ఉండే వారికి ఈ తీర్థం ఒక దివ్యౌషధంలా పనిచేసి, మనస్సుకు ప్రశాంతతను చేకూరుస్తుంది.
తీర్థం ఇచ్చేటప్పుడు చదివే మంత్రం – దాని భావం
దేవాలయాలలో అర్చకులు భక్తులకు తీర్థం ఇచ్చేటప్పుడు ఒక విశిష్టమైన మంత్రాన్ని పఠిస్తారు. భక్తుల ఆధ్యాత్మిక, ఆదిభౌతిక, ఆదిదైవిక తాపత్రయాలను (బాధలను) ఉపశమింపజేసే విధంగా మూడుసార్లు తీర్థాన్ని ఇస్తూ… ‘అకాలమృత్యుహరణం సర్వవ్యాధి నివారణం శ్రీవిష్ణుపాడోదకం (లేదా శివపాడోదకం) పావనం శుభం’ అని చదువుతారు. ఈ మంత్రానికి ఎంతో లోతైన అర్థం ఉంది. అకాల మృత్యువు (అనుకోకుండా వచ్చే ప్రమాదాలు, ఆకస్మిక మరణాలు) సంభవించకుండా రక్షించేది, మానవాళిని పీడించే సమస్త రోగాలను, వ్యాధులను నివారించేది, పరమ పవిత్రమైన భగవంతుని పాదాల నుండి ఉద్భవించిన ఈ ఉదకం (నీరు) మనకు సర్వశుభాలను కలిగిస్తుంది అని దీని భావం. ఇంతటి శక్తివంతమైన మంత్రోచ్ఛారణతో కూడిన తీర్థాన్ని పరమ పవిత్రమైన భావనతో, శ్రద్ధతో స్వీకరించాలి.
తీర్థాన్ని ఏ విధంగా స్వీకరించాలి? చేయకూడని తప్పులు ఏమిటి?
శాస్త్రాల ప్రకారం తీర్థాన్ని స్వీకరించడానికి ఒక పద్ధతి ఉంది, అలాగే దాన్ని పడితే కొన్ని దోషాలు చుట్టుకుంటాయి. ‘పరిమాణుసమం తీర్థం….’ అన్నట్లు, పరమాణువంత చిన్నదైన తీర్థపు చుక్క కూడా మనిషి చేసిన మహా పాపాలను సైతం నాశనం చేయగల శక్తి కలిగి ఉంటుంది. అటువంటి పవిత్రమైన తీర్థం నేల మీద ఒక్క చుక్క పడినా కూడా అది ఎనిమిది రకాల పాపాలతో సమానమైన దోషాన్ని కలిగిస్తుందని చెప్తారు. అందుకే తీర్థం తీసుకునేటప్పుడు ఎడమ అరచేతి కింద ఒక ఉత్తరీయాన్ని లేదా రుమాలును (అంగవస్త్రాన్ని) నాలుగు మడతలుగా పెట్టుకోవాలి. దానిపై కుడిచేతిని చాచి, చూపుడు వేలును బొటనవేలు కిందకు నొక్కి పెట్టి, అరచేతిని ఒక ‘శంఖం’ ఆకారంలో (గోకర్ణ ముద్ర) ఉంచాలి. పూజారి గారు తీర్థం పోసినప్పుడు ఏమాత్రం కింద పడకుండా, చప్పుడు కాకుండా నిశ్శబ్దంగా, భక్తితో స్వీకరించాలి. తీర్థం తాగిన తర్వాత చాలామంది ఆ తడి చేతిని తలకు రాసుకుంటారు, కానీ అలా అస్సలు చేయకూడదు; అది దైవ నిందతో సమానం. అలాగే పూజారులు కూడా భక్తులకు తీర్థం ఇచ్చేటప్పుడు ఎంతో నిష్ఠతో, చుక్కలు కింద పడకుండా జాగ్రత్తగా ఇవ్వవలసి ఉంటుంది.
చివరగా, తీర్థం ఇవ్వడం మరియు పుచ్చుకోవడం వెనుక సనాతన ధర్మంలో ఇంతటి గొప్ప విజ్ఞానం, ఆధ్యాత్మిక రహస్యం దాగి ఉన్నాయి. లౌకికమైన కోరికలు, మానసిక కల్మషాలు తొలిగిపోయి, దైవ అనుగ్రహం మరియు దీవెనలు లభించాలనే ఉన్నతమైన భావంతో తీర్థాన్ని ఆశ్రయించాలి. కేవలం అదొక ఆచారం అనే భావనను పక్కనపెట్టి, దాని వెనుక ఉన్న విశిష్టతను తెలుసుకుని స్వీకరించినప్పుడే మనకు సంపూర్ణ పుణ్యఫలం, ఆరోగ్యం సిద్ధిస్తాయి.
మరిన్ని వాటి కోసం తెలుగు రీడర్స్ కల్చర్ ను సందర్శించండి.
