Table of Contents
హిందూ సంప్రదాయంలో వినాయక చవితికి ఎంతో విశిష్టత ఉంది. ఏ పని మొదలుపెట్టినా ఎటువంటి ఆటంకాలు కలగకూడదని మనం విఘ్నేశ్వరుడిని పూజిస్తాం. అయితే ఈ పండుగ రోజున పూజతో పాటు ‘శమంతకమణి’ లేదా ‘శమంతకోపాఖ్యానం’ కథను వినడం అత్యంత ముఖ్యం. ఈ కథ వినడం వెనుక ఒక బలమైన ఆధ్యాత్మిక కారణం ఉంది. వినాయక చవితి రోజు పొరపాటున చంద్రుడిని చూసినా, ఈ కథను చదివి అక్షింతలు తల మీద వేసుకుంటే మనపై ఎటువంటి నీలాపనిందలు (చేయని తప్పుకు వచ్చే నిందలు) పడవని పురాణాలు చెబుతున్నాయి. సాక్షాత్తు శ్రీకృష్ణ పరమాత్మకే తప్పని ఆ అపనిందల శాపం ఏమిటి? ఆ శమంతకమణి అసలు కథ ఏమిటో ఇప్పుడు వివరంగా తెలుసుకుందాం.
శమంతకమణి ఆవిర్భావం మరియు దాని విశేషాలు
సూర్యదేవుడు సత్రాజిత్తుకు మణిని ప్రసాదించడం:
ద్వాపర యుగంలో ద్వారకానగరంలో సత్రాజిత్తు అనే యాదవ ప్రముఖుడు ఉండేవాడు. ఆయన సూర్య భగవానుడికి పరమ భక్తుడు. సత్రాజిత్తు సూర్యుని ప్రసన్నం చేసుకోవడానికి సముద్ర తీరంలో కఠినమైన తపస్సు చేశాడు. ఆయన భక్తికి మెచ్చిన సూర్యదేవుడు ప్రత్యక్షమయ్యాడు. అయితే సూర్యుని చుట్టూ ఉన్న ప్రచండమైన తేజస్సును (వెలుగును) సత్రాజిత్తు కళ్లు భరించలేకపోయాయి. సూర్యుడిని చూస్తూ.. “దేవా! నీ తీక్షణమైన కాంతి వల్ల నేను నిన్ను సరిగ్గా చూడలేకపోతున్నాను, దయచేసి నీ సౌమ్య రూపాన్ని చూపించు” అని ప్రార్థించాడు. అప్పుడు సూర్యభగవానుడు తన మెడలో వెలుగులీనుతున్న శమంతకమణిని తీసి పక్కన పెట్టాడు. ఆ మణిని తీయగానే సూర్యుడు ఒక సామాన్య మానవ రూపంలో కనిపించాడు. ఆ మణి యొక్క అద్భుతమైన కాంతిని చూసి ముగ్ధుడైన సత్రాజిత్తు, ఆ మణినే తనకు వరంలా ప్రసాదించమని కోరాడు. సూర్యదేవుడు ఆ మణిని ధరించేటప్పుడు పాటించవలసిన నియమాలను, పవిత్రతను వివరిస్తూ సత్రాజిత్తుకు బహూకరించాడు.
రోజుకు 100 కిలోల బంగారం.. శమంతకమణి అద్భుత శక్తులు:
శమంతకమణి కేవలం ఒక సాధారణ రత్నం కాదు, దానికి అంతుచిక్కని దైవిక శక్తులు ఉన్నాయి. ఈ మణికి ఉన్న అత్యంత ఆకర్షణీయమైన లక్షణం ఏమిటంటే, అది ప్రతిరోజూ తెల్లవారేసరికి ఎనిమిది బారువుల బంగారాన్ని ప్రసాదిస్తుంది. పురాణాలలోని గణాంకాల ప్రకారం, ఎనిమిది బారువులు అంటే సుమారు 77 నుండి 100 కిలోల బంగారం. మణి ప్రసాదించే ఈ సంపదతో ఆ రాజ్యం ఆర్థికంగా ఎంతో బలంగా ఉండేది. కేవలం బంగారమే కాకుండా, శమంతకమణి ఎక్కడ ఉంటుందో అక్కడ ఎటువంటి అరిష్టాలు, అకాల మరణాలు ఉండవు. ఆ ప్రాంతంలో కరువు కాటకాలు రావు, ప్రకృతి వైపరీత్యాలు సంభవించవు మరియు ప్రజలకు ఎటువంటి భయంకరమైన వ్యాధులు సోకవు.
సత్రాజిత్తు ఆ మణిని ధరించి ద్వారకలో ప్రవేశించినప్పుడు, అతని మెడలోని మణి కాంతికి ప్రజలందరూ అంజలి ఘటించారు. ఆ వెలుగును చూసి సాక్షాత్తు సూర్యభగవానుడే శ్రీకృష్ణుడిని చూడటానికి భూమికి వస్తున్నాడని అందరూ భ్రమపడ్డారు. ఆ తర్వాత శ్రీకృష్ణుడు సత్రాజిత్తుతో.. “ఇంతటి గొప్ప శక్తి గల మణి నీ ఒక్కడి వద్ద ఉండటం కంటే, మన రాజు ఉగ్రసేనుడికి ఇస్తే రాజ్యం అంతా సుభిక్షంగా ఉంటుంది” అని సలహా ఇచ్చాడు. కానీ సత్రాజిత్తుకు ఆ మణి మీద ఉన్న వ్యామోహం వల్ల కృష్ణుడి మాటను పెడచెవిన పెట్టాడు. ఆ మణిని తన పూజగదిలో ప్రతిష్టించి రోజూ పూజలు చేస్తూ అపారమైన ఐశ్వర్యాన్ని పొందసాగాడు. అయితే ఆ మణిని అపవిత్రంగా ధరించినా లేదా దురాశతో వ్యవహరించినా అది ప్రాణాపాయం కలిగిస్తుందని సూర్యుడు హెచ్చరించిన విషయాన్ని సత్రాజిత్తు విస్మరించాడు.
వినాయక చవితి శాపం మరియు శ్రీకృష్ణుడిపై పడ్డ అపనింద
చంద్రుడికి వినాయకుడు ఇచ్చిన శాపం ఏమిటి?
పురాణాల ప్రకారం, ఒక వినాయక చవితి రోజున గణపతి తన భక్తులు సమర్పించిన ఉండ్రాళ్ళు, కుడుములను తనివితీరా భుజించి, తన వాహనమైన మూషికంపై కైలాసానికి బయలుదేరాడు. మార్గమధ్యంలో గణపతి అవస్థలను చూసి, ఆకాశంలో ఉన్న చంద్రుడు హేళనగా నవ్వాడు. తన కుమారుడిని చూసి నవ్వినందుకు ఆగ్రహించిన పార్వతీదేవి, “పాపాత్ముడా! నీ దృష్టి సోకిన వారు చేయని తప్పుకు నిందలు పడతారు” అని చంద్రుడిని శపించింది. ఈ శాపం వల్ల లోకమంతా అల్లకల్లోలం కావడంతో, దేవతలు పార్వతీదేవిని ప్రార్థించగా, ఆమె శాపాన్ని సడలించింది. ఏడాదిలో ఒక్క వినాయక చవితి రోజున మాత్రమే చంద్రుడిని చూసిన వారికి ఈ నీలాపనిందలు కలుగుతాయని ఆమె శాపాన్ని సవరించింది.
పొరపాటున పాలలో చంద్రబింబాన్ని చూసిన శ్రీకృష్ణుడు:
ద్వాపర యుగంలో ద్వారకలో ఉన్న శ్రీకృష్ణుడిని కలవడానికి నారద మహర్షి వచ్చాడు. ఆ రోజు వినాయక చవితి అని, పొరపాటున కూడా చంద్రుడిని చూడవద్దని కృష్ణుడిని హెచ్చరించాడు. కృష్ణుడు వెంటనే తన రాజ్యంలోని ప్రజలందరికీ చంద్రుడిని చూడవద్దని చాటింపు వేయించాడు. అయితే, విధి విచిత్రమైనది. ఆ రోజు రాత్రి కృష్ణుడు ఆవు పాలు పిదుకుతుండగా లేదా పాత్రలోని పాలను చూస్తుండగా, అందులో ఆకాశంలోని చంద్రబింబం ప్రతిబింబించింది. అది చూసిన కృష్ణుడు, తనకు ఎటువంటి అపనింద రానున్నదో అని చింతిస్తూ భగవంతుడిని స్మరించాడు.
ప్రసేనుడి వేట.. సింహం చేతిలో మరణం:
కొద్ది రోజుల తర్వాత, సత్రాజిత్తు తమ్ముడైన ప్రసేనుడు ఆ శమంతకమణిని ధరించి వేటకు అడవికి వెళ్లాడు. అడవిలో ఒక సింహం, ప్రసేనుడి మెడలోని ఎర్రని మణిని చూసి అది మాంసపు ముక్క అని భ్రమించి అతనిపై దాడి చేసి చంపేసింది. ఆ సింహం మణిని నోట కరుచుకుని వెళ్తుండగా, జాంబవంతుడు అనే భల్లూక రాజు ఆ సింహాన్ని సంహరించి మణిని తీసుకున్నాడు. అడవికి వెళ్లిన తమ్ముడు తిరిగి రాకపోవడంతో సత్రాజిత్తు కలత చెందాడు. గతంలో శ్రీకృష్ణుడు ఆ మణిని అడిగాడు కాబట్టి, మణి కోసమే కృష్ణుడు తన తమ్ముడిని చంపి మణిని దొంగిలించాడని సత్రాజిత్తు ద్వారక అంతా నింద వేశాడు. సాక్షాత్తు పరమాత్మపైనే ఒక హత్యారోపణ మరియు దొంగతనం నింద పడటంతో ద్వారకలో కలకలం రేగింది.
జాంబవంతుడితో యుద్ధం మరియు మణి సేకరణ
నిందను పోగొట్టుకోవడానికి అడవికి బయల్దేరిన కృష్ణుడు:
సత్రాజిత్తు చేసిన హత్యారోపణ మరియు దొంగతనం నింద శ్రీకృష్ణుడిని ఎంతో కలచివేసింది. సాక్షాత్తు పరమాత్మ అయినప్పటికీ, లోక రీతిని అనుసరిస్తూ తనపై పడిన ఆ ‘నీలాపనింద’ను పోగొట్టుకోవాలని ఆయన నిశ్చయించుకున్నాడు. ఇందుకోసం కృష్ణుడు తన మిత్రులను, బంధువులను మరియు కొంతమంది నగరవాసులను వెంటబెట్టుకుని ప్రసేనుడు వేటకు వెళ్లిన అడవికి బయలుదేరాడు. అడవిలో గాలిస్తుండగా, ఒకచోట ప్రసేనుడి గుర్రం, అతని కళేబరం (శవం) లేదా ఎముకలు మరియు చిరిగిన బట్టలు కనిపించాయి. అక్కడ ఉన్న గుర్రపు పాదముద్రలను గమనించిన కృష్ణుడికి, ఒక సింహం ప్రసేనుడిని చంపి ఉంటుందని అర్థమైంది. ఆ సింహం అడుగుజాడలను వెంబడించగా, కొద్ది దూరంలోనే ఒక సింహం చనిపోయి ఉండటం కనిపించింది. ఆ సింహం శరీరంపై భల్లూకం (ఎలుగుబంటి) దాడి చేసిన ఆనవాళ్లు మరియు పెద్ద పెద్ద అడుగుజాడలు ఉండటంతో, ఎవరో బలమైన భల్లూక వీరుడు ఆ సింహాన్ని చంపి మణిని తీసుకెళ్లారని కృష్ణుడు గ్రహించాడు.
జాంబవంతుడి గుహలో శమంతకమణి ఆనవాళ్లు:
కృష్ణుడు ఆ భల్లూకం యొక్క అడుగుజాడలను అనుసరిస్తూ అడవిలో లోతుగా ప్రయాణించి, చివరకు ఒక భయంకరమైన పర్వత గుహ దగ్గరకు చేరుకున్నాడు. తన వెంట వచ్చిన వారిని గుహ వెలుపలే వేచి ఉండమని చెప్పి, కృష్ణుడు ఒంటరిగా ఆ చీకటి గుహలోకి ప్రవేశించాడు. గుహ లోపలికి వెళ్లిన కృష్ణుడికి ఒక అద్భుతమైన దృశ్యం కనిపించింది. అక్కడ ఒక ఊయలలో సుకుమారుడు అనే బాలుడు నిద్రిస్తున్నాడు. ఆ బాలుడు ఆడుకోవడానికి ఆటవస్తువుగా అత్యంత కాంతివంతమైన శమంతకమణిని ఊయల పైభాగంలో కట్టి ఉంచారు. ఆ బాలుడి సోదరి జాంబవతి ఊయల ఊపుతూ ఉంది. కొందరు చరిత్రకారుల ప్రకారం, ఆమె ఆ బాలుడికి జోలపాట పాడుతూ.. “ప్రసేనుడిని సింహం చంపింది, ఆ సింహాన్ని జాంబవంతుడు చంపాడు, ఈ మణి నీదే ఏడవకు” అనే అర్థం వచ్చేలా ఒక శ్లోకాన్ని (సింహః ప్రసేన మవదీత్…) పాడింది. ఆ మణిని తీసుకోబోతుండగా జాంబవతి భయంతో గట్టిగా కేకలు వేసింది, దాంతో ఆ గుహలో నిద్రిస్తున్న భల్లూక రాజు జాంబవంతుడు ఒక్కసారిగా మేల్కొన్నాడు.
కృష్ణుడికి, జాంబవంతుడికి మధ్య 28 రోజుల భీకర యుద్ధం:
తన గుహలోకి వచ్చిన అపరిచితుడిని చూసి జాంబవంతుడు ఆగ్రహంతో ఊగిపోయాడు. సామాన్య మానవుడు ఎవరూ తన గుహలోకి వచ్చే ధైర్యం చేయలేరని భావించిన జాంబవంతుడు, కృష్ణుడిని ఎదురించాడు. త్రేతాయుగంలో శ్రీరాముడికి పరమ భక్తుడైన జాంబవంతుడు, ఆనాడు రాముడితో యుద్ధం చేయాలని కోరుకున్నాడు. ఆ కోరికను తీర్చడానికే కృష్ణుడు ఇక్కడ యుద్ధానికి సిద్ధమయ్యాడు. కృష్ణుడికి, జాంబవంతుడికి మధ్య ఎవరూ ఊహించని విధంగా అత్యంత భయంకరమైన యుద్ధం మొదలైంది. వారు చెట్లు, పెద్ద రాళ్లతో ఒకరినొకరు కొట్టుకున్నారు, చివరకు పిడికిళ్లతో భీకరంగా పోరాడారు. ఈ యుద్ధం ఒకరోజు, రెండు రోజులు కాదు.. ఏకధాటిగా 28 రోజుల పాటు రాత్రింబవళ్లు జరిగింది. క్రమంగా జాంబవంతుడి శక్తి క్షీణించసాగింది, ఒళ్లంతా గాయాలై రక్తంతో తడిసిపోయింది. తనను ఇంతగా ఓడించగల వ్యక్తి సామాన్యుడు కాదని, తను ప్రాణప్రదంగా ఆరాధించే ఆ శ్రీరామచంద్రుడే ఈ కృష్ణుడని జాంబవంతుడు జ్ఞానోదయంతో గుర్తించాడు. వెంటనే యుద్ధం ఆపి, కృష్ణుడి పాదాలపై పడి క్షమించమని వేడుకున్నాడు.
నింద నివారణ మరియు ద్వారకలో పండుగ వాతావరణం
శ్రీకృష్ణుడిని రాముడిగా గుర్తించిన జాంబవంతుడు:
గుహలో 28 రోజుల పాటు జరిగిన భీకర యుద్ధం తర్వాత, తన శక్తి క్షీణించడాన్ని గమనించిన జాంబవంతుడు ఆశ్చర్యపోయాడు. సామాన్య మానవులెవరూ తనను ఓడించలేరని, త్రేతాయుగంలో తన ఆరాధ్య దైవమైన శ్రీరామచంద్రుడు మాత్రమే తనను ఓడించగలడని ఆయన గ్రహించాడు. ఈ కృష్ణుడు మరెవరో కాదు, ఆ శ్రీరాముడి అవతారమేనని గుర్తించిన జాంబవంతుడు వెంటనే యుద్ధం విరమించి, భక్తితో కృష్ణుడి పాదాలపై పడి క్షమించమని వేడుకున్నాడు. త్రేతాయుగంలో రాముడితో యుద్ధం చేయాలని తాను కోరుకున్న కోరికను తీర్చడానికే పరమాత్మ ఈ లీలను ప్రదర్శించాడని ఆయన తెలుసుకున్నాడు. పశ్చాత్తాపంతో నిండిన జాంబవంతుడు, సూర్యదేవుడి నుండి వచ్చిన ఆ దివ్యమైన శమంతకమణితో పాటు, తన గారాల పట్టి అయిన జాంబవతిని కృష్ణుడికి ఇచ్చి అత్యంత వైభవంగా వివాహం జరిపించాడు.
జాంబవతి వివాహం మరియు మణిని తిరిగి తెచ్చుట:
శ్రీకృష్ణుడు శమంతకమణితో పాటు తన కొత్త వధువు జాంబవతిని వెంటబెట్టుకుని ద్వారకానగరానికి తిరిగి వచ్చాడు. కృష్ణుడు అడవికి వెళ్లి చాలా రోజులు కావడంతో, ద్వారకలో ఆయన కోసం ఆందోళన చెందుతున్న ప్రజలు మరియు బలరాముడు ఆయన రాకతో ఎంతో సంతోషించారు. కృష్ణుడు వెంటనే ద్వారకలోని రాజసభను ఏర్పాటు చేసి, సత్రాజిత్తును మరియు ఇతర యాదవ ప్రముఖులను పిలిపించాడు. నిండు సభలో జరిగిన వృత్తాంతాన్ని మొత్తాన్ని ఆయన వివరించాడు; ప్రసేనుడిని సింహం చంపిందని, ఆ సింహాన్ని జాంబవంతుడు సంహరించి మణిని తీసుకెళ్లాడని ఆధారాలతో సహా నిరూపించాడు. తాను మణిని దొంగిలించలేదని, జాంబవంతుడితో యుద్ధం చేసి దానిని తిరిగి తెచ్చానని చెబుతూ, అందరి ముందూ ఆ మెరిసిపోయే శమంతకమణిని సత్రాజిత్తుకు తిరిగి అప్పగించాడు.
తప్పు తెలుసుకున్న సత్రాజిత్తు.. సత్యభామతో కృష్ణుడి వివాహం:
శ్రీకృష్ణుడు మణిని తిరిగి ఇవ్వడంతో సత్రాజిత్తు ఒక్కసారిగా దిగ్భ్రాంతికి లోనయ్యాడు. తను నిష్కారణంగా, ఎటువంటి ఆధారం లేకుండా పరమాత్మపై హత్యారోపణ మరియు దొంగతనం నింద మోపినందుకు ఎంతో పశ్చాత్తాపపడ్డాడు. “అయ్యో! లేనిపోని నిందలు వేసి దోషానికి పాల్పడ్డాను, కృష్ణుడు ఎంత బాధపడ్డాడో” అని ఆయన మనసులో కుమిలిపోయాడు. ఈ పాపానికి ప్రాయశ్చిత్తంగా, తన కుమార్తె అయిన సత్యభామను శ్రీకృష్ణుడికి ఇచ్చి వివాహం చేయాలని నిశ్చయించుకున్నాడు. సత్యభామ అద్భుతమైన సౌందర్యవతి మాత్రమే కాదు, యుద్ధ విద్యలలో మరియు రాజనీతిలో ఆరితేరిన వీరవనిత. సత్రాజిత్తు కృష్ణుడిని కలిసి తన తప్పును క్షమించమని వేడుకుంటూ, తన కుమార్తెను మరియు శమంతకమణిని రెండింటినీ స్వీకరించమని ప్రార్థించాడు.
శ్రీకృష్ణుడు సత్యభామను భార్యగా స్వీకరించడానికి అంగీకరించాడు కానీ, శమంతకమణిని తీసుకోవడానికి నిరాకరించాడు. “సత్రాజిత్తా! ఈ మణి సూర్యభగవానుడు నీ భక్తికి మెచ్చి నీకు ఇచ్చిన వరం, కనుక ఇది నీ వద్దే ఉండటం ధర్మం” అని చెప్పి మణిని తిరిగి సత్రాజిత్తుకే ఇచ్చివేశాడు. ఆ విధంగా శ్రీకృష్ణుడు తనపై పడిన నీలాపనిందల నుండి విముక్తి పొందడమే కాకుండా, జాంబవతి మరియు సత్యభామల రూపంలో ఇద్దరు అద్భుతమైన భార్యలను పొందాడు. ఈ సంఘటనతో ద్వారకలో మళ్ళీ సంతోషం వెల్లివిరిసింది.
మణి కోసం హత్య మరియు శతధన్వుడి దారుణమైన కుట్ర
నిద్రిస్తున్న సత్రాజిత్తును చంపి మణిని దొంగిలించడం:
శ్రీకృష్ణుడు శమంతకమణిని సత్రాజిత్తుకే తిరిగి ఇచ్చేసిన తర్వాత, ద్వారకలో పరిస్థితులు కొన్నాళ్ల పాటు ప్రశాంతంగా ఉన్నాయి. అయితే, ఆ దివ్యమణిపై కన్నేసిన కొందరు యాదవ ప్రముఖులు లోలోపల కుట్రలు పన్నుతూనే ఉన్నారు. ముఖ్యంగా శతధన్వుడు, కృతవర్మ, మరియు అక్రూరుడు సత్రాజిత్తుపై తీవ్ర ఆగ్రహంతో ఉండేవారు. దీనికి ప్రధాన కారణం, సత్రాజిత్తు గతంలో తన కుమార్తె సత్యభామను వీరికి ఇచ్చి వివాహం చేస్తానని మాట ఇచ్చి, చివరికి శ్రీకృష్ణుడికి ఇచ్చి పెళ్లి చేయడమే. ఈ అసూయతో రగిలిపోతున్న శతధన్వుడిని అక్రూరుడు, కృతవర్మలు మరింతగా రెచ్చగొట్టారు. శ్రీకృష్ణుడు హస్తినాపురానికి వెళ్లిన సమయం చూసి, శతధన్వుడు ఒక రాత్రి గాఢనిద్రలో ఉన్న సత్రాజిత్తుపై దాడి చేసి, ఆయనను కిరాతకంగా చంపేశాడు. సత్రాజిత్తు ప్రాణాలు తీసి, అతని మెడలో ఉన్న శమంతకమణిని దొంగిలించి పారిపోయాడు.
శతధన్వుడిని సంహరించిన శ్రీకృష్ణుడు.. కానీ దొరకని మణి:
తన తండ్రి హత్య విషయం తెలిసిన సత్యభామ వెంటనే హస్తినాపురానికి వెళ్లి శ్రీకృష్ణుడికి సమాచారం అందించింది. తన మామగారి మరణానికి ఆగ్రహించిన కృష్ణుడు, బలరాముడిని వెంటబెట్టుకుని శతధన్వుడిని వెంబడించాడు. శ్రీకృష్ణుడి భయంతో శతధన్వుడు వంద ఆమడల దూరం పరిగెత్తే గుర్రంపై పారిపోయాడు. మార్గమధ్యంలో ఆ గుర్రం అలసిపోయి చనిపోవడంతో, శతధన్వుడు కాలినడకన పరుగు తీశాడు. కృష్ణుడు కూడా రథం దిగి వెంబడించి, తన సుదర్శన చక్రంతో శతధన్వుడి శిరస్సును ఖండించాడు. అయితే, చనిపోయిన శతధన్వుడి శరీరంపై కానీ, వస్త్రాలలో కానీ శమంతకమణి కనిపించలేదు. కృష్ణుడు మణి దొరకలేదని చెప్పగా, బలరాముడు అది నమ్మలేదు. “నువ్వే ఆ మణిని దాచిపెట్టి నాకు అబద్ధం చెబుతున్నావు” అని కృష్ణుడిని అనుమానిస్తూ, బలరాముడు కోపంతో మిథిలా నగరానికి వెళ్ళిపోయాడు.
శమంతకమణి ఎవరి వద్ద ఉంటే వారి విచక్షణ జ్ఞానాన్ని నశింపజేస్తుందనే దానికి బలరాముడు కృష్ణుడిని అనుమానించడమే పెద్ద ఉదాహరణగా నిలిచింది. ఆ మణి కోసం జరిగిన ఈ కుట్రలో సత్రాజిత్తు ప్రాణాలు కోల్పోగా, కృష్ణుడిపై మళ్ళీ కొత్త నింద పడింది.
అక్రూరుడి రహస్యం మరియు శమంతకమణి ఆవిష్కరణ
ద్వారకలో అకస్మాత్తుగా కురిసిన వర్షాలు.. అక్రూరుడిపై అనుమానం:
శతధన్వుడిని సంహరించిన తర్వాత కూడా శమంతకమణి లభించకపోవడం, దానిపై బలరాముడు కృష్ణుడిని అనుమానించడం వంటి పరిణామాలతో ద్వారకలో గందరగోళం నెలకొంది. ఈ క్రమంలో, శతధన్వుడికి మణి విషయంలో సహకరించిన అక్రూరుడు, శ్రీకృష్ణుడు తనను ఎక్కడ నిలదీస్తాడో అనే భయంతో ద్వారకను విడిచి తన తల్లిగారి రాజ్యమైన కాశీకి పారిపోయాడు. అక్రూరుడు వెళ్ళిపోయిన తర్వాత ద్వారకలో అరిష్టాలు మొదలయ్యాయి. వర్షాలు కురవక తీవ్రమైన కరువు కాటకాలు, వ్యాధులు నగరాన్ని చుట్టుముట్టాయి.
అయితే, అక్రూరుడు కాశీలో ఉంటూ అపారమైన ఐశ్వర్యంతో నిరంతరం యజ్ఞయాగాలు, దానధర్మాలు చేస్తున్నాడనే వార్త శ్రీకృష్ణుడికి చేరింది. అక్రూరుడి వద్ద అంతటి సంపద ఉండటానికి కారణం కచ్చితంగా శమంతకమణే అని కృష్ణుడు గ్రహించాడు. అదే సమయంలో, అక్రూరుడి తండ్రి స్వఫల్కుడు ఎక్కడ ఉంటే అక్కడ వర్షాలు కురుస్తాయనే మహిమ ఉండటం వల్ల, అక్రూరుడు తిరిగి వస్తేనే ద్వారక సుభిక్షమవుతుందని నగరాంతరంలోని పెద్దలు కృష్ణుడికి విన్నవించారు. దీనితో కృష్ణుడు అక్రూరుడికి సాదరంగా ఆహ్వానం పంపి, తిరిగి ద్వారకకు రప్పించాడు.
కృష్ణుడి రాజసభలో బయటపడ్డ మణి రహస్యం:
అక్రూరుడు ద్వారకలో అడుగుపెట్టగానే అద్భుతం జరిగింది. వాయువేగంతో వర్షాలు కురిసి, రాజ్యం మళ్ళీ పచ్చదనంతో కళకళలాడింది. దీనితో అక్రూరుడి వద్దే మణి ఉందనే విషయం కృష్ణుడికి రూఢీ అయింది. ఒకరోజు శ్రీకృష్ణుడు రాజసభను ఏర్పాటు చేసి, అక్రూరుడిని పిలిపించాడు. ఆ సభకు బలరాముడిని మరియు యాదవ ప్రముఖులను కూడా ఆహ్వానించాడు.
కృష్ణుడు ఎంతో గౌరవంగా అక్రూరుడితో.. “మహానుభావా! శతధన్వుడు చనిపోయే ముందు ఆ మణిని నీకే అప్పగించాడని నాకు తెలుసు. నీవు పవిత్రమైన వ్యక్తివి, ఆ మణి వల్ల వచ్చే బంగారంతో నీవు చేసే పుణ్యకార్యాల వల్ల రాజ్యానికి మేలే జరుగుతోంది. కానీ, ఆ మణి నా వద్దే ఉందని మా అన్నయ్య బలరాముడు ఇప్పటికీ నన్ను అనుమానిస్తున్నాడు. కాబట్టి, సభలో ఆ మణిని ప్రదర్శించి నాపై ఉన్న నిందను తొలగించు” అని కోరాడు. శ్రీకృష్ణుడి మాటలకు చలించిపోయిన అక్రూరుడు, పశ్చాత్తాపంతో తన వస్త్రాలలో దాచుకున్న ఆ మెరిసిపోయే శమంతకమణిని బయటకు తీసి అందరి ముందూ ప్రదర్శించాడు.
శ్రీకృష్ణుడికి అపనిందల నుండి సంపూర్ణ విముక్తి:
ఆ దివ్యమణిని చూడగానే సభలోని వారందరూ ఆశ్చర్యపోయారు. శ్రీకృష్ణుడు ఆ మణిని అందరికీ చూపించి, తనపై ఉన్న నింద అబద్ధమని నిరూపించుకున్నాడు. తన తమ్ముడిని అనవసరంగా అనుమానించానని బలరాముడు చింతిస్తూ పశ్చాత్తాపం చెందాడు. కృష్ణుడు ఆ మణిని తిరిగి అక్రూరుడికే అప్పగిస్తూ.. “ఈ మణిని ధరించేవారు అత్యంత పవిత్రంగా, బ్రహ్మచర్యాన్ని పాటిస్తూ ఉండాలి. అప్పుడే అది శుభ ఫలితాలను ఇస్తుంది. నీవు పరమ భాగవతుడవు కాబట్టి ఇది నీ వద్ద ఉండటమే ధర్మం” అని తెలిపాడు.
ఆ విధంగా, మణి కోసమే కృష్ణుడు హత్యలు చేశాడనే అపనిందల నుండి ఆయనకు సంపూర్ణ విముక్తి లభించింది. శమంతకమణి అక్రూరుడి వద్ద శాంతించి, ద్వారకానగరం ఐశ్వర్యంతో విరాజిల్లేలా చేసింది. దురాశతో ఒకరి నుండి ఒకరికి మారిన ఆ మణి, చివరకు భగవంతుడి సేవకు అంకితమైన భక్తుడి వద్దే నిలిచింది.
శమంతకమణి వృత్తాంతం: ఆధ్యాత్మిక విశిష్టత మరియు ఫలశ్రుతి
చవితి రోజు ఈ కథ వింటే నీలాపనిందలు ఎందుకు తొలగిపోతాయి?
పురాణాల ప్రకారం, వినాయక చవితి రోజున చంద్రుడిని చూడటం వల్ల కలిగే ‘నీలాపనింద’ (చేయని తప్పుకు వచ్చే నింద) శాపాన్ని పోగొట్టుకోవడానికి శమంతకమణి కథను వినడం ఏకైక మార్గం. వినాయకుడు చంద్రుడిని శపించిన రోజున, పొరపాటున పాల పాత్రలో చంద్రబింబాన్ని చూసిన శ్రీకృష్ణుడు కూడా ఆ శాపానికి గురై, మణిని దొంగిలించాడనే నిందను ఎదుర్కోవాల్సి వచ్చింది.
తనపై పడిన నిందను పోగొట్టుకున్న తర్వాత, శ్రీకృష్ణుడు లోకకల్యాణం కోసం వినాయకుడిని ప్రార్థించాడు. సామాన్య మానవులు కూడా తనలాగే పొరపాటున చంద్రుడిని చూస్తే వచ్చే నిందల నుండి ఎలా విముక్తి పొందాలో మార్గం చూపమని వేడుకున్నాడు. అప్పుడు వినాయకుడు ప్రసన్నమై, ఎవరైతే భాద్రపద శుద్ధ చతుర్థి నాడు వినాయక వ్రతం చేసి, ఈ శమంతకోపాఖ్యానం కథను భక్తితో చదువుతారో లేదా వింటారో, వారికి ఆ రోజు చంద్రదర్శనం వల్ల కలిగే దోషాలు అంటవని వరం ఇచ్చాడు. అందుకే వినాయక చవితి పూజ ముగిసిన తర్వాత అక్షింతలు తల మీద వేసుకుని ఈ కథను వినడం ఒక పవిత్ర సంప్రదాయంగా మారింది.
ఈ కథ మానవాళికి ఇచ్చే నైతిక పాఠం ఏమిటి?
శమంతకమణి కథ కేవలం ఒక చమత్కార గాథ కాదు, ఇది మానవ జీవితానికి అవసరమైన ఎన్నో గొప్ప నైతిక పాఠాలను నేర్పుతుంది:
- దురాశ దుఃఖానికి చేటు: సత్రాజిత్తు ఆ మణిపై ఉన్న మితిమీరిన వ్యామోహం వల్ల కృష్ణుడి వంటి పరమాత్మ మాటను విస్మరించాడు. చివరకు ఆ మణి అతని ప్రాణాలను తీయడమే కాకుండా అతని కుటుంబాన్ని కూడా చిక్కుల్లో పడేసింది. అలాగే మణి కోసం కుట్ర పన్నిన శతధన్వుడు కూడా అకాల మరణం చెందాడు.
- నిజాయితీ మరియు ఓర్పు: తనపై హత్యారోపణ వంటి ఘోరమైన నింద పడినా శ్రీకృష్ణుడు ఆవేశపడలేదు. ఎంతో ఓర్పుతో అడవికి వెళ్లి 28 రోజుల పాటు యుద్ధం చేసి నిజం నిరూపించుకున్నాడు. అబద్ధం ఎక్కువ కాలం నిలబడదని, నిజం ఎప్పటికైనా గెలుస్తుందని ఈ ఘట్టం నిరూపిస్తుంది.
- భక్తి మరియు పశ్చాత్తాపం: జాంబవంతుడు తన తప్పు తెలుసుకుని రాముడిగా ఉన్న కృష్ణుడిని శరణు వేడితే, అక్రూరుడు తన పశ్చాత్తాపంతో మణిని తిరిగి సమర్పించాడు. భగవంతుడి పట్ల నిష్కల్మషమైన భక్తి ఉన్నచోటే శాంతి, సంపద నిలుస్తాయని అక్రూరుడి జీవితం మనకు చూపిస్తుంది.
శమంతకమణి కథ ద్వారా మనకు తెలిసే గొప్ప రహస్యం ఏమిటంటే, మణి ఇచ్చే బంగారం కంటే దాని వెనుక ఉన్న ధర్మం గొప్పది. ఈ కథను చదివినా, విన్నా, తలచుకున్నా మన పాపాలు నశించి, మనపై ఉన్న అపనిందలు తొలగిపోతాయని, పుత్రపౌత్రాభివృద్ధి కలుగుతుందని పురాణాలు ఘోషిస్తున్నాయి. ఈ వినాయక చవితి రోజున మనం కూడా ఈ పవిత్ర గాథను మననం చేసుకుని, విఘ్నేశ్వరుడి కృపకు పాత్రులమవుదాం.
FAQ’s (తరచుగా అడిగే ప్రశ్నలు)
- శమంతకమణి కథను ఏ రోజు చదవాలి? ప్రతి ఏటా భాద్రపద శుద్ధ చతుర్థి (వినాయక చవితి) రోజున ఈ కథను చదవాలి లేదా వినాలి.
- శమంతకమణిని సూర్యుడు ఎవరికి ఇచ్చాడు? సూర్యభగవానుడు తన భక్తుడైన సత్రాజిత్తు తపస్సుకు మెచ్చి ఈ మణిని ప్రసాదించాడు.
- శ్రీకృష్ణుడు జాంబవంతుడితో ఎన్ని రోజులు యుద్ధం చేశాడు? శ్రీకృష్ణుడు శమంతకమణి కోసం జాంబవంతుడితో ఏకధాటిగా 28 రోజుల పాటు భీకర యుద్ధం చేశాడు.
See Also plz click on this: గజేంద్ర మోక్షం కథ
మరిన్ని ఇటువంటి వాటి కోసం తెలుగు రీడర్స్ పురాణాలు ను చూడండి.
