Table of Contents
విభక్తులు:
వాక్యంలో పదాల మధ్య అర్థవంతమైన సంబంధాన్ని ఏర్పరిచే అక్షరాలను లేదా ప్రత్యయాలను విభక్తులు అంటారు. విభక్తి అంటే ‘విభాగము’ అని అర్థం. వీటినే ‘కారకాలు’ అని కూడా పిలుస్తారు. ఒక వాక్యంలో పదాలు కేవలం విడివిడిగా ఉంటే స్పష్టమైన అర్థం రాదు. ఉదాహరణకు, “సీత తమ్ముడు కొట్టింది” అన్నప్పుడు ఆ వాక్యం అసంపూర్ణంగా ఉంటుంది; కానీ “సీత తమ్ముడిని కొట్టింది” అన్నప్పుడు ‘ని’ అనే విభక్తి చేరడం వల్ల ఆ వాక్యం పూర్తి అర్థాన్ని సంతరించుకుంటుంది. తెలుగు భాషలో ఈ విభక్తులు మొత్తం ఎనిమిది రకాలుగా ఉన్నాయి. ఈ ప్రత్యయాలు సాధారణంగా పదాల చివర చేరుతాయి, అయితే సంబోధనా ప్రథమా విభక్తి మాత్రం పదానికి ముందు చేరుతుంది.
ప్రథమా విభక్తి (డు, ము, వు, లు):
ప్రథమా విభక్తి యొక్క ప్రత్యయాలు ‘డు, ము, వు, లు’. సాధారణంగా సంస్కృతంలోని నామవాచక పదాలు తెలుగులోకి వచ్చినప్పుడు పదం చివర ఈ అక్షరాలు చేరుతాయి. ఉదాహరణకు, ‘రామ’ అనే శబ్దం పుంలింగం కాబట్టి ‘డు’ అనే ప్రత్యయం చేరి ‘రాముడు’ అనే పదం ఏర్పడుతుంది. అలాగే ‘వృక్ష’ శబ్దానికి ‘ము’ చేరి ‘వృక్షము’ అని, ‘ధేను’ వంటి ఉకారాంత శబ్దాలకు ‘వు’ చేరి ‘ధేనువు’ అని మారుతాయి. ‘లు’ అనే ప్రత్యయాన్ని బహువచనాన్ని సూచించడానికి ఉపయోగిస్తారు (ఉదాహరణకు: పురుషులు, స్త్రీలు). ప్రాతిపదికను లేదా వాక్యంలో క్రియ ఎవరిని సూచిస్తుందో (ఉక్తార్థం) తెలిపేటప్పుడు ఈ విభక్తిని ఉపయోగిస్తారు.
ద్వితీయా విభక్తి (నిన్, నున్, లన్, కూర్చి, గురించి):
ద్వితీయా విభక్తి ప్రత్యయాలు ‘నిన్, నున్, లన్, కూర్చి, గురించి’. వాక్యంలో కర్మను సూచించడానికి ఈ విభక్తిని ఉపయోగిస్తారు. అనగా, పని ఎవరిపై లేదా దేనిపై జరుగుతుందో తెలిపే పదాలకు ఈ ప్రత్యయాలు చేరుతాయి. ఉదాహరణకు, “రమ కుక్కపిల్లని చూసెను” అనే వాక్యంలో ‘ని’ అనే ప్రత్యయం కుక్కపిల్లని కర్మగా చూపిస్తుంది. అలాగే “దొంగలను శిక్షించారు” అనే వాక్యంలో ‘లన్’ అనే ప్రత్యయం వాడబడింది. ఏదైనా విషయం గురించి చెప్పేటప్పుడు ‘గురించి’ లేదా ‘కూర్చి’ అనే ప్రత్యయాలను ఉపయోగిస్తారు.
తృతీయా విభక్తి (చేతన్, చేన్, తోడన్, తోన్):
తృతీయా విభక్తి ప్రత్యయాలు ‘చేతన్, చేన్, తోడన్, తోన్’. ఒక పని ఎవరి ద్వారా చేయబడిందో తెలిపేటప్పుడు ‘చేత’ అనే ప్రత్యయాన్ని వాడతారు; ఉదాహరణకు, “వంటకము దేవదత్తుని చేత వండబడింది”. అలాగే ‘తో’ లేదా ‘తోడ’ అనే ప్రత్యయాలను సహార్థం (కలిసి ఉండటం), కరణార్థం (పని చేయడానికి ఉపయోగపడే సాధనం) లేదా తుల్యార్థం (పోలిక) వంటి సందర్భాలలో ఉపయోగిస్తారు. ఉదాహరణకు, “రాజు సేనలతోడ వచ్చెను” (సహార్థం) మరియు “రాముడు కుంచెతో బొమ్మ గీసెను” (కరణార్థం) వంటివి ఈ విభక్తికి ఉదాహరణలు.
చతుర్థీ విభక్తి (కొఱకున్, కై):
చతుర్థీ విభక్తి ప్రత్యయాలు ‘కొఱకున్ (కొరకు), కై’. వాక్యంలో ‘సంప్రదాన’ లేదా ‘ఉద్దేశ్య’ అర్థాలను తెలపడానికి ఈ విభక్తిని ఉపయోగిస్తారు. సంప్రదానం అంటే ఒకరికి ఏదైనా ఇచ్చే ఉద్దేశ్యం లేదా త్యాగం అని అర్థం. ఉదాహరణకు, “జనకుడు రాముని కొరకు కన్యనిచ్చెను” అనే వాక్యంలో త్యాగోద్దేశం కనిపిస్తుంది. అలాగే ఏదైనా ఒక ప్రయోజనం కోసం చేసే పనిని ఉద్దేశ్యం అంటారు; ఉదాహరణకు, “విద్యార్థి విద్య కొరకు అర్థించెను” లేదా “అమ్మ నాకోసం పాయసం చేసింది”. ఏదైనా వస్తువును తెచ్చుకోవడానికి వెళ్ళినప్పుడు కూడా “సామాను తెచ్చుట కొరకు సంచీ పట్టుకురా” అని ఈ విభక్తిని వాడుతాము.
పంచమీ విభక్తి (వలనన్, కంటెన్, పట్టి):
పంచమీ విభక్తి ప్రత్యయాలు ‘వలనన్, కంటెన్, పట్టి (బట్టి)’. దీనిని ప్రధానంగా ‘అపాదాన’ కారకంలో ఉపయోగిస్తారు, అనగా భయం, అపాయం, పుట్టుక, లేదా ఒకరి నుండి రక్షణ పొందడం వంటి సందర్భాలలో ‘వలన’ చేరుతుంది. ఉదాహరణకు, “రాక్షసుల వలన మానవ జాతి ప్రమాదం పొందింది” లేదా “తల్లి వలన శిశువు రక్షణ పొందె”. ఇద్దరి మధ్య లేదా రెండు వస్తువుల మధ్య పోలిక చెప్పి ఒక దానిని వేరు చేసేటప్పుడు (నిర్ధారణ) ‘కంటె’ అనే ప్రత్యయాన్ని వాడతారు; ఉదాహరణకు, “వెండి కంటే బంగారం ధర ఎక్కువ”. కారణాన్ని తెలిపేటప్పుడు ‘పట్టి’ అనే ప్రత్యయం వస్తుంది, ఉదాహరణకు “జ్ఞానాన్ని బట్టి సంపాదన ఉండును”.
షష్ఠీ విభక్తి (కిన్, కున్, యొక్క, లోన్, లోపలన్):
షష్ఠీ విభక్తి ప్రత్యయాలు ‘కిన్, కున్, యొక్క, లోన్, లోపలన్’. తెలుగు భాషలో అత్యధికంగా వాడబడే విభక్తి ఇది. ఇది ప్రధానంగా పదాల మధ్య గల సంబంధాలను (శేషం) తెలియజేస్తుంది. ఈ సంబంధాలు రకరకాలుగా ఉండవచ్చు: తండ్రి-కొడుకు సంబంధం (వాయువు యొక్క పుత్రుడు), కర్తృత్వ సంబంధం (కాళిదాసు యొక్క నాటకం), అవయవ సంబంధం (సీత యొక్క ముఖం), లేదా యాజమాన్య సంబంధం (ప్రభుత్వం యొక్క భవనం). ఒక సమూహంలో ఒకరిని ప్రత్యేకించి చెప్పేటప్పుడు ‘లో’ లేదా ‘లోపల’ వాడతారు, ఉదాహరణకు “ఉపాధ్యాయులలో భాషోపాధ్యాయుడు ముఖ్యుడు”.
సప్తమీ విభక్తి (అందున్, నన్):
సప్తమీ విభక్తి ప్రత్యయాలు ‘అందున్, నన్’. వాక్యంలో ‘అధికరణము’ను అంటే ఆధారమును తెలపడానికి దీనిని ఉపయోగిస్తారు. ఈ అధికరణం మూడు రకాలు: ఒకటి ఔపశ్లేషికం (భౌతికమైన ఆధారం), ఉదాహరణకు “ఘటమందు జలం ఉంది”; రెండు వైషయికం (విషయ సంబంధమైన ఆధారం), ఉదాహరణకు “మోక్షమందు ఇచ్ఛ కలదు”; మూడు అభివ్యాపకం (అన్నిటిలో వ్యాపించి ఉండటం), ఉదాహరణకు “అన్నిటి యందు ఈశ్వరుడు గలడు”. పద్యాలలో లేదా పాత తెలుగులో “పురుషులందు పుణ్యపురుషులు వేరయా” వంటి ప్రయోగాలు కనిపిస్తాయి.
సంబోధనా ప్రథమా విభక్తి (ఓ, ఓరీ, ఓయీ, ఓసీ):
సంబోధనా ప్రథమా విభక్తి ప్రత్యయాలు ‘ఓ, ఓరీ, ఓయీ, ఓసీ’. ఇతర విభక్తులన్నీ పదాల చివర చేరుతాయి, కానీ ఈ విభక్తి ప్రత్యయాలు మాత్రం పదానికి ముందు చేరడం దీని ప్రత్యేకత. ఎవరినైనా పిలవడానికి లేదా సంబోధించడానికి దీనిని వాడతారు. ‘ఓ’ అనేది స్త్రీ, పురుషులిద్దరికీ గౌరవప్రదంగా వాడుతారు (ఉదా: ఓ రామా). ‘ఓయీ’ పురుషులకు, ‘ఓసీ’ స్త్రీలకు, మరియు ‘ఓరీ’ పురుషులకు తక్కువగా లేదా చనువుగా పిలిచేటప్పుడు ఉపయోగిస్తారు. ఉదాహరణకు, “ఓరి పిల్లాడా అల్లరి చేయకు” లేదా “ఓసీ సునీతా పాఠశాలకు వస్తావా?”.
తెలుగు వ్యాకరణంలోని విభక్తులు మరియు వాటి ప్రత్యయాలను తెలిపే పట్టిక ఇక్కడ ఉంది:
| విభక్తి పేరు | ప్రత్యయములు |
| ప్రథమా విభక్తి | డు, ము, వు, లు,, |
| ద్వితీయా విభక్తి | నిన్, నున్, లన్, కూర్చి (గూర్చి), గురించి,, |
| తృతీయా విభక్తి | చేతన్, చేన్, తోడన్, తోన్,, |
| చతుర్థీ విభక్తి | కొఱకున్ (కొరకు), కై,, |
| పంచమీ విభక్తి | వలనన్, కంటెన్, పట్టి (బట్టి),, |
| షష్ఠీ విభక్తి | కిన్, కున్, యొక్క, లోన్, లోపలన్,, |
| సప్తమీ విభక్తి | అందున్, నన్,, |
| సంబోధనా ప్రథమా విభక్తి | ఓ, ఓరీ, ఓయీ, ఓసీ,, |
కారకాలు మరియు విభక్తుల ప్రాముఖ్యత:
తెలుగు వ్యాకరణంలో విభక్తులకు మరొక పేరు ‘కారకాలు’. వాక్యంలో ఒక క్రియతో నామవాచకానికి లేదా సర్వనామానికి ఉన్న సంబంధాన్ని కారకం అంటారు. తెలుగులో విభక్తులు ఎనిమిది ఉన్నప్పటికీ, కారకాలు ప్రధానంగా ఆరు రకాలుగా చెప్పబడతాయి. వాక్యంలో పదాల మధ్య అర్థవంతమైన సంబంధాన్ని ఏర్పరచడమే వీటి ప్రధాన విధి. ఉదాహరణకు, విభక్తులు లేని “సీత తమ్ముడు కొట్టింది” అనే వాక్యం గందరగోళంగా ఉంటుంది; కానీ “సీత తమ్ముడిని కొట్టింది” అని విభక్తిని చేర్చినప్పుడు మాత్రమే ఆ వాక్యం పూర్తి అర్థాన్ని సంతరించుకుంటుంది. ఈ విధంగా భాషలో స్పష్టతను, సౌందర్యాన్ని తీసుకురావడంలో కారకాలు కీలక పాత్ర పోషిస్తాయి.
ప్రత్యయాలు మరియు వాటి స్థాన విశేషాలు:
వాక్యములోని పదములకు పరస్పర సంబంధమును కలిగించే అక్షరాలను లేదా పదాలను ‘ప్రత్యయములు’ అంటారు. ఒక్కొక్క విభక్తికి ఒకటి నుండి మూడు లేదా అంతకంటే ఎక్కువ ప్రత్యయాలు ఉండవచ్చు. ఈ ప్రత్యయాల అమరికలో ఒక ముఖ్యమైన నియమం ఉంది: మొదటి ఏడు విభక్తులు (ప్రథమ నుండి సప్తమి వరకు) ఎల్లప్పుడూ పదానికి తరువాత (పరంగా) చేరుతాయి. అయితే, సంబోధనా ప్రథమా విభక్తి ప్రత్యయాలు మాత్రం పదానికి ముందు చేరడం ఒక ప్రత్యేకత. ఉదాహరణకు, ‘రాముడు’ అన్నప్పుడు ‘డు’ చివరన వస్తుంది, కానీ ‘ఓ రామా’ అన్నప్పుడు ‘ఓ’ అనేది పదం ముందు చేరుతుంది. కొన్ని సందర్భాల్లో ఒక విభక్తి ప్రత్యయానికి బదులుగా మరొక విభక్తి రావడం కూడా తెలుగు వ్యాకరణంలో కనిపిస్తుంది.
ముఖ్యమైన వ్యాకరణ పరిభాష (ఉక్తార్థం మరియు ప్రాతిపదిక):
విభక్తులను అర్థం చేసుకోవడంలో ‘ప్రాతిపదిక’ మరియు ‘ఉక్తార్థం’ అనే పదాలు ముఖ్యమైనవి. ప్రాతిపదిక అంటే ఒక పదాన్ని విన్న వెంటనే దాని అర్థం మరియు పుట్టుక గుర్తుకురావడం. ఉదాహరణకు, ‘రామ’ అనగానే దశరథుడి కుమారుడు అని గుర్తుకురావడం ప్రాతిపదిక అవుతుంది. ఇక ‘ఉక్తార్థం’ అంటే ఒక వాక్యంలో క్రియ ఎవరిని లేదా దేనిని సూచిస్తుందో తెలియజేయడం. ఉదాహరణకు, “రాముడు రావణుడిని చంపెను” అన్నప్పుడు ఇక్కడ క్రియ రాముడిని సూచిస్తుంది. అలాగే ‘ఉపయోగం’ అనే పదం నియమపూర్వకమైన విద్యా స్వీకారాన్ని తెలుపుతుంది; ఉదాహరణకు “రామకృష్ణులు సాందీపుడి తోడ విద్యనభ్యసించిరి”.
అభ్యాసం:
విభక్తులపై పట్టు సాధించడానికి వివిధ అర్థాలను గుర్తించడం అవసరం. ఉదాహరణకు, ‘తో’ అనే ప్రత్యయం కేవలం కలిసి ఉండటానికే (సహార్థం) కాకుండా, ఒక పని చేయడానికి ఉపయోగపడే సాధనాన్ని (కరణార్థం) తెలపడానికి కూడా వాడతారు. “ఆమె నోటితో మాట్లాడుతూ, నొసలుతో వెక్కిరిస్తుంది” అనే వాక్యంలో ‘తో’ అనేది కరణార్థంలో వాడబడింది. అలాగే షష్ఠీ విభక్తి అనేది తెలుగులో అత్యధికంగా వాడబడే విభక్తి, ఇది వివిధ రకాల సంబంధాలను (జన్యుజనక, బంధు, యాజమాన్య సంబంధాలు) తెలియజేస్తుంది. ఈ విభక్తుల ప్రత్యయాలను సరైన సందర్భంలో వాడటం వల్ల వాక్య నిర్మాణం దోషరహితంగా మారుతుంది.
See Also plz click on this: భాషా భాగములు
మరిన్ని ఇటువంటి వాటి కోసం తెలుగు రీడర్స్ కిడ్స్ ను చూడండి.
