రాఖీ పండుగ అసలు కథ – రక్షాబంధన్ విశిష్టత మరియు పురాణ గాథలు

అన్నదమ్ములు, అక్కచెల్లెళ్ల మధ్య ఉండే అపారమైన ప్రేమానురాగాలకు గుర్తుగా మనం రాఖీ పండుగను ఎంతో వేడుకగా జరుపుకుంటాము. అసలు ‘రాఖీ’ అంటే రక్ష అని అర్థం. జీవితాంతం కష్టసుఖాలను ఒకరితో ఒకరు పంచుకుంటూ, అన్నకు చెల్లి అండగా, చెల్లికి అన్న తోడుగా నిలుస్తామని పరస్పరం భరోసా ఇచ్చుకోవడమే ఈ పండుగ యొక్క ముఖ్య ఉద్దేశం.

ప్రతి సంవత్సరం శ్రావణ మాసంలో వచ్చే పౌర్ణమి రోజున ఈ రక్షాబంధన పండుగను దేశవ్యాప్తంగా అత్యంత వైభవంగా జరుపుకుంటారు. ఈ పర్వదినం సందర్భంగా ఆడపడుచులు ఎంతో ఆనందంగా తమ పుట్టింటికి వెళ్లి, తమ అన్నదమ్ముల కుడి చేతికి రక్షాబంధనాన్ని (రాఖీని) కడతారు.

అసలు ఈ రాఖీ పండుగ వెనుక ఉన్న ప్రాచీన పురాణ గాథలు ఏమిటి? విష్ణుమూర్తి వామనావతారానికి, లక్ష్మీదేవి బలి చక్రవర్తికి కట్టిన రాఖీకి ఉన్న సంబంధం ఏమిటి? ద్రౌపది కట్టిన రక్షాబంధనం కోసం శ్రీకృష్ణుడు ఏం చేశాడు? పూర్వకాలంలో భార్యలు తమ భర్తలకు రక్షను ఎందుకు కట్టేవారు? ఈ విశేషాలన్నింటినీ ఇప్పుడు వివరంగా తెలుసుకుందాం.

లక్ష్మీదేవి – బలి చక్రవర్తి కథ (రక్షాబంధన్ సాంప్రదాయం ఎలా మొదలైంది?)

విష్ణుమూర్తి వామనావతారం మరియు బలి చక్రవర్తి దానగుణం

ప్రహ్లాదుడి మనువడైన బలి చక్రవర్తి రాక్షసులతో కలిసి స్వర్గంపై దండెత్తి, ఇంద్రాది దేవతలను ఓడించి అమరావతిని కైవసం చేసుకుంటాడు. బలి చక్రవర్తి యొక్క అసమాన శక్తి సామర్థ్యాలను తట్టుకోలేకపోయిన దేవతలు భయంతో స్వర్గాన్ని విడిచిపెట్టి వెళ్లిపోతారు. తన పుత్రుల దుస్థితిని చూసి కలత చెందిన దేవతల తల్లి అదితి, బలి చక్రవర్తి నుండి తన కుమారులను రక్షించమని విష్ణుమూర్తిని ప్రార్థిస్తుంది. అదితి బాధను అర్థం చేసుకున్న శ్రీమన్నారాయణుడు ఆమె గర్భంలో వామనావతారంలో భాద్రపద శుక్ల ద్వాదశి నాడు జన్మిస్తాడు.

బలి చక్రవర్తి నర్మదా నదీ తీరంలో అశ్వమేధ యాగం చేస్తున్నాడని తెలుసుకున్న వామనుడు ఆ యాగశాల వద్దకు వెళ్తాడు. వామనుడి ముఖ వర్చస్సుకు, అద్భుతమైన వాక్చాతుర్యానికి ముగ్ధుడైన బలి చక్రవర్తి అతని వద్దకు వెళ్లి… “నీకు మణిమాణిక్యాలు, వజ్రవైడూర్యాలు, రత్నాలు, ఆభరణాలు ఇలా ఏం కావాలో కోరుకో, తప్పకుండా ఇస్తాను” అని అంటాడు. అందుకు చిరునవ్వు నవ్విన వామనుడు, “బ్రాహ్మణుడనైన నాకు ఆభరణాలు ఎందుకు? నేను యజ్ఞం చేసుకోవడానికి కేవలం మూడు అడుగుల నేలను ఇప్పించండి చాలు” అని కోరుతాడు. బలి చక్రవర్తి అందుకు సంతోషంగా అంగీకరించి మాట ఇస్తాడు.

ఇదంతా గమనిస్తున్న రాక్షస గురువైన శుక్రాచార్యుడు, వచ్చిన బాలకుడు సాధారణ వ్యక్తి కాదని, సాక్షాత్తు రాక్షస కంటకుడైన శ్రీహరి అని గ్రహిస్తాడు. బలి చక్రవర్తి పతనం కోసమే ఈ దానం అడుగుతున్నాడని గ్రహించి, ఎట్టి పరిస్థితుల్లోనూ దానం ఇవ్వవద్దని బలిని వారిస్తాడు. అయితే బలి చక్రవర్తి చిరునవ్వు నవ్వి, “ఆడిన మాట తప్పడం రాజుగా నా ధర్మం కాదు. పైగా ఆ శ్రీహరే నా వద్దకు వచ్చి దానం అడిగితే నేను ఎలా కాదనగలను? ఏది జరిగినా సరే నేను ఇచ్చిన మాట తప్పను” అని పలికి దానం ఇవ్వడానికే సిద్ధపడతాడు.

పాతాళంలో ద్వారపాలకుడిగా మారిన శ్రీహరి

బలి చక్రవర్తి కలశంతో తన చేతి మీదుగా వామనుడి చేతిలోకి నీటి ధార పోయగానే, వామనుడు కొద్దికొద్దిగా పెరుగుతూ విరాట్ రూపాన్ని ధరిస్తాడు. యావత్ బ్రహ్మాండమంతా వ్యాపించి, ఒక కాలితో భూమిని, రెండవ కాలితో ఆకాశాన్ని ఆక్రమించి, “మూడవ పాదాన్ని ఎక్కడ వేయాలి?” అని బలి చక్రవర్తిని అడుగుతాడు. పరిస్థితిని అర్థం చేసుకున్న బలి చక్రవర్తి భక్తితో నమస్కరించి, తన శిరస్సు (తల) పై మూడవ అడుగు వేయమని చెబుతాడు. దాంతో వామనుడు తన మూడవ పాదాన్ని బలి చక్రవర్తి తలపై ఉంచి అతనిని పాతాళ లోకానికి తొక్కేస్తాడు.

బలి చక్రవర్తి యొక్క అద్భుతమైన దాన గుణానికి ప్రసన్నుడైన విష్ణుమూర్తి, అతనికి దేవేంద్రుడితో సమానమైన స్థానాన్ని కల్పించి, పాతాళ లోకానికి అధిపతిని చేస్తాడు. దానికి పరమానందం చెందిన బలి చక్రవర్తి, “స్వామి! నీవు ఎల్లప్పుడూ ఈ పాతాళ లోకంలోనే ఉంటూ నన్ను, నా రాజ్యాన్ని రక్షించు” అని వరం కోరుకుంటాడు. బలి చక్రవర్తి కోరికను మన్నించిన శ్రీహరి, అతని మందిరం ఎదుట ద్వారపాలకుడిగా స్థిరపడిపోతాడు. అలా నెలలు, సంవత్సరాలు గడిచినా శ్రీమన్నారాయణుడు పాతాళంలోనే ఉండిపోతాడు.

లక్ష్మీదేవి ఉపాయం – రక్ష కట్టిన వృత్తాంతం

మహావిష్ణువు పాతాళంలోనే ఉండిపోవడంతో వైకుంఠం బోసిపోతుంది. తన భర్త దూరమయ్యాడని లక్ష్మీదేవి ఎంతో వేదనకు గురవుతుంది. ఎలాగైనా తన భర్తను తిరిగి వైకుంఠానికి తీసుకురావాలని భావించిన లక్ష్మీదేవి, ఒక పేద బ్రాహ్మణ స్త్రీ రూపంలో పాతాళ లోకానికి వెళ్తుంది. బలి చక్రవర్తిని కలిసి, తన భర్త ఒక ముఖ్యమైన పని మీద బయటకు వెళ్లారని, ఆయన తిరిగి వచ్చేవరకు తనకు ఆశ్రయం కల్పించమని కోరుతుంది. బలి చక్రవర్తి ఆమెను తన సొంత సోదరిగా భావించి, పాతాళంలో ఆశ్రయం ఇస్తాడు.

అలా కొంతకాలం గడిచిన తర్వాత, శ్రావణ శుద్ధ పౌర్ణమి రోజున ఆ బ్రాహ్మణ స్త్రీ రూపంలో ఉన్న లక్ష్మీదేవి బలి చక్రవర్తిని తన సోదరుడిగా భావించి, అతని కుడి చేతికి ఒక పత్తి దారాన్ని (రక్షాబంధనాన్ని) కడుతుంది. “ఈ రక్షాబంధనం నీకు, నీ రాజ్యానికి ఎల్లప్పుడూ రక్షణగా నిలుస్తుంది” అని ఆశీర్వదిస్తుంది. ఆ రక్షకు ఎంతో సంతోషించిన బలి చక్రవర్తి, “సోదరీ! నీకు ఏం కావాలో కోరుకో, తప్పకుండా నెరవేరుస్తాను” అని అంటాడు.

వెంటనే లక్ష్మీదేవి తన అసలు స్వరూపంలోకి మారి, అక్కడే ద్వారపాలకుడిగా ఉన్న విష్ణుమూర్తిని చూపిస్తూ… “ఈ ద్వారపాలకుడే నా భర్త. నన్ను సోదరిగా భావించి నువ్వు నాకు ఇచ్చే కానుకగా వెంటనే నా భర్తను విడిచిపెట్టు” అని కోరుతుంది. ఇచ్చిన మాటకు కట్టుబడిన బలి చక్రవర్తి, విష్ణుమూర్తిని లక్ష్మీదేవితో పాటు వైకుంఠానికి సాదరంగా సాగనంపుతాడు.

ఈ విధంగా, శ్రావణ మాసంలో వచ్చే పౌర్ణమి రోజున అన్నచెల్లెళ్లు రక్షాబంధనం కట్టుకునే ఈ మహోన్నతమైన సాంప్రదాయం సృష్టిలో మొదటిసారిగా ప్రారంభమైంది.

శ్రీకృష్ణుడు – ద్రౌపది పవిత్ర బంధం

శిశుపాలుడి వధ మరియు కృష్ణుడి వేలికి గాయం

మహాభారత గాథ ప్రకారం, శ్రీకృష్ణుడి మేనత్త అయిన శృతశ్రవ దేవికి నాలుగు చేతులు, నొసటి మీద ఒక కన్ను మరియు గాడిద వంటి భయంకరమైన గొంతుతో ఒక కుమారుడు జన్మిస్తాడు. ఆ బాలుడే శిశుపాలుడు. శిశుపాలుడు పుట్టిన సమయంలో, ఎవరి చేతుల్లోకి వెళ్తే ఈ బాలుడి అదనపు అవయవాలు మాయమవుతాయో, ఆ వ్యక్తి చేతిలోనే ఇతనికి మరణం సంభవిస్తుందని ఆకాశవాణి చెబుతుంది.

ఒకసారి శ్రీకృష్ణుడు తన మేనత్త ఇంటికి వెళ్లినప్పుడు ఆ బాలుడిని చేతుల్లోకి తీసుకోగానే, శిశుపాలుడి అదనపు అవయవాలన్నీ మాయమై సాధారణ రూపం వస్తుంది. దాంతో భయపడిన మేనత్త, తన కుమారుడు పెద్దయ్యాక చేసే వంద తప్పుల వరకు క్షమించి వదిలేయమని కృష్ణుడిని వేడుకుంటుంది. శ్రీకృష్ణుడు కూడా అందుకు అంగీకరించి మాట ఇస్తాడు.

పెద్దయిన తర్వాత శిశుపాలుడు తన పూర్వజన్మ వాసనల వల్ల అత్యంత క్రూరుడిగా మారుతాడు. ధర్మరాజు రాజసూయ యాగం చేస్తున్న సమయంలో, శిశుపాలుడు శ్రీకృష్ణుడిని తీవ్రంగా అవమానిస్తాడు. దాంతో అతని వంద తప్పుల గడువు పూర్తికావడంతో, శ్రీకృష్ణుడు తన సుదర్శన చక్రాన్ని ప్రయోగించి శిశుపాలుడిని వధిస్తాడు. అయితే, ఆ సుదర్శన చక్రాన్ని ప్రయోగించే క్రమంలో శ్రీకృష్ణుడి చూపుడు వేలికి గాయమై రక్తం ధారగా కారుతుంది.

ద్రౌపది చీర కొంగు కట్టు మరియు కృష్ణుడి అభయం

శ్రీకృష్ణుడి వేలి నుండి రక్తం కారడం చూసి సత్యభామ, రుక్మిణిలతో సహా మిగిలిన వారంతా కంగారు పడుతూ గాయానికి కట్టడానికి మందు కోసం అక్కడక్కడా వెతకడం ప్రారంభిస్తారు. కానీ అక్కడ ఉన్న ద్రౌపదీ దేవి మాత్రం ఏమాత్రం ఆలోచించకుండా, వెంటనే తన పట్టుచీర కొంగును చింపి శ్రీకృష్ణుడి వేలికి కట్టుగా కడుతుంది.

తన సోదరి ద్రౌపది చూపిన ఆ అపారమైన ప్రేమకు శ్రీకృష్ణుడు ఎంతో ముగ్ధుడవుతాడు. ద్రౌపది తన వేలికి కట్టిన ఆ చిన్న పట్టుగుడ్డ ముక్కనే అత్యంత పవిత్రమైన రక్షాబంధనంగా (రాఖీగా) భావిస్తాడు. “చెల్లెమ్మా! నీకు ఏ సమయంలో, ఏ ఆపద వచ్చినా నన్ను తలుచుకుంటే చాలు, క్షణాల వ్యవధిలో నీ ముందు ఉండి నిన్ను రక్షిస్తాను” అని ద్రౌపదికి అభయమిస్తూ మాట ఇస్తాడు.

నిండు సభలో మానసంరక్షణ

కాలక్రమేణా, కౌరవుల నిండు కురుసభలో ద్రౌపదికి వస్త్రాపహరణం జరుగుతున్న సమయంలో ఆమెకు ఘోర పరాభవం ఎదురవుతుంది. సభలోని పెద్దలెవ్వరూ రక్షించలేని ఆ కష్టకాలంలో, ద్రౌపది ఆక్రందనతో “అన్నా! నన్ను రక్షించు” అని శ్రీకృష్ణుడిని వేడుకుంటుంది.

తన చెల్లెలి దీన రక్షణ పిలుపును విన్న వెంటనే శ్రీకృష్ణుడు అక్షయంగా అద్భుత వస్త్రాలను అనుగ్రహించి, ఆమె మానాన్ని మరియు గౌరవాన్ని కాపాడుతాడు. ద్రౌపది కట్టిన ఆనాటి రక్షాబంధనం వల్లే శ్రీకృష్ణుడు ఆమెను తన సొంత చెల్లెలిగా భావించి, ఆమె జీవితంలోని ప్రతి కష్ట సమయంలోనూ కొండంత అండగా నిలిచాడు.

ఇంద్రుడు – శచీదేవి వృత్తాంతం (భర్తలకు భార్యలు కట్టిన రక్ష)

దేవాసుర యుద్ధం మరియు రక్షా కవచం

పురాణాలలో రక్షాబంధనం యొక్క విశిష్టతను తెలిపే మరొక అద్భుతమైన వృత్తాంతం దేవేంద్రుడు మరియు ఆయన భార్య శచీదేవిల మధ్య జరిగింది. ఒకానొక సమయంలో దేవతలకు, దానవులకు (రాక్షసులకు) మధ్య అత్యంత భీకరమైన యుద్ధం జరుగుతుంది. ఆ యుద్ధంలో దానవుల ఉధృతికి, వారి ధాటికి తట్టుకోలేకపోయిన ఇంద్రాది దేవతలు ఘోర పరాజయం పాలవుతారు. చివరకు తమ నివాసమైన స్వర్గలోకాన్ని విడిచిపెట్టి, ప్రాణాలను రక్షించుకోవడం కోసం దేవతలంతా భూలోకానికి వచ్చి ఒక గుహలో దాక్కుంటారు.

ఈ విధంగా దేవేంద్రుడు తన రాజ్యాన్ని కోల్పోయి, పరాజయ భారంతో తీవ్రంగా కృంగిపోవడం చూసి ఆయన భార్య శచీదేవి ఎంతో వేదనకు గురవుతుంది. తన భర్తకు ఎలాగైనా ఈ కష్టం నుండి విముక్తి కలగాలని, యుద్ధంలో విజయం లభించాలని ఆమె సాక్షాత్తు ఆ శ్రీహరిని భక్తితో ప్రార్థిస్తుంది. శచీదేవి నిష్కల్మషమైన ప్రార్థనను మన్నించిన విష్ణుమూర్తి ఆమె ఎదుట ప్రత్యక్షమవుతాడు. స్వామి ఆమెకు పత్తితో చేసిన ఒక పవిత్రమైన రక్షాబంధనాన్ని ప్రసాదించి, “దీనిని నీ భర్తకు కట్టు, దీని వల్ల అతనికి తప్పకుండా విజయం చేకూరుతుంది” అని చెప్పి అంతర్ధానమవుతాడు.

శ్రావణ పౌర్ణమి నాటి విజయం

విష్ణుమూర్తి ఇచ్చిన ఆ పవిత్ర రక్షాబంధనాన్ని తీసుకున్న శచీదేవి, శ్రావణ పౌర్ణమి రోజున తన భర్త అయిన దేవేంద్రుడి కుడి చేతికి ఆ రక్షా కవచాన్ని కడుతుంది. ఆయనకు యుద్ధంలో విజయం కలగాలని మనస్ఫూర్తిగా కోరుకుంటూ రక్షను కట్టి రణరంగానికి పంపిస్తుంది.

శచీదేవి కట్టిన ఆ రక్షాబంధనం యొక్క దైవిక మహిమ వల్ల దేవేంద్రుడికి సరికొత్త ఉత్సాహం, అపరిమితమైన శక్తి లభిస్తాయి. ఆ బలంతో యుద్ధభూమిలో దానవులందరినీ జయించిన దేవేంద్రుడు, పోగొట్టుకున్న తన స్వర్గాన్ని తిరిగి విజయవంతంగా కైవసం చేసుకుంటాడు.

ఈ పురాతన సాంప్రదాయం ప్రకారమే పూర్వం రోజుల్లో రాజులు యుద్ధానికి వెళ్లే సమయంలో, వారి భార్యలు తమ భర్తలు యుద్ధంలో విజయం సాధించాలని కోరుకుంటూ, వారికి నుదుట వీరతిలకం దిద్ది చేతికి రక్షాబంధనాన్ని కట్టేవారు.

చరిత్రలో రాఖీ ప్రస్తావన – అలెగ్జాండర్ భార్య రోక్సానా కథ

పురుషోత్తముడి పరాక్రమం – రోక్సానా వేడుకోలు

భారతదేశ చరిత్రలో కూడా రాఖీ యొక్క ప్రాముఖ్యతను మరియు విశిష్టతను చాటిచెప్పే అద్భుతమైన సంఘటనలు ఉన్నాయి. గ్రీకు వీరుడైన అలెగ్జాండర్ తన అపారమైన సైన్యంతో భారతదేశంపై దండెత్తి, తక్షశిల రాజైన పురుషోత్తముడిని (కింగ్ పోరస్) జయించడానికి వస్తాడు. వీరిద్దరి మధ్య ఎన్నో రోజుల పాటు అత్యంత భయంకరమైన యుద్ధం సాగుతుంది.

యుద్ధంలో పురుషోత్తముడి అసమాన వీరత్వం మరియు శౌర్య పరాక్రమాల గురించి తెలుసుకున్న అలెగ్జాండర్ భార్య రోక్సానా, తన భర్త ప్రాణాలకు ముప్పు పొంచి ఉందని తీవ్ర ఆందోళనకు గురవుతుంది. ఎలాగైనా తన భర్తను కాపాడుకోవాలని భావించిన ఆమె, ఒక ఉపాయంతో పురుషోత్తముడి వద్దకు వెళ్లి అతడిని తన సొంత అన్నగా భావించి చేతికి రాఖీ (రక్షాబంధనాన్ని) కడుతుంది. ఆ సందర్భంగా సోదరిగా ఒక కానుక కోరుతూ, ఒకవేళ యుద్ధంలో తన భర్త అలెగ్జాండర్ ఓడిపోతే అతనిని చంపకుండా ప్రాణాలతో వదిలేయమని పురుషోత్తముడిని వేడుకుంటుంది.

రక్షాబంధనం గౌరవం:

నిజమైన భారతీయ వీరుడైన పురుషోత్తముడు తన సోదరి రోక్సానాకు ఇచ్చిన మాటకు కట్టుబడతాడు. యుద్ధరంగంలో పోరాటం సాగుతున్న సమయంలో, అలెగ్జాండర్‌ను నేరుగా సంహరించే అనుకూలమైన అవకాశం పురుషోత్తముడికి లభిస్తుంది. కానీ, ఆ క్షణంలో తన చేతికి ఉన్న రక్షాబంధనాన్ని (రాఖీని) చూసి, తన సోదరి రోక్సానాకు ఇచ్చిన మాటను గుర్తుచేసుకుంటాడు.

ఆ పవిత్రమైన రక్షాబంధనానికి మరియు సోదరి మాటకు అత్యంత గౌరవమిస్తూ, అలెగ్జాండర్‌ను చంపకుండా ప్రాణాలతో విడిచిపెడతాడు. ఈ విధంగా శత్రువుల మధ్య ఉన్న వైరాన్ని సైతం పోగొట్టి, శత్రువు ప్రాణాలను కాపాడిన ఘనత రక్షాబంధనానికి దక్కింది.

రాఖీ పండుగ అనేది కేవలం చేతికి ఒక దారం కట్టడం మాత్రమే కాదు, అది అన్నదమ్ములు మరియు అక్కచెల్లెళ్ల మధ్య ఉండే అపారమైన ప్రేమానురాగాలకు ప్రతీక. జీవితాంతం వచ్చే ప్రతి కష్ట సుఖాలను సమానంగా పంచుకుంటూ, అన్నకు చెల్లి అండగా మరియు చెల్లికి అన్న తోడుగా ఉంటామని పరస్పరం భరోసా ఇచ్చే అత్యంత పవిత్రమైన రక్షణ కవచం ఈ రక్షాబంధనం. పురాణ కాలం నుండి నేటి ఆధునిక కాలం వరకు తన పవిత్రతను నిలుపుకుంటూ సాగుతున్న ఈ రక్షాబంధన పండుగ, సోదర సోదరీమణుల మధ్య ఎప్పటికీ చెరిగిపోని ప్రేమానురాగాలను మరియు బాధ్యతలను గుర్తు చేస్తూనే ఉంటుంది.

రాఖీ పండుగ అసలు కథ (Rakhi Panduga Katha), రక్షాబంధన్ విశిష్టత (Rakshabandhan Significance in Telugu), లక్ష్మీదేవి బలి చక్రవర్తి రాఖీ (Lakshmi Devi Bali Chakravarthi), శ్రీకృష్ణుడు ద్రౌపది రక్షాబంధనం (Krishna Draupadi Rakhi), రాఖీ పౌర్ణమి చరిత్ర (Rakhi Purnima History).

Read also: shukracharya story in telugu

మరిన్ని ఇటువంటి వాటి కోసం తెలుగు రీడర్స్ చరిత్ర ను చూడండి.