కొల్లూరు… భక్తుల కోరికలు తీర్చే దివ్య శక్తి పీఠం:
దక్షిణ భారతదేశంలో అమ్మవారి ఆలయాల గురించి మాట్లాడితే ముందుగా గుర్తుకు వచ్చే పవిత్ర క్షేత్రాల్లో కొల్లూరు శ్రీ మూకాంబికా దేవి ఆలయం ఒకటి. కర్ణాటక రాష్ట్రంలోని ఉడుపి జిల్లాలో, కుందాపుర తాలూకాలో ఉన్న ఈ మహాక్షేత్రం ప్రకృతి అందాలు, పురాణ వైభవం, ఆధ్యాత్మిక శక్తి… ఈ మూడింటి కలయికగా భక్తులను విశేషంగా ఆకర్షిస్తుంది.
పశ్చిమ కనుమల పర్వత శ్రేణుల మధ్య, గలగల పారే సౌపర్ణికా నది ఒడ్డున కొలువైన ఈ ఆలయం అడుగు పెట్టగానే ఒక ప్రత్యేకమైన ప్రశాంతతను అనుభవిస్తారు. చుట్టూ పచ్చని అడవులు, కొండలు, నదీ సోయగం కలిసి ఈ ప్రాంతాన్ని ఒక దివ్యమైన తపోభూమిలా మార్చేస్తాయి. అందుకే ప్రతి సంవత్సరం దేశం నలుమూలల నుంచి లక్షలాది మంది భక్తులు అమ్మవారి దర్శనం కోసం ఇక్కడికి వస్తుంటారు.
పురాణాల ప్రకారం, పరశురాముడు నిర్మించిన ఏడు ముక్తి క్షేత్రాల్లో కొల్లూరు కూడా ఒకటిగా భావిస్తారు. సుమారు 1,200 సంవత్సరాలకు పైగా చరిత్ర కలిగిన ఈ ఆలయానికి భారతీయ ఆధ్యాత్మిక సంప్రదాయంలో ఎంతో విశిష్ట స్థానం ఉంది. ముఖ్యంగా జగద్గురు ఆది శంకరాచార్యులు ఈ క్షేత్రాన్ని సందర్శించి శ్రీచక్రాన్ని ప్రతిష్ఠించినట్లు చెప్పబడటంతో, కొల్లూరు మహిమ మరింతగా పెరిగింది.
త్రిదేవి స్వరూపంగా దర్శనమిచ్చే మూకాంబిక అమ్మవారు:
కొల్లూరు శ్రీ మూకాంబిక అమ్మవారి ప్రత్యేకత ఏమిటంటే… ఇక్కడ అమ్మవారిని ఒక్క దేవతగా మాత్రమే కాకుండా, సరస్వతి, లక్ష్మి, పార్వతి దేవతల సమ్మిళిత దివ్య స్వరూపంగా ఆరాధిస్తారు. భక్తుల విశ్వాసం ప్రకారం ఉదయం అమ్మవారు మహా సరస్వతి రూపంలో, మధ్యాహ్నం మహాలక్ష్మి రూపంలో, సాయంత్రం మహాకాళి (పార్వతి) రూపంలో భక్తులకు అనుగ్రహం ప్రసాదిస్తారని నమ్ముతారు.
ఈ ఆలయంలో మరో విశేషం జ్యోతిర్లింగ స్వరూపం. గర్భగుడిలోని లింగంపై కనిపించే బంగారు రేఖ (స్వర్ణరేఖ) భక్తుల దృష్టిని వెంటనే ఆకర్షిస్తుంది. సంప్రదాయం ప్రకారం ఈ స్వర్ణరేఖ ఒకవైపు త్రిమూర్తులైన బ్రహ్మ, విష్ణు, మహేశ్వరులను, మరోవైపు త్రిదేవులైన సరస్వతి, లక్ష్మి, పార్వతీదేవి శక్తిని సూచిస్తుందని చెబుతారు. ఇదే కారణంగా ఈ క్షేత్రాన్ని శివ-శక్తి ఐక్యానికి ప్రతీకగా కూడా భావిస్తారు.
ఆది శంకరాచార్యులు ఇక్కడ శ్రీచక్రాన్ని ప్రతిష్ఠించి, అమ్మవారి పంచలోహ విగ్రహాన్ని ప్రతిష్ఠించినట్లు ఆధ్యాత్మిక సంప్రదాయంలో విశ్వసిస్తారు. అందుకే ఈ క్షేత్రం శక్తి ఉపాసకులకు అత్యంత పవిత్రమైన ఆలయాల్లో ఒకటిగా గుర్తింపు పొందింది.
విద్యాదేవి అనుగ్రహం కోసం వేలాది మంది ఎందుకు వస్తారు?
కొల్లూరు శ్రీ మూకాంబికా ఆలయాన్ని చాలామంది విద్యా క్షేత్రం అని కూడా పిలుస్తారు. ముఖ్యంగా చిన్నారులకు అక్షరాభ్యాసం చేయించడానికి ఈ ఆలయం ఎంతో ప్రసిద్ధి చెందింది. అమ్మవారి ఆశీస్సులతో విద్య, జ్ఞానం, కళలు, సంగీతంలో మంచి అభివృద్ధి కలుగుతుందని భక్తుల విశ్వాసం.
అందుకే ప్రతి సంవత్సరం వేలాది మంది తల్లిదండ్రులు తమ పిల్లలకు ఇక్కడే మొదటి అక్షరాన్ని రాయించి విద్యారంభం చేస్తారు. సంగీతం, నృత్యం, సాహిత్యం వంటి కళారంగాల్లో ఉన్నవారు కూడా అమ్మవారి ఆశీస్సులు పొందేందుకు ప్రత్యేకంగా ఈ క్షేత్రాన్ని సందర్శిస్తుంటారు.
కేవలం సామాన్య భక్తులే కాదు… దేశంలోని ప్రముఖ కళాకారులు, సంగీత విద్వాంసులు, పారిశ్రామికవేత్తలు, రాజకీయ ప్రముఖులు కూడా తరచూ ఈ ఆలయాన్ని దర్శించుకుంటారు. ప్రముఖ గాయకుడు కే.జే. ఏసుదాస్, సంగీత దర్శకుడు ఇళయరాజా, అలాగే ఇటీవల నటుడు విజయ్, పారిశ్రామికవేత్త అనంత్ అంబానీ వంటి ప్రముఖులు కూడా అమ్మవారి దర్శనం కోసం వచ్చిన సందర్భాలు ఈ క్షేత్రానికి ఉన్న విశేష ప్రాధాన్యాన్ని తెలియజేస్తాయి.
కొల్లూరు క్షేత్రం కేవలం ఒక ఆలయం మాత్రమే కాదు… భక్తి, ప్రకృతి, పురాణం, ఆధ్యాత్మికత అన్నీ కలిసిన ఒక దివ్య అనుభూతి. అందుకే ఒకసారి ఈ క్షేత్రాన్ని సందర్శించిన వారు మళ్లీ మళ్లీ రావాలని కోరుకుంటారు.
మూకాసురుడి కథ… అమ్మవారికి “మూకాంబిక” అనే పేరు ఎలా వచ్చింది?
కొల్లూరు శ్రీ మూకాంబిక క్షేత్రం గురించి చెప్పాలంటే, ముందుగా ఈ ఆలయం వెనుక ఉన్న పురాణ గాథను తెలుసుకోవాలి. ఈ కథే అమ్మవారి మహిమను, ఆమె దివ్యశక్తిని తెలియజేస్తుంది.
పురాణాల ప్రకారం, ఒకప్పుడు ఈ ప్రాంతంలో కౌమాసురుడు అనే శక్తివంతమైన రాక్షసుడు నివసించేవాడు. అపారమైన బలాన్ని సంపాదించాలనే కోరికతో అతడు పరమశివుడి కోసం ఘోర తపస్సు చేశాడు. శివుడు ప్రత్యక్షమై వరం కోరుకోమని చెప్పే సమయానికి, “ఏ పురుషుడి చేతిలోనూ నాకు మరణం సంభవించకూడదు” అనే వరం అడగాలని కౌమాసురుడు భావించాడు.
అయితే, ఆ వరం లభిస్తే అతడు మూడు లోకాలకు ముప్పుగా మారతాడని దేవతలు భయపడ్డారు. అప్పుడు సరస్వతీ దేవి తన దివ్యశక్తితో అతని మాటలను నిలిపివేసిందని పురాణం చెబుతుంది. శివుని ఎదుట నిలబడ్డా, అతడు ఒక్క మాట కూడా మాట్లాడలేకపోయాడు. అలా మూగవాడిగా మారిన కారణంగా కౌమాసురుడు “మూకాసురుడు” అనే పేరుతో ప్రసిద్ధి చెందాడు.
ఆ తర్వాత మూకాసురుడు తన కోపాన్ని దేవతలపై, ఋషులపై చూపించడం ప్రారంభించాడు. అతని దురాగతాలతో విసిగిపోయిన దేవతలు ఆదిపరాశక్తిని ప్రార్థించగా, అమ్మవారు ఉగ్రరూపం ధరించి యుద్ధానికి దిగారు. చివరికి మూకాసురుడిని సంహరించి లోకాలకు శాంతిని చేకూర్చారు.
మరణించే ముందు తన తప్పును గ్రహించిన మూకాసురుడు అమ్మవారిని క్షమించమని వేడుకున్నాడు. “నా పేరు కూడా మీ పేరుతో చిరస్థాయిగా నిలిచిపోవాలి” అని కోరగా, అమ్మవారు అతని కోరికను మన్నించి, అప్పటి నుంచి “మూకాంబిక” అనే పేరుతో ఈ క్షేత్రంలో వెలిశారని భక్తుల విశ్వాసం.
ఆది శంకరాచార్యులు… అమ్మవారిని కేరళకు తీసుకెళ్లాలని ఎందుకు అనుకున్నారు?
కొల్లూరు క్షేత్ర చరిత్రలో జగద్గురు ఆది శంకరాచార్యుల పాత్ర ఎంతో విశిష్టమైనది. సంప్రదాయం ప్రకారం, ఆయన కుడజాద్రి పర్వతంపై తీవ్రమైన తపస్సు చేసి అమ్మవారి అనుగ్రహాన్ని పొందారు.
అమ్మవారు ప్రత్యక్షమైన తర్వాత, శంకరాచార్యులు ఒక కోరిక కోరారు. “అమ్మా… మీరు నా జన్మభూమి కేరళకు వచ్చి అక్కడ కూడా భక్తులను అనుగ్రహించాలి” అని ప్రార్థించారు.
అందుకు అమ్మవారు అంగీకరించినప్పటికీ ఒక షరతు విధించారు. “నేను నీ వెనుకే వస్తాను. కానీ నువ్వు ఎంతసేపైనా వెనక్కి తిరిగి చూడకూడదు. ఒకవేళ వెనక్కి చూస్తే, నేను అక్కడే స్థిరంగా ఉండిపోతాను” అని చెప్పారు.
శంకరాచార్యులు ముందుకు నడుస్తూ ఉండగా, అమ్మవారి కాలి అందెల శబ్దం వినిపిస్తూ వచ్చింది. అయితే కొల్లూరు ప్రాంతానికి చేరుకున్న తర్వాత ఒక్కసారిగా ఆ శబ్దం ఆగిపోయింది. అమ్మవారు వస్తున్నారా లేదా అనే సందేహంతో ఆయన వెనక్కి తిరిగి చూశారు.
ఆ క్షణమే అమ్మవారు అక్కడే స్థిరమైపోయారని క్షేత్ర పురాణం చెబుతోంది. తన తప్పును గ్రహించిన శంకరాచార్యులు అమ్మవారిని క్షమించమని ప్రార్థించారు. అమ్మవారి ఆదేశం మేరకు అక్కడే శ్రీచక్రాన్ని ప్రతిష్ఠించి, పంచలోహ విగ్రహాన్ని ఏర్పాటు చేసి నిత్యపూజా విధానాలను ప్రారంభించారని విశ్వసిస్తారు. నేటికీ ఆలయంలో జరిగే అనేక పూజలు ఆ సంప్రదాయాన్నే అనుసరిస్తున్నాయని చెబుతారు.
“కొల్లూరు” అనే పేరు ఎలా వచ్చింది? స్వర్ణరేఖ రహస్యం ఏమిటి?
ఈ క్షేత్రానికి “కొల్లూరు” అనే పేరు రావడానికి కూడా ఒక ఆసక్తికరమైన కథ ఉంది. పురాణాల ప్రకారం, కోల మహర్షి ఈ ప్రాంతంలో స్వయంభూ శివలింగాన్ని ఆరాధిస్తూ దీర్ఘకాలం తపస్సు చేశారు. ఆయన భక్తికి ప్రసన్నుడైన పరమశివుడు ప్రత్యక్షమయ్యాడని చెబుతారు.
అప్పుడు కోల మహర్షి ఒక సందేహాన్ని వ్యక్తం చేశారని పురాణం వివరిస్తుంది. “శివుడితో పాటు అమ్మవారి శక్తి కూడా ఇందులో ఎలా ఉంటుంది?” అని ప్రశ్నించగా, శివుడు లింగంపై ఉన్న ఒక ప్రత్యేకమైన స్వర్ణరేఖను చూపించాడని చెబుతారు.
ఆ స్వర్ణరేఖ లింగాన్ని రెండు భాగాలుగా విభజిస్తుంది. సంప్రదాయం ప్రకారం ఒక భాగం త్రిమూర్తులైన బ్రహ్మ, విష్ణు, మహేశ్వరులను, మరో భాగం సరస్వతి, లక్ష్మి, పార్వతి దేవతల శక్తిని సూచిస్తుంది. అందుకే కొల్లూరు మూకాంబిక క్షేత్రాన్ని శివ-శక్తుల ఐక్యానికి ప్రతీకగా భావిస్తారు.
ఈ విశిష్టత వల్లే కొల్లూరు ఆలయం కేవలం శక్తి పీఠం మాత్రమే కాదు… శివుడు, శక్తి ఒకే చోట కొలువై ఉన్న అరుదైన దివ్యక్షేత్రంగా భక్తుల హృదయాల్లో ప్రత్యేక స్థానం సంపాదించింది.
శివ-శక్తులు ఒకే రూపంలో దర్శనమిచ్చే అరుదైన జ్యోతిర్లింగం:
కొల్లూరు శ్రీ మూకాంబిక ఆలయంలోకి అడుగుపెట్టిన ప్రతి భక్తిని మొదట ఆశ్చర్యపరిచేది గర్భగుడిలో ఉన్న స్వయంభూ జ్యోతిర్లింగం. సాధారణంగా శివాలయాల్లో శివలింగాన్ని మాత్రమే దర్శిస్తాం. కానీ కొల్లూరులో మాత్రం శివుడు, శక్తి ఇద్దరూ ఒకే జ్యోతిర్లింగ రూపంలో కొలువై ఉండటం ఈ క్షేత్రం ప్రత్యేకతగా చెప్పబడుతుంది.
ఈ జ్యోతిర్లింగం మధ్యలో కనిపించే స్వర్ణరేఖ (బంగారు రేఖ) భక్తుల దృష్టిని వెంటనే ఆకర్షిస్తుంది. ఆలయ సంప్రదాయం ప్రకారం ఈ రేఖ లింగాన్ని రెండు భాగాలుగా విభజిస్తుంది. ఒక భాగం త్రిమూర్తులైన బ్రహ్మ, విష్ణు, మహేశ్వరులను సూచిస్తే, మరో భాగం సరస్వతి, లక్ష్మి, పార్వతీ దేవతల దివ్యశక్తికి ప్రతీకగా భావిస్తారు. అందుకే కొల్లూరు క్షేత్రాన్ని శివ-శక్తి ఐక్యానికి ప్రతీకగా భక్తులు ఎంతో భక్తిశ్రద్ధలతో ఆరాధిస్తారు.
స్కాంద పురాణంలో కూడా ఈ క్షేత్ర ప్రాముఖ్యత ప్రస్తావించబడిందని చెబుతారు. ప్రకృతి, పురుష తత్వాల కలయికకు ఈ జ్యోతిర్లింగం ఒక ప్రతీకగా భావించబడుతుంది. ప్రతిరోజూ భక్తులు ఈ లింగానికి ప్రత్యేక అభిషేకాలు, అర్చనలు నిర్వహిస్తారు. పూజా సమయాలు ముగిసిన తర్వాత జ్యోతిర్లింగాన్ని బంగారు కవచంతో అలంకరించడం మరో విశేషం.
త్రిదేవి స్వరూపంగా మూకాంబిక అమ్మవారి దివ్య దర్శనం:
జ్యోతిర్లింగం వెనుక భాగంలో కొలువై ఉన్న పంచలోహ మూకాంబిక అమ్మవారి విగ్రహం ఆలయానికి మరో ప్రధాన ఆకర్షణ. ఈ విగ్రహాన్ని జగద్గురు ఆది శంకరాచార్యులు ప్రతిష్ఠించారని ఆలయ సంప్రదాయం చెబుతోంది.
అమ్మవారు నాలుగు చేతులతో, మూడు నేత్రాలతో భక్తులకు దర్శనమిస్తారు. ఆమె చేతుల్లో శంఖం, చక్రం ఉండగా, మరో రెండు చేతుల్లో అభయముద్ర, వరదముద్రలను చూపిస్తూ భక్తులకు రక్షణ, అనుగ్రహాన్ని ప్రసాదిస్తున్నట్లు కనిపిస్తుంది.
అయితే ఈ ఆలయంలో అత్యంత విశేషమైన ఆచారం ఏమిటంటే… రోజులో మూడు వేర్వేరు సమయాల్లో అమ్మవారిని మూడు దివ్యరూపాల్లో అలంకరించి పూజించడం. ఉదయం మహా సరస్వతి రూపంలో, మధ్యాహ్నం మహాలక్ష్మి రూపంలో, సాయంత్రం మహాకాళి (పార్వతి) రూపంలో ప్రత్యేక అలంకరణలు చేస్తారు. జ్ఞానం, ఐశ్వర్యం, శక్తి… ఈ మూడు దైవిక శక్తులు ఒక్కటేనని ఈ సంప్రదాయం తెలియజేస్తుందని భక్తులు విశ్వసిస్తారు.
శ్రీచక్ర ప్రతిష్ఠ, శంకర పీఠం… ఆలయంలోని మరిన్ని విశేషాలు:
కొల్లూరు ఆలయానికి ఆది శంకరాచార్యులతో ఉన్న అనుబంధం ఎంతో ప్రత్యేకమైనది. గర్భగుడిలో అమ్మవారి విగ్రహం కింద అత్యంత పవిత్రమైన శ్రీచక్రాన్ని ఆయనే ప్రతిష్ఠించారని విశ్వసిస్తారు. శక్తి ఉపాసనలో శ్రీచక్రానికి ఉన్న ప్రాధాన్యం ఎంతో గొప్పది. అందుకే ఈ క్షేత్రం శక్తి సాధకులకు అత్యంత పవిత్రమైన పుణ్యక్షేత్రంగా భావించబడుతుంది.
గర్భాలయంలోనే ‘శంకర సింహాసనం’ లేదా శంకర పీఠం కూడా ఉంది. సంప్రదాయం ప్రకారం, ఇక్కడే ఆది శంకరాచార్యులు కూర్చుని అమ్మవారిని ధ్యానించి, పూజా విధానాలను రూపొందించారని చెబుతారు. నేటికీ ఆలయంలో జరిగే అనేక పూజలు ఆయన రూపొందించిన విజయాగమ సంప్రదాయం ప్రకారమే నిర్వహించబడటం ఈ క్షేత్రం ప్రత్యేకత.
ఆలయ నిర్మాణం కూడా భక్తులను ఎంతగానో ఆకట్టుకుంటుంది. కేరళ శైలిలో నిర్మించిన ఈ ఆలయానికి రాగి పైకప్పులు, బంగారు శిఖరం ప్రత్యేక అందాన్ని తీసుకొచ్చాయి. ఆలయ ప్రాంగణంలో ఉన్న సుమారు 20 అడుగుల ఎత్తైన దీపస్తంభం, గజస్తంభం కూడా భక్తుల దృష్టిని ఆకర్షించే ముఖ్యమైన నిర్మాణాలు.
కొల్లూరు మూకాంబిక ఆలయంలో ప్రతి మూలలోనూ పురాణం, ఆధ్యాత్మికత, శిల్పకళ ఒకదానితో ఒకటి మిళితమై కనిపిస్తాయి. అందుకే ఈ క్షేత్రాన్ని ఒక్కసారి దర్శించిన భక్తులు జీవితంలో మరలా రావాలని కోరుకుంటారు.
ప్రతిరోజూ జరిగే పూజలు… “సలాం మంగళారతి” వెనుక ఆసక్తికరమైన కథ:
కొల్లూరు శ్రీ మూకాంబిక ఆలయంలో రోజు ప్రారంభం తెల్లవారుజామునే భక్తి వాతావరణంతో మొదలవుతుంది. ప్రతిరోజూ ఉదయం నుంచి రాత్రి వరకు నిర్ణీత సమయాల్లో ఆలయ అర్చకులు ఆగమ సంప్రదాయం ప్రకారం ప్రత్యేక పూజలు నిర్వహిస్తారు. దంతధావనం, ఉదయ పూజ, మధ్యాహ్న పూజ, ప్రదోష పూజ, రాత్రి పూజ… ఇలా రోజంతా అమ్మవారి సేవ నిరంతరం కొనసాగుతూనే ఉంటుంది.
ఉదయం జరిగే నిర్మాల్య దర్శనం అత్యంత పవిత్రమైన దర్శనంగా భక్తులు భావిస్తారు. ఈ సమయంలో స్వయంభూ జ్యోతిర్లింగాన్ని అలంకరణలకు ముందు దర్శించుకోవడం ఎంతో పుణ్యప్రదమని విశ్వసిస్తారు. అందుకే తెల్లవారుజామునే వేలాది మంది భక్తులు ఆలయానికి చేరుకుంటారు.
ఈ ఆలయంలో జరిగే హారతుల్లో అత్యంత ప్రసిద్ధి చెందినది “సలాం మంగళారతి.” ఈ పేరుకు సంబంధించిన ఒక ఆసక్తికరమైన సంప్రదాయం కూడా ఉంది. మైసూరు పాలకుడు టిప్పు సుల్తాన్ ఒకసారి ఈ ఆలయాన్ని సందర్శించినప్పుడు సాయంత్రం జరిగే మంగళారతి వైభవాన్ని చూసి భక్తిపూర్వకంగా నమస్కారం (సలాం) చేశాడని చెబుతారు. అప్పటి నుంచి ఆ హారతిని “సలాం మంగళారతి” అని పిలుస్తున్నారని స్థానిక సంప్రదాయం చెబుతోంది. ఈ మంగళారతి సమయంలో ఆలయంలో నెలకొనే ఆధ్యాత్మిక వాతావరణం భక్తులను భక్తి భావంలో ముంచెత్తుతుంది.
అక్షరాభ్యాసానికి కొల్లూరు ఎందుకు అంత ప్రసిద్ధి?
కొల్లూరు మూకాంబిక అమ్మవారిని జ్ఞానం, వాక్పటిమ, విద్యలకు అధిష్ఠాన దేవతగా ఆరాధిస్తారు. అందుకే ఈ క్షేత్రం దేశవ్యాప్తంగా అక్షరాభ్యాసం కోసం ఎంతో ప్రసిద్ధి చెందింది.
ఆలయ ప్రాంగణంలో ఉన్న సరస్వతి మండపంలో చిన్నారులకు మొదటి అక్షరాన్ని రాయించి విద్యారంభం చేయిస్తారు. ఇక్కడ అక్షరాభ్యాసం చేస్తే పిల్లలకు మంచి జ్ఞాపకశక్తి, విద్యలో ప్రగతి, కళల్లో ప్రతిభ లభిస్తుందని భక్తుల విశ్వాసం. అందుకే దేశంలోని వివిధ రాష్ట్రాల నుంచి వేలాది కుటుంబాలు తమ పిల్లలతో కలిసి ఈ ఆలయానికి వస్తుంటాయి.
ఇక్కడ మరో ప్రత్యేకత ఏమిటంటే… చాలా దేవాలయాల్లో విజయదశమి లేదా నవరాత్రి రోజుల్లో మాత్రమే అక్షరాభ్యాసం నిర్వహిస్తారు. కానీ కొల్లూరులో మాత్రం గ్రహణ దినాలు వంటి కొన్ని ప్రత్యేక సందర్భాలు మినహా, దాదాపు ఏడాది పొడవునా ఈ కార్యక్రమం కొనసాగుతుంది.
కేవలం విద్యారంభమే కాదు… సంగీతం, నృత్యం వంటి కళల్లో ప్రవేశించే వారు కూడా తమ తొలి ప్రదర్శన (అరంగేట్రం)కు ముందు అమ్మవారి ఆశీస్సులు తీసుకోవడం ఒక శుభసంప్రదాయంగా భావిస్తారు.
నవరాత్రి ఉత్సవాలు… సంగీతార్చనతో మార్మోగే కొల్లూరు:
కొల్లూరు మూకాంబిక ఆలయంలో జరిగే వార్షిక ఉత్సవాల్లో శరన్నవరాత్రి అత్యంత వైభవంగా నిర్వహించబడుతుంది. తొమ్మిది రోజుల పాటు అమ్మవారిని వివిధ అలంకారాల్లో దర్శించుకునే అవకాశం భక్తులకు లభిస్తుంది. ఈ సందర్భంగా ప్రత్యేక హోమాలు, పూజలు, సాంస్కృతిక కార్యక్రమాలు నిర్వహించబడటంతో ఆలయం భక్తులతో కిక్కిరిసిపోతుంది.
మరో ముఖ్యమైన ఉత్సవం రథోత్సవం. ఫాల్గుణ మాసంలో మూల నక్షత్రం రోజున జరిగే ఈ వేడుకలో అమ్మవారిని అద్భుతంగా అలంకరించిన రథంపై ఊరేగిస్తారు. ఈ రథోత్సవాన్ని తిలకించేందుకు వేలాది మంది భక్తులు తరలివస్తారు.
కొల్లూరు ఆలయానికి సంగీతంతో కూడా ప్రత్యేక అనుబంధం ఉంది. ప్రతి ఏడాది జనవరి నెలలో నిర్వహించే సంగీత ఉత్సవం దేశంలోని ప్రముఖ సంగీత విద్వాంసులను ఒకే వేదికపైకి తీసుకొస్తుంది. ప్రముఖ గాయకుడు కే.జే. ఏసుదాస్ ప్రతి సంవత్సరం తన జన్మదినాన్ని అమ్మవారి సన్నిధిలో సంగీత సేవతో జరుపుకోవడం ఎన్నో దశాబ్దాలుగా కొనసాగుతున్న విశిష్ట సంప్రదాయం. సంగీత దర్శకుడు ఇళయరాజా వంటి ప్రముఖులు కూడా అమ్మవారికి పరమభక్తులుగా ఈ క్షేత్రాన్ని తరచూ దర్శించుకుంటారు.
ఇవే కాకుండా ఆలయంలో ప్రతిరోజూ నిర్వహించే చండికా హోమం, ప్రత్యేక అర్చనలు, సేవల్లో పాల్గొనడం వల్ల మనశ్శాంతి, ఆధ్యాత్మిక ప్రశాంతత లభిస్తుందని భక్తులు విశ్వసిస్తారు. అందుకే కొల్లూరు కేవలం దర్శనానికి మాత్రమే కాదు… భక్తి, విద్య, సంగీతం, సంస్కృతి అన్నీ కలిసిన ఒక ఆధ్యాత్మిక కేంద్రంగా ప్రత్యేక గుర్తింపు పొందింది.
సౌపర్ణికా నది – ఔషధ గుణాలు నింపుకున్న పవిత్ర పుణ్యవాహిని:
కొల్లూరు మూకాంబిక అమ్మవారి దర్శనానికి వచ్చే భక్తులు ముందుగా చేరుకునే పవిత్ర ప్రదేశాల్లో సౌపర్ణికా నది ఒకటి. ఆలయానికి సమీపంలో ప్రశాంతంగా ప్రవహించే ఈ నది కేవలం ఒక జలధార మాత్రమే కాదు… అనేక పురాణ గాథలకు, ఆధ్యాత్మిక విశ్వాసాలకు నిలయంగా భావించబడుతుంది.
పశ్చిమ కనుమలలోని అందమైన కుడజాద్రి పర్వతాల నుంచి ఉద్భవించే ఈ నది, దట్టమైన అడవుల గుండా ప్రవహిస్తూ ఎన్నో అరుదైన ఔషధ వృక్షాలు, వనమూలికల మధ్యుగా సాగుతుంది. స్థానిక సంప్రదాయాల ప్రకారం సుమారు 64 రకాల ఔషధ మూలికల సారాన్ని ఈ నది తనలో కలుపుకుంటూ ప్రవహిస్తుందని చెబుతారు. అందుకే ఈ నీటిలో స్నానం చేస్తే శరీరానికి ఆరోగ్యం చేకూరుతుందని, ముఖ్యంగా చర్మ సంబంధిత సమస్యలు తగ్గుతాయని భక్తులు విశ్వసిస్తారు.
ఈ నది పేరుకూ ఒక అందమైన పురాణ గాథ ఉంది. గరుత్మంతుడు (సుపర్ణుడు) తన తల్లి వినత ఎదుర్కొన్న కష్టాలు తొలగించాలని కోరుతూ ఈ ప్రాంతంలో అమ్మవారిని ఘోర తపస్సుతో ప్రార్థించాడని పురాణాలు చెబుతున్నాయి. అతని భక్తికి ప్రసన్నమైన అమ్మవారు వరం ప్రసాదించగా, గరుత్మంతుడి మరో పేరు “సుపర్ణుడు” కావడంతో ఈ నదికి “సౌపర్ణికా” అనే పేరు వచ్చిందని స్థానిక విశ్వాసం.
నేటికీ గరుత్మంతుడు తపస్సు చేసిన ప్రదేశాన్ని “గరుడ గుహ” అని పిలుస్తారు. కొల్లూరు వచ్చే భక్తులు ముందుగా సౌపర్ణికా నదిలో పవిత్ర స్నానం చేసి, ఆ తరువాత అమ్మవారిని దర్శించుకోవడం ఒక చిరకాల సంప్రదాయంగా కొనసాగుతోంది.
కుడజాద్రి పర్వతం – ప్రకృతి ఒడిలో ఆధ్యాత్మిక అనుభూతి:
కొల్లూరు యాత్రలో తప్పక సందర్శించాల్సిన మరో అద్భుత ప్రదేశం కుడజాద్రి పర్వతం. ఆలయానికి సుమారు 20 నుంచి 35 కిలోమీటర్ల దూరంలో ఉన్న ఈ పర్వతం ప్రకృతి సౌందర్యానికి, ఆధ్యాత్మికతకు ప్రతీకగా నిలుస్తుంది.
సముద్ర మట్టానికి సుమారు 3,800 అడుగుల ఎత్తులో ఉన్న ఈ పర్వతంపై జగద్గురు ఆది శంకరాచార్యులు మూకాంబిక అమ్మవారి అనుగ్రహం కోసం కఠోర తపస్సు చేశారని సంప్రదాయం చెబుతోంది. అందుకే ఈ ప్రాంతాన్ని భక్తులు అత్యంత పవిత్రమైన తపోభూమిగా భావిస్తారు.
పర్వత శిఖరంపై ఉన్న సర్వజ్ఞ పీఠం (శంకర పీఠం), అంబవనం, చిత్రమూలం వంటి ప్రదేశాలు యాత్రికులను విశేషంగా ఆకట్టుకుంటాయి. ప్రశాంతమైన వాతావరణంలో కొంతసేపు గడిపితే మనసుకు తెలియని ప్రశాంతత లభించినట్లు చాలామంది అనుభవాన్ని పంచుకుంటారు.
కొల్లూరు నుంచి ప్రత్యేక జీప్ సేవల ద్వారా కుడజాద్రికి చేరుకోవచ్చు. సాహస యాత్రలను ఇష్టపడే వారు ట్రెక్కింగ్ మార్గాన్ని కూడా ఎంచుకుంటారు. పశ్చిమ కనుమల పచ్చని అడవులు, మేఘాలతో నిండిన కొండలు, చల్లని గాలి… ఇవన్నీ కలిసి కుడజాద్రిని ఒక ప్రకృతి స్వర్గంలా మార్చేస్తాయి. ముఖ్యంగా సూర్యోదయం, సూర్యాస్తమయం సమయంలో కనిపించే దృశ్యాలు జీవితాంతం గుర్తుండిపోయే అనుభూతిని అందిస్తాయి.
అరసినగుండి జలపాతం… కొల్లూరు చుట్టూ మరెన్నో అందమైన ప్రదేశాలు:
కొల్లూరు సమీపంలో ప్రకృతి ప్రేమికులు తప్పక చూడాల్సిన మరో అందమైన ప్రదేశం అరసినగుండి జలపాతం. ఆలయం నుంచి సుమారు నాలుగు కిలోమీటర్ల దూరంలో, కుడజాద్రి పర్వతాల అడుగుభాగంలో ఈ జలపాతం ఉంది.
“అరసిన” అనే కన్నడ పదానికి పసుపు అని అర్థం. సూర్యకిరణాలు జలపాతంపై పడినప్పుడు నీరు బంగారు లేదా పసుపు రంగులో మెరుస్తూ కనిపించడంతో దీనికి ఈ పేరు వచ్చినట్లు స్థానికులు చెబుతారు. వర్షాకాలంలో ఈ జలపాతం మరింత అందంగా కనిపిస్తుంది.
ఇంకా, మూకాసురుడిని అమ్మవారు సంహరించిన ప్రదేశంగా విశ్వసించే మారకట్టమ్మ ఆలయం కూడా కొల్లూరు సమీపంలోనే ఉంది. చాలామంది భక్తులు మూకాంబిక అమ్మవారి దర్శనం అనంతరం ఈ ఆలయాన్ని కూడా సందర్శిస్తారు.
అంతేకాదు, కొల్లూరు యాత్రను మరింత ఆనందంగా మార్చే పర్యాటక ప్రదేశాలు కూడా సమీపంలో ఉన్నాయి. బైందూర్ బీచ్, ఒట్టిననే వ్యూ పాయింట్, నగర కోట, అలాగే ప్రపంచ ప్రసిద్ధి చెందిన మురుడేశ్వర ఆలయం కూడా కొల్లూరుకు అందుబాటులోనే ఉన్నాయి. అందువల్ల కొల్లూరు యాత్రను ఆధ్యాత్మికతతో పాటు ప్రకృతి సౌందర్యాన్ని ఆస్వాదించే ఒక సంపూర్ణ ప్రయాణంగా మార్చుకోవచ్చు.
కొల్లూరు క్షేత్రం ప్రత్యేకత కేవలం ఆలయంతో మాత్రమే ముగియదు. నదులు, పర్వతాలు, జలపాతాలు, పురాణ గాథలు… ఇవన్నీ కలిసి ఈ ప్రాంతాన్ని భక్తి, ప్రకృతి, ప్రశాంతత కలిసిన ఒక అపూర్వ తీర్థక్షేత్రంగా నిలబెట్టాయి.
కొల్లూరు మూకాంబిక ఆలయానికి ఎలా చేరుకోవాలి?
కొల్లూరు శ్రీ మూకాంబిక అమ్మవారి దర్శనం కోసం ప్రతి సంవత్సరం దేశం నలుమూలల నుంచే కాకుండా విదేశాల నుంచి కూడా వేలాది మంది భక్తులు వస్తుంటారు. అందుకు అనుగుణంగానే ఈ క్షేత్రానికి చేరుకోవడానికి రోడ్డు, రైలు, విమాన మార్గాల్లో మంచి రవాణా సౌకర్యాలు అందుబాటులో ఉన్నాయి.
విమానంలో ప్రయాణించేవారికి మంగళూరు అంతర్జాతీయ విమానాశ్రయం (బాజ్పే) అత్యంత సమీపంలో ఉంటుంది. అక్కడి నుంచి రోడ్డు మార్గంలో సుమారు 130 నుంచి 145 కిలోమీటర్ల ప్రయాణం చేస్తే కొల్లూరుకు చేరుకోవచ్చు.
రైలులో వచ్చే భక్తులకు బైందూర్ (మూకాంబిక రోడ్) రైల్వే స్టేషన్ దగ్గరగా ఉంటుంది. ఈ స్టేషన్ నుంచి ఆలయానికి బస్సులు, టాక్సీలు సులభంగా లభిస్తాయి. అలాగే కుందాపుర, ఉడుపి రైల్వే స్టేషన్ల నుంచి కూడా తరచూ బస్సు సర్వీసులు నడుస్తుంటాయి.
రోడ్డు మార్గంలో ప్రయాణించే వారికి మరింత సౌలభ్యం ఉంటుంది. బెంగళూరు, మంగళూరు, ఉడుపి, కుందాపుర వంటి ప్రధాన నగరాల నుంచి KSRTCతో పాటు ప్రైవేట్ బస్సులు నిరంతరం కొల్లూరుకు అందుబాటులో ఉంటాయి. ముఖ్యంగా మంగళూరు నుంచి దాదాపు ప్రతి 10 నుంచి 15 నిమిషాలకోసారి బస్సు సర్వీసులు ఉండటం యాత్రికులకు ఎంతో సౌకర్యంగా ఉంటుంది.
దర్శన సమయాలు… భక్తులు తప్పక తెలుసుకోవాల్సిన విషయాలు:
కొల్లూరు మూకాంబిక ఆలయం ప్రతిరోజూ ఉదయం 5 గంటలకు తెరుచుకుని, రాత్రి 9 గంటల వరకు భక్తులకు దర్శనం కల్పిస్తుంది. అయితే వీలైతే తెల్లవారుజామునే ఆలయానికి చేరుకోవడం మంచిదని చాలామంది సూచిస్తారు. ఎందుకంటే ఉదయం జరిగే నిర్మాల్య దర్శనం ఈ క్షేత్రంలో అత్యంత పవిత్రమైన దర్శనంగా భావించబడుతుంది. ఈ సమయంలో అమ్మవారి సన్నిధిలోని స్వయంభూ జ్యోతిర్లింగాన్ని ప్రత్యేక అలంకరణలకు ముందు దర్శించుకునే అవకాశం లభిస్తుంది.
మధ్యాహ్న సమయంలో కొంతసేపు నైవేద్యం, విశ్రాంతి కోసం దర్శనానికి విరామం ఉండవచ్చు. అందువల్ల ప్రయాణానికి ముందు ఆ రోజు దర్శన సమయాలను ఒకసారి తెలుసుకోవడం మంచిది.
సాధారణంగా ఉచిత దర్శనంతో పాటు రద్దీని బట్టి ప్రత్యేక దర్శన టికెట్లు కూడా అందుబాటులో ఉంటాయి. ఆలయంలోకి వెళ్లేటప్పుడు సంప్రదాయ దుస్తులు ధరించడం శ్రేయస్కరం. ముఖ్యంగా గర్భగుడిలోకి ప్రవేశించే పురుషులు చొక్కా తొలగించి దర్శనం చేయడం ఆలయ సంప్రదాయంలో భాగంగా కొనసాగుతోంది.
వసతి, అన్నదానం… భక్తుల కోసం అద్భుతమైన ఏర్పాట్లు:
కొల్లూరు వచ్చే యాత్రికులకు వసతి విషయంలో పెద్దగా ఇబ్బంది ఉండదు. ఆలయ దేవస్థానం ఆధ్వర్యంలో సౌపర్ణిక, లలితాంబిక వంటి అతిథి గృహాలు నిర్వహించబడుతున్నాయి. సాధారణ కుటుంబాలకు అనువైన గదులు అందుబాటు ధరల్లో లభిస్తాయి. ఒంటరిగా వచ్చే భక్తుల కోసం డార్మిటరీ సౌకర్యం కూడా ఏర్పాటు చేశారు.
ఇవే కాకుండా ఆలయం పరిసర ప్రాంతాల్లో చిన్న లాడ్జీలు, హోటళ్లు, ఆధునిక వసతి గృహాలు కూడా విస్తృతంగా అందుబాటులో ఉన్నాయి. పండుగలు, నవరాత్రి వంటి రద్దీ రోజులలో ముందుగానే గది బుక్ చేసుకోవడం మంచిది.
కొల్లూరు క్షేత్రంలో భక్తులను ఎంతో ఆకట్టుకునే మరో విశేషం నిత్య అన్నదానం. ప్రతిరోజూ మధ్యాహ్నం, రాత్రి వేలాది మంది భక్తులకు ఉచితంగా ప్రసాద భోజనం అందిస్తారు. ఈ అన్నదాన సేవలో పాల్గొనడం కూడా ఎంతో పుణ్యప్రదమని భక్తులు విశ్వసిస్తారు.
రాత్రి చివరి పూజ అనంతరం భక్తులకు ప్రత్యేకంగా అందించే కషాయం ప్రసాదం కూడా ఈ క్షేత్రంలో ఎంతో ప్రసిద్ధి చెందింది. ఆయుర్వేద మూలికలతో తయారుచేసే ఈ కషాయం శరీరానికి ఆరోగ్యాన్ని, మనసుకు ప్రశాంతతను అందిస్తుందని స్థానికులు, భక్తులు విశ్వసిస్తారు.
కొల్లూరు శ్రీ మూకాంబిక అమ్మవారి ఆలయం కేవలం ఒక దేవాలయం మాత్రమే కాదు… భక్తి, జ్ఞానం, ప్రకృతి సౌందర్యం, పురాణ చరిత్ర, ఆధ్యాత్మిక అనుభూతి అన్నీ కలిసిన ఒక దివ్యక్షేత్రం. అమ్మవారి అనుగ్రహం కోసం వచ్చే ప్రతి భక్తి హృదయానికి ఈ క్షేత్రం ఒక ప్రత్యేక అనుభూతిని అందిస్తుంది.
విద్యలో అభివృద్ధి కోరుకునేవారు, కుటుంబ శ్రేయస్సు కోసం ప్రార్థించేవారు, జీవితంలో మానసిక ప్రశాంతత కోరుకునేవారు… ఇలా ప్రతి ఒక్కరికీ కొల్లూరు యాత్ర ఒక ఆధ్యాత్మిక అనుభవంగా మిగిలిపోతుంది.
మీకు అవకాశం లభిస్తే జీవితంలో కనీసం ఒక్కసారైనా కొల్లూరు శ్రీ మూకాంబిక అమ్మవారిని దర్శించి, సౌపర్ణికా నదిలో పవిత్ర స్నానం చేసి, అమ్మవారి కృపను పొందాలని మనస్ఫూర్తిగా కోరుకుంటున్నాం.
See Also plz click on this: రామప్ప దేవాలయం చరిత్ర
మరిన్ని ఇటువంటి వాటి కోసం తెలుగు రీడర్స్ చరిత్ర ను చూడండి.
