మనకు నిద్ర వచ్చినప్పుడు, అలసటగా ఉన్నప్పుడు లేదా ఏదైనా పని చేస్తూ బోర్గా అనిపించినప్పుడు తెలియకుండానే ఆవలిస్తుంటాం. అయితే ఒక్కోసారి మనం ఆవలించగానే పక్కన ఉన్నవారు కూడా ఆవలించడం గమనించే ఉంటారు. కొన్నిసార్లు ఎదుటివారు ఆవలిస్తే మనకు కూడా వెంటనే ఆవలింత వస్తుంది. అసలు ఇలా ఎందుకు జరుగుతుంది? ఒకరి ఆవలింత మరొకరికి కూడా రావడానికి కారణం ఏమిటి? ఇది మెదడుకు సంబంధించిన చర్యనా? లేక మనలో ఉండే సహజమైన అనుకరణ స్వభావమా?
శాస్త్రవేత్తలు ఈ విషయాన్ని ఎన్నో సంవత్సరాలుగా పరిశోధిస్తున్నారు. ఒకరి ఆవలింతను చూసి మరొకరు ఆవలించడాన్ని ‘కంటేజియస్ యానింగ్’ (Contagious Yawning) అని పిలుస్తారు. ఇది మనుషుల్లోనే కాకుండా కొన్ని జంతువుల్లో కూడా కనిపించే ఆసక్తికరమైన ప్రవర్తన. అయితే దీని వెనుక ఉన్న ఖచ్చితమైన కారణం ఇంకా పూర్తిగా నిర్ధారణ కాలేదు. ఆవలింతలు ఎందుకు వస్తాయి? అవి ఇతరులకు ఎలా వ్యాపిస్తాయి? వాటి వెనుక ఉన్న శాస్త్రీయ విషయాలు ఏమిటో ఇప్పుడు తెలుసుకుందాం.
ఆవలింతలు అంటే ఏమిటి? మనం ఆవలించినప్పుడు శరీరంలో ఏం జరుగుతుంది?
ఆవలింత అనేది మన శరీరంలో సహజంగా జరిగే ఒక అసంకల్పిత చర్య. అంటే మనకు తెలియకుండానే నోరు పెద్దగా తెరుచుకోవడం, లోతుగా గాలి పీల్చుకోవడం, ముఖం మరియు దవడ కండరాలు కదలడం వంటి మార్పులు జరుగుతాయి. ఆ తర్వాత నోరు మూసుకుంటూ శ్వాసను బయటకు వదులుతాం.
ఆవలించే సమయంలో కళ్లను మూసుకోవడం, ముఖంలో కండరాలు బిగుసుకోవడం, కొన్నిసార్లు శరీరాన్ని సాగదీయడం కూడా జరుగుతుంది. ఈ ప్రక్రియ సాధారణంగా కొన్ని సెకన్ల పాటు కొనసాగుతుంది. ఆవలింత వచ్చినప్పుడు దాన్ని పూర్తిగా ఆపడం చాలామందికి కష్టంగా అనిపిస్తుంది.
ఆవలింతలు కేవలం నిద్ర వచ్చినప్పుడు మాత్రమే రావు. మనం మెలకువగా ఉన్నప్పటికీ, విశ్రాంతిగా కూర్చున్నప్పటికీ, ఇతరులు ఆవలించడం చూసినప్పటికీ రావచ్చు. అందుకే ఆవలింతలను నిద్రకు మాత్రమే సంబంధించిన చర్యగా భావించకూడదు.
ఆవలింతలు ఎందుకు వస్తాయి? అసలు కారణాలు ఏమిటి?
ఆవలింతలు రావడానికి ఒక్కటే కారణం లేదు. నిద్ర, అలసట, మెలకువ స్థితిలో మార్పులు, మెదడులో జరిగే కొన్ని ప్రక్రియలు వంటి అంశాలు దీనికి సంబంధం కలిగి ఉంటాయని పరిశోధనలు సూచిస్తున్నాయి.
నిద్ర, అలసట ఉన్నప్పుడు ఆవలింతలు ఎందుకు వస్తాయి?
రాత్రిపూట సరిగ్గా నిద్రపోకపోయినా, ఎక్కువసేపు పనిచేసినా లేదా శారీరకంగా అలసిపోయినా మనకు తరచుగా ఆవలింతలు వస్తుంటాయి. నిద్రకు సిద్ధమవుతున్నప్పుడు లేదా నిద్ర నుంచి మేల్కొంటున్నప్పుడు కూడా ఆవలింతలు రావడం సాధారణం.
మన మెదడు నిద్ర, మెలకువ స్థితుల మధ్య మారుతున్నప్పుడు ఆవలింతలు రావచ్చని శాస్త్రవేత్తలు భావిస్తున్నారు. అందుకే రాత్రి నిద్రపోయే ముందు, ఉదయం నిద్రలేచిన తర్వాత కొంతమందికి వరుసగా ఆవలింతలు వస్తుంటాయి.
బోర్గా అనిపించినప్పుడు కూడా ఎందుకు ఆవలిస్తాం?
ఒకే చోట ఎక్కువసేపు కూర్చోవడం, ఆసక్తి లేని పని చేయడం లేదా ఏకాగ్రత తగ్గినప్పుడు కూడా ఆవలింతలు రావచ్చు. ముఖ్యంగా తరగతి గదిలో పాఠం వింటున్నప్పుడు, సమావేశాల్లో ఎక్కువసేపు కూర్చున్నప్పుడు కొంతమంది పదేపదే ఆవలించడం గమనించవచ్చు.
ఇలాంటి సందర్భాల్లో మెదడు అప్రమత్తత స్థితిలో మార్పులు ఎదుర్కొంటుండవచ్చు. అయితే బోర్గా అనిపించడం ఒక్కటే ఆవలింతలకు కారణమని చెప్పలేం. నిద్రలేమి, అలసట వంటి ఇతర అంశాలు కూడా ప్రభావం చూపుతాయి.
నిద్ర నుంచి మేల్కొన్నప్పుడు ఆవలింతలు రావడానికి కారణం ఏమిటి?
ఉదయం నిద్రలేచిన వెంటనే కొంతమంది వరుసగా ఆవలిస్తుంటారు. నిద్ర నుంచి మెలకువ స్థితికి మారే సమయంలో శరీరంలో జరిగే సహజ మార్పుల్లో ఆవలింతలు కూడా ఒకటి. అలాగే రాత్రిపూట తగినంత నిద్ర లేకపోయినా ఉదయం ఆవలింతలు ఎక్కువగా రావచ్చు.
మనం ఆవలిస్తే ఎదుటివారు కూడా ఎందుకు ఆవలిస్తారు?
ఇది ఆవలింతలకు సంబంధించిన అత్యంత ఆసక్తికరమైన విషయం. మనం ఆవలిస్తుండటాన్ని పక్కన ఉన్నవారు చూసినప్పుడు వారికి కూడా ఆవలింత రావడం గమనించే ఉంటారు. కొన్నిసార్లు ఆవలింత గురించి చదువుతున్నప్పుడు లేదా దాని గురించి ఆలోచిస్తున్నప్పుడు కూడా ఆవలింత రావచ్చు.
ఈ విధంగా ఒకరి ఆవలింతను చూసి మరొకరికి ఆవలింత రావడాన్నే ‘కంటేజియస్ యానింగ్’ అంటారు. ఇక్కడ కంటేజియస్ అంటే అంటువ్యాధిలా వ్యాపించడం అని అర్థం కాదు. ఇది ఒకరి ప్రవర్తనను చూసి మరొకరిలో కలిగే సహజమైన ప్రతిస్పందన.
ఉదాహరణకు, ఒక గదిలో నలుగురు వ్యక్తులు కూర్చున్నారని అనుకుందాం. వారిలో ఒకరు ఆవలిస్తే, మిగిలినవారిలో ఒకరు లేదా అంతకంటే ఎక్కువమంది కూడా ఆవలించవచ్చు. కొన్నిసార్లు ఈ చర్య ఒకరి నుంచి మరొకరికి వరుసగా కొనసాగుతుంది. అయితే ప్రతి ఒక్కరికీ ఇలా జరుగుతుందని చెప్పలేం.
కంటేజియస్ యానింగ్ అంటే ఏమిటి?
కంటేజియస్ యానింగ్ అనేది ఎదుటివారి ఆవలింతను చూడటం, వినడం లేదా ఆవలింత గురించి ఆలోచించడం వల్ల మనకు కూడా ఆవలింత రావడం. ఇది మనుషుల్లోనే కాకుండా చింపాంజీలు, బోనోబోలు, కుక్కలు వంటి కొన్ని జంతువుల్లో కూడా పరిశోధనల ద్వారా గమనించారు.
ఒక వ్యక్తి ఆవలించడం చూసినప్పుడు మన మెదడు ఆ చర్యను గుర్తించి దానికి అనుగుణంగా స్పందించవచ్చని శాస్త్రవేత్తలు భావిస్తున్నారు. అయితే ఈ ప్రక్రియలో మెదడులోని ఏ భాగాలు ఎంతవరకు పాల్గొంటాయనే విషయంలో ఇంకా పరిశోధనలు కొనసాగుతున్నాయి.
ఎదుటివారిని చూడకపోయినా ఆవలింతలు వస్తాయా?
అవును. ఆవలింతను ప్రత్యక్షంగా చూడకపోయినా, దాని శబ్దం వినడం లేదా ఆవలింత గురించి చదవడం, ఆలోచించడం వల్ల కూడా కొంతమందికి ఆవలింత రావచ్చు. అంటే కేవలం కళ్లతో చూడటం మాత్రమే దీనికి అవసరం కాదు.
ఉదాహరణకు, ఎవరో ఫోన్లో ఆవలిస్తున్నారని విన్నప్పుడు లేదా ఆవలింతల గురించి మాట్లాడుతున్నప్పుడు కూడా మనకు ఆవలింత రావచ్చు. అయితే ఇది అందరిలో ఒకే విధంగా ఉండదు.
కుటుంబ సభ్యుల ఆవలింతలు మనకు ఎక్కువగా ఎందుకు వస్తాయి?
కొన్ని పరిశోధనల్లో కుటుంబ సభ్యులు, స్నేహితులు లేదా దగ్గరి పరిచయం ఉన్నవారి ఆవలింతలకు మనుషులు ఎక్కువగా స్పందించే అవకాశం ఉందని సూచించారు. దీనికి సామాజిక అనుబంధం, భావోద్వేగ సంబంధాలు కారణమై ఉండవచ్చని కొన్ని అధ్యయనాలు ప్రతిపాదించాయి.
అయితే దగ్గరి సంబంధం ఉన్నవారి ఆవలింతలకే ఎక్కువగా స్పందిస్తామని అన్ని పరిశోధనలు నిర్ధారించలేదు. వ్యక్తుల మధ్య తేడాలు, వయస్సు, పరిస్థితులు వంటి అంశాలు కూడా ప్రభావం చూపవచ్చు. కాబట్టి ఒకరి ఆవలింతకు మరొకరు స్పందించడం అంటే వారిద్దరి మధ్య తప్పనిసరిగా ఎక్కువ అనుబంధం ఉందని అర్థం కాదు.
ఆవలింతలకు మెదడులోని మిర్రర్ న్యూరాన్లకు సంబంధం ఉందా?
మనం ఎదుటివారు ఏదైనా పని చేస్తుంటే దాన్ని చూసి మనం కూడా అదే విధంగా చేయాలనిపించడం లేదా అనుకరించడం జరుగుతుంటుంది. ఇలాంటి చర్యలను అర్థం చేసుకోవడంలో మెదడులోని ‘మిర్రర్ న్యూరాన్లు’ (Mirror Neurons) పాత్రపై శాస్త్రవేత్తలు పరిశోధనలు చేస్తున్నారు.
ఇతరులు చేసే కొన్ని చర్యలను గమనించినప్పుడు మన మెదడులో స్పందించే నాడీకణాల వ్యవస్థను మిర్రర్ న్యూరాన్లతో సంబంధం కలిపి వివరిస్తారు. అందుకే ఎదుటివారి ఆవలింతను చూసినప్పుడు మనలో కూడా అలాంటి ప్రతిస్పందన ఏర్పడుతుందా అనే అంశాన్ని పరిశోధకులు అధ్యయనం చేస్తున్నారు.
అయితే ఆవలింతలు వ్యాపించడానికి మిర్రర్ న్యూరాన్లే ఖచ్చితమైన కారణమని ఇప్పటివరకు నిర్ధారణ కాలేదు. ఇది పరిశోధనలో ఉన్న ఒక వివరణ మాత్రమే. ఆవలింతలకు సంబంధించిన మెదడు ప్రక్రియలు మరింత సంక్లిష్టంగా ఉండవచ్చని శాస్త్రవేత్తలు భావిస్తున్నారు.
ఆవలింతలకు ఆక్సిజన్ కొరత కారణమా?
చాలామంది ఆవలింతలు రావడానికి శరీరంలో ఆక్సిజన్ తగ్గిపోవడమే కారణమని భావిస్తారు. ఆవలించినప్పుడు మనం లోతుగా గాలి పీల్చుకుంటాం కాబట్టి మెదడుకు ఎక్కువ ఆక్సిజన్ అందుతుందని అనుకుంటారు. కానీ ఈ అభిప్రాయానికి శాస్త్రీయ పరిశోధనలు బలమైన మద్దతు ఇవ్వలేదు.
పాతకాలంలో ఆవలింతలు రక్తంలో ఆక్సిజన్ తగ్గడం లేదా కార్బన్ డయాక్సైడ్ పెరగడం వల్ల వస్తాయని భావించేవారు. అయితే ఈ వాయువుల స్థాయిలను మార్చినప్పుడు ఆవలింతలు తప్పనిసరిగా పెరుగుతాయని పరిశోధనలు నిరూపించలేదు.
అందువల్ల ఆవలింతలు శరీరానికి ఆక్సిజన్ అందించడానికి మాత్రమే వస్తాయని చెప్పడం సరైనది కాదు. నిద్ర, మెలకువ స్థితుల మార్పులు, మెదడులో జరిగే ప్రక్రియలు వంటి అంశాలు కూడా దీనికి సంబంధం కలిగి ఉంటాయి.
ఆవలింతలు మెదడును చల్లబరుస్తాయా?
ఆవలింతలకు సంబంధించిన మరో ఆసక్తికరమైన సిద్ధాంతం మెదడు ఉష్ణోగ్రత నియంత్రణ. దీనిని ‘బ్రెయిన్ కూలింగ్ థియరీ’ (Brain Cooling Theory) అంటారు.
ఈ సిద్ధాంతం ప్రకారం ఆవలించే సమయంలో జరిగే శ్వాస, ముఖం మరియు దవడ కండరాల కదలికలు మెదడు ఉష్ణోగ్రత నియంత్రణకు కొంతవరకు సహాయపడవచ్చని భావిస్తున్నారు. కొన్ని పరిశోధనలు పరిసర ఉష్ణోగ్రత, ఆవలింతల మధ్య సంబంధాన్ని కూడా పరిశీలించాయి.
అయితే ఆవలింతల ప్రధాన ఉద్దేశం మెదడును చల్లబరచడమేనని ఇంకా నిర్ధారణ కాలేదు. ఇది కూడా శాస్త్రవేత్తలు పరిశీలిస్తున్న సిద్ధాంతాల్లో ఒకటి మాత్రమే.
కొంతమందికి ఎదుటివారు ఆవలించినా ఎందుకు ఆవలింతలు రావు?
ఒకరు ఆవలిస్తే పక్కన ఉన్న ప్రతి ఒక్కరికీ ఆవలింత రావాల్సిన అవసరం లేదు. కొంతమంది వెంటనే స్పందిస్తారు. మరికొందరికి ఎలాంటి ప్రభావం ఉండదు. ఇంకొంతమందికి ఆవలింత గురించి ఆలోచించినప్పుడు మాత్రమే ఆవలింత వస్తుంది.
దీనికి వ్యక్తుల మధ్య ఉండే మెదడు స్పందనలో తేడాలు, శ్రద్ధ, అలసట, నిద్ర స్థితి వంటి అంశాలు కారణమై ఉండవచ్చు. వయస్సు, వ్యక్తిగత లక్షణాలు కూడా ప్రభావం చూపవచ్చు.
అందుకే ఎదుటివారు ఆవలించినా మనకు ఆవలింత రాకపోవడం అసాధారణం కాదు. అలాగే ఇతరుల ఆవలింతలకు వెంటనే స్పందించడం కూడా తప్పనిసరిగా ఏదైనా ప్రత్యేక లక్షణానికి సంకేతం కాదు.
ఎక్కువగా ఆవలింతలు రావడం దేనికి సంకేతం?
అప్పుడప్పుడు ఆవలింతలు రావడం సాధారణమే. అయితే ఎలాంటి కారణం లేకుండా తరచుగా ఆవలింతలు వస్తున్నట్లు అనిపిస్తే దానికి వెనుక కొన్ని కారణాలు ఉండవచ్చు.
- నిద్రలేమి: రాత్రిపూట తగినంత నిద్ర లేకపోతే పగటిపూట ఎక్కువగా ఆవలింతలు రావచ్చు.
- అలసట: ఎక్కువసేపు శారీరకంగా లేదా మానసికంగా పనిచేసినప్పుడు ఆవలింతలు పెరగవచ్చు.
- నిద్ర సమస్యలు: స్లీప్ అప్నియా వంటి కొన్ని నిద్ర సంబంధిత సమస్యల వల్ల పగటిపూట నిద్రమత్తు, అలసట ఉండవచ్చు.
- మందుల ప్రభావం: కొన్ని మందులు నిద్రమత్తు లేదా ఆవలింతలు పెరగడానికి కారణం కావచ్చు.
- కొన్ని ఆరోగ్య సమస్యలు: అరుదుగా కొన్ని నాడీ సంబంధిత లేదా ఇతర వైద్య పరిస్థితుల్లో కూడా అధిక ఆవలింతలు కనిపించవచ్చు.
ఎప్పుడు వైద్యుడిని సంప్రదించాలి?
నిద్ర బాగా పోతున్నప్పటికీ రోజంతా అసాధారణంగా ఎక్కువ ఆవలింతలు వస్తుంటే, తీవ్రమైన పగటి నిద్రమత్తు ఉంటే లేదా రోజువారీ పనులకు ఆటంకం కలిగిస్తుంటే వైద్యుడిని సంప్రదించడం మంచిది.
ఆవలింతలు అకస్మాత్తుగా విపరీతంగా పెరగడంతో పాటు ఛాతినొప్పి, శ్వాస తీసుకోవడంలో ఇబ్బంది, మూర్ఛ, ముఖం లేదా చేతిలో బలహీనత వంటి లక్షణాలు కనిపిస్తే వెంటనే అత్యవసర వైద్య సహాయం పొందాలి. ఆవలింత ఒక్కటే సాధారణంగా తీవ్రమైన వ్యాధికి సంకేతం కాదు. దానితో పాటు కనిపించే ఇతర లక్షణాలను కూడా గమనించాలి.
ఆవలింతల గురించి ఆసక్తికరమైన విషయాలు
ఆవలింతలకు సంబంధించిన కొన్ని విషయాలు మనకు ఆశ్చర్యం కలిగిస్తాయి.
ఆవలింతలు జంతువుల్లో కూడా కనిపిస్తాయి: మనుషులతో పాటు కొన్ని జంతువులు కూడా ఆవలిస్తాయి. చింపాంజీలు, బోనోబోలు, కుక్కలు వంటి జంతువుల్లో ఒకరి ఆవలింతకు మరొకరు స్పందించే ప్రవర్తనను పరిశోధకులు గమనించారు.
ఆవలింతలు అంటువ్యాధి కావు: ఒకరి నుంచి మరొకరికి ఆవలింతలు రావడం అనేది వ్యాధి వ్యాప్తి కాదు. ఇది మెదడు, ప్రవర్తనకు సంబంధించిన సహజ ప్రతిస్పందన.
ఆవలింత గురించి చదివినా ఆవలింత రావచ్చు: కొంతమందికి ఆవలింత గురించి మాట్లాడుతున్నప్పుడు లేదా చదువుతున్నప్పుడు కూడా ఆవలింత వస్తుంది. ఈ కథనం చదువుతున్నప్పుడు మీకు ఆవలింత వచ్చిందా?
ఆవలింతలు నిద్రకు మాత్రమే పరిమితం కావు: నిద్రకు ముందు, మేల్కొన్న తర్వాత, అలసటగా ఉన్నప్పుడు మాత్రమే కాకుండా ఇతరులను చూసినప్పుడు కూడా ఆవలింతలు రావచ్చు.
Read also : science behind a dimpled smile
తరచుగా అడిగే ప్రశ్నలు
నిద్ర, అలసట, మెలకువ స్థితిలో మార్పులు వంటి కారణాలతో ఆవలింతలు రావచ్చు. అయితే ఆవలింతలకు ఒకే కారణం లేదు. మెదడులో జరిగే కొన్ని ప్రక్రియలు కూడా దీనికి సంబంధం కలిగి ఉంటాయి.
ఇలా ఒకరి ఆవలింతను చూసి మరొకరికి ఆవలింత రావడాన్ని కంటేజియస్ యానింగ్ అంటారు. ఇది మెదడు, ప్రవర్తనకు సంబంధించిన సహజ ప్రతిస్పందన. అయితే దీని వెనుక ఉన్న ఖచ్చితమైన కారణం ఇంకా పూర్తిగా తెలియదు.
అప్పుడప్పుడు ఆవలింతలు రావడం సాధారణం. కానీ నిద్రలేమి, తీవ్రమైన అలసట, నిద్రమత్తు లేదా ఇతర లక్షణాలతో పాటు తరచుగా ఆవలింతలు వస్తుంటే వైద్యుడిని సంప్రదించడం మంచిది.
మరిన్ని ఇటువంటి వాటి కోసం తెలుగు రీడర్స్ ఫ్యాక్ట్స్ ను చూడండి.

