భారతదేశంలోని 108 దివ్య దేశాలు: ప్రతి వైష్ణవుడు దర్శించాల్సిన పురాతన ఆలయాల జాబితా

37

దివ్య దేశాల పుట్టుక మరియు అర్థం:

“దివ్య” అంటే శ్రేష్ఠమైన లేదా దైవికమైన అని, “దేశం” అంటే స్థలం లేదా ఆలయం అని అర్థం. హిందూ సంప్రదాయం ప్రకారం, ముఖ్యంగా వైష్ణవ భక్తులకు ఈ 108 దేవాలయాలు అత్యంత పవిత్రమైనవి. ఇవి కేవలం సాధారణ దేవాలయాలు మాత్రమే కాదు, విష్ణుమూర్తి ఈ భూలోకంలో స్వయంగా కొలువైన నివాసాలుగా భక్తులు నమ్ముతారు.

మొత్తం 108 దివ్య దేశాలలో:

• 105 దేవాలయాలు భారతదేశంలో ఉన్నాయి.
• 1 దేవాలయం (ముక్తినాథ్) నేపాల్‌లో ఉంది.
• 2 క్షేత్రాలు (తిరుప్పాల్‌కడల్ మరియు పరమపదం) ఈ భూమండలానికి అవతల, అంటే దివ్య లోకాల్లో ఉన్నాయని నమ్ముతారు.

ఆళ్వారుల ప్రాముఖ్యత:

దివ్య దేశాల ఉనికికి మరియు వాటి వైభవానికి ప్రధాన కారణం 12 మంది ఆళ్వారులు. వీరు 5వ మరియు 9వ శతాబ్దాల మధ్య కాలంలో నివసించిన గొప్ప వైష్ణవ సాధువులు మరియు కవులు.

• నలాయిర దివ్య ప్రబంధం: ఆళ్వారులు విష్ణుమూర్తిని స్తుతిస్తూ తమిళ భాషలో సుమారు 4,000 పాశురాలను (శ్లోకాలు) రచించారు. ఈ సంకల్పాన్నే ‘నలాయిర దివ్య ప్రబంధం’ అంటారు.
• దివ్య దేశ గుర్తింపు: ఏ ఆలయాల గురించి అయితే ఈ ఆళ్వారులు తమ ప్రబంధంలో కీర్తించారో, ఆ దేవాలయాలు మాత్రమే ‘దివ్య దేశం’ అనే గౌరవాన్ని పొందాయి.
• అవతార పురుషులు: ఆళ్వారులు విష్ణుమూర్తి యొక్క వివిధ ఆయుధాలు లేదా అంశాల యొక్క అవతారాలుగా పరిగణించబడతారు.

12 మంది ఆళ్వారుల వివరాలు:

ఆళ్వార్ పేరు	ఎవరి అవతారం / చిహ్నం	జన్మస్థలం	విశిష్టత
పొయిగై ఆళ్వార్	పాంచజన్యం (శంఖం)	కాంచీపురం	‘ముదల్ తిరువందాది’ రచయిత.
భూదత్ ఆళ్వార్	కౌమోదకి (గద)	మహాబలిపురం	భగవంతునిపై ప్రేమను నొక్కి చెప్పారు.
పేయాళ్వార్	నందకం (ఖడ్గం)	మైలాపూర్	దివ్య దర్శనాల ఆనందాన్ని వివరించారు.
తిరుమళిసై ఆళ్వార్	సుదర్శన చక్రం	తిరుమళిసై	ఆత్మకు పరమాత్మకు గల బంధాన్ని వివరించారు.
నమ్మాళ్వార్	విష్ణువు అంశ	ఆళ్వార్ తిరునగరి	వైష్ణవ సాహిత్యంలో అత్యంత ప్రముఖులు.
మధురకవి ఆళ్వార్	విష్ణువు అంశ	తిరుక్కోలూర్	తన గురువు నమ్మాళ్వార్‌ను కీర్తించారు.
కులశేఖర ఆళ్వార్	కౌస్తుభ మణి	కేరళ (రాజ కుటుంబం)	రామ మరియు కృష్ణ భక్తికి ప్రసిద్ధి.
పెరియాళ్వార్	గరుత్మంతుడు	శ్రీవిల్లిపుత్తూరు	శ్రీకృష్ణుని బాల్య లీలలను కీర్తించారు.
ఆండాళ్	భూదేవి అంశ	శ్రీవిల్లిపుత్తూరు	ఏకైక మహిళా ఆళ్వార్; ‘తిరుప్పావై’ రచించారు.
తొండరడిప్పొడి ఆళ్వార్	వనమాల (వైజయంతి)	తిరుమండంగుడి	వినయానికి మరియు భక్తికి మారుపేరు.
తిరుప్పాణ్ ఆళ్వార్	శ్రీవత్సం	ఉరైయూర్	విష్ణువు రూపం మరియు లక్షణాలను కీర్తించారు.
తిరుమంగై ఆళ్వార్	శారంగం (విల్లు)	తిరుకురయలూర్	అనేక దివ్య దేశాలను దర్శించి పాటలు పాడారు.

ఖచ్చితంగా “108” ఎందుకు?

హిందూ ధర్మంలో 108 సంఖ్యకు చాలా ప్రాముఖ్యత ఉంది:

• ఆధ్యాత్మిక పరిపూర్ణత: 108 సంఖ్య సంపూర్ణత్వానికి మరియు ఆధ్యాత్మిక పరిపక్వతకు సంకేతం.
• ఖగోళ సంబంధం: భూమి, చంద్రుడు మరియు సూర్యుని మధ్య ఉన్న దూరాలు మరియు నక్షత్ర మండలాలు (Constellations) ఈ సంఖ్యతో ముడిపడి ఉన్నాయని నమ్ముతారు.
• జపం: భగవంతుని నామాన్ని 108 సార్లు జపించడం వల్ల ఆత్మ శుద్ధి చెందుతుందని విశ్వాసం.

ఆలయాల భౌగోళిక వర్గీకరణ (7 విభాగాలు):

ఆళ్వారులు కీర్తించిన ఈ 108 దివ్య దేశాలను అవి ఉన్న ప్రాంతాలను బట్టి సాంప్రదాయకంగా 7 విభాగాలుగా వర్గీకరించారు. వీటిలో 106 క్షేత్రాలు ఈ భూమిపై ఉండగా, మిగిలిన 2 క్షేత్రాలు (తిరుప్పాల్‌కడల్ మరియు పరమపదం) దివ్య లోకాల్లో ఉన్నాయని నమ్ముతారు.

విభాగం పేరు	ఆలయాల సంఖ్య	ప్రాంతం / రాష్ట్రం
చోళనాడు (Chozha Naadu)	40	ప్రధానంగా తమిళనాడులోని తంజావూరు, తిరుచిరాపల్లి ప్రాంతాలు.
పాండియనాడు (Pandiya Naadu)	18	మదురై, తిరునెల్వేలి మరియు దాని పరిసర ప్రాంతాలు.
తొండైనాడు (Thondai Naadu)	22	కాంచీపురం, చెన్నై మరియు తిరువళ్లూరు ప్రాంతాలు.
మలయాళనాడు (Malayala Naadu)	13	కేరళ రాష్ట్రంలోని వివిధ ప్రాంతాలు.
వడనాడు (Vadu Naadu)	11	ఉత్తర భారతదేశం (ఉత్తరప్రదేశ్, ఉత్తరాఖండ్, గుజరాత్) మరియు నేపాల్.
నాడునాడు (Nadu Naadu)	2	తమిళనాడులోని కడలూరు మరియు దాని పరిసర ప్రాంతాలు.
విన్నలగు (Vinnulagam)	2	భూలోకానికి అవతల ఉన్న తిరుప్పాల్‌కడల్ మరియు పరమపదం.

భగవంతుని భంగిమలు (Postures):

ఈ 108 దివ్య దేశాలలో విష్ణుమూర్తి భక్తులకు మూడు రకాల ప్రధాన భంగిమల్లో దర్శనమిస్తారు:

• నిలబడిన భంగిమ (Nindra Thirukkolam): ఈ రూపంలో భగవంతుడు 60 ఆలయాలలో దర్శనమిస్తారు. ఉదాహరణకు తిరుమల వేంకటేశ్వర స్వామి.
• కూర్చున్న భంగిమ (Veetrirundha Thirukkolam): విష్ణువు కూర్చుని ఉన్న రూపంలో 21 ఆలయాలలో కొలువై ఉన్నారు.
• పడుకున్న భంగిమ (Kidantha Thirukkolam): దీనిని శయన ముద్ర అంటారు. భగవంతుడు ఈ రూపంలో 27 ఆలయాలలో ఉంటారు. ఉదాహరణకు శ్రీరంగం మరియు తిరువనంతపురంలోని పద్మనాభస్వామి.

ముఖ దిశల వర్గీకరణ (Facing Directions):

ఈ ఆలయాల్లోని మూలవిరాట్టు (విగ్రహం) ఏ దిశ వైపు చూస్తున్నారనే దానిపై కూడా వర్గీకరణ ఉంది:

1. తూర్పు ముఖం (East): అత్యధికంగా 79 ఆలయాలలో భగవంతుడు తూర్పు వైపు ముఖం చేసి ఉంటారు.
2. పడమర ముఖం (West): 19 ఆలయాలలో భగవంతుడు పడమర దిశను చూస్తూ ఉంటారు.
3. దక్షిణ ముఖం (South): కేవలం 7 ఆలయాలలో మాత్రమే స్వామి దక్షిణ ముఖంగా ఉంటారు.
4. ఉత్తర ముఖం (North): అతి తక్కువగా అంటే 3 ఆలయాలలో మాత్రమే స్వామి ఉత్తర దిశ వైపు చూస్తూ దర్శనమిస్తారు.

స్వయం వ్యక్త క్షేత్రాలు (Self-Revealing Sites):

108 దివ్య దేశాలలో 8 క్షేత్రాలను “స్వయం వ్యక్త క్షేత్రాలు” అని పిలుస్తారు. అంటే ఇక్కడి విగ్రహాలను మనుషులు చెక్కినవి కావు, భగవంతుడు స్వయంగా ఆవిర్భవించినవని అర్థం. అవి:

• శ్రీరంగం, తిరుమల, బద్రీనాథ్, ముక్తినాథ్ (సాలగ్రామం), నైమిశారణ్యం, పుష్కరం, శ్రీముష్ణం మరియు తోత్తాద్రి (వానమామలై).

మొత్తం 108 దివ్య దేశాలలో 105 భారతదేశంలో, 1 నేపాల్‌లో ఉండగా, మిగిలిన 2 క్షేత్రాలు (తిరుప్పాల్‌కడల్ మరియు పరమపదం) ఈ భూలోకానికి అవతల ఉన్నాయని పురాణాలు చెబుతున్నాయి.

1. తమిళనాడు (అత్యధికంగా 84 ఆలయాలు):

దివ్య దేశాలలో అత్యధిక భాగం తమిళనాడులోనే ఉన్నాయి. ఈ రాష్ట్రంలోని ముఖ్యమైన ఆలయాల వివరాలు:

• శ్రీరంగం: ఇది 108 దివ్య దేశాలలో మొదటిది మరియు అత్యంత ముఖ్యమైనదిగా పరిగణించబడుతుంది.
• కాంచీపురం: ఇక్కడ 15 దివ్య దేశాలు ఉన్నాయి. వీటిలో వరదరాజ పెరుమాళ్, పాండవ తూదర్, ఉలగళంద పెరుమాళ్ ఆలయాలు ప్రసిద్ధమైనవి.
• తిరుచిరాపల్లి (Trichy): ఇక్కడ శ్రీరంగంతో పాటు తిరువెళ్లారై, తిరువన్బిల్ వంటి 6 దివ్య దేశాలు ఉన్నాయి.
• కుంభకోణం & తంజావూరు: సారంగపాణి, ఒప్పిలియప్పన్ మరియు తంజావూరులోని నీలమేగ పెరుమాళ్ ఆలయాలు ఇక్కడ ఉన్నాయి.
• మదురై: ప్రసిద్ధ కూడల్ అళగర్ మరియు అళగర్ కోయిల్ (తిరుమాలిరున్సోలై) ఆలయాలు ఇక్కడ కొలువై ఉన్నాయి.
• ఇతర ప్రాంతాలు: నాగపట్నం, తిరునెల్వేలి (నవ తిరుపతులు), కన్యాకుమారి మరియు రామనాథపురం (తిరుప్పుల్లాణి) జిల్లాల్లో మిగిలిన ఆలయాలు విస్తరించి ఉన్నాయి.

2. కేరళ (11 నుండి 13 ఆలయాలు):

కేరళలో భగవంతుడు “మలయాళనాడు” విభాగం కింద కొలువై ఉన్నాడు.

• తిరువనంతపురం: అనంత పద్మనాభస్వామి ఆలయం (శయన భంగిమలో ప్రసిద్ధి).
• చెంగన్నూర్: తిరుపులియూర్, తిరుచ్చెంకుండ్రూర్ మరియు తిరువన్వండూర్ ఆలయాలు.
• ఇతర ప్రాంతాలు: తిరువల్లా (శ్రీవల్లభ ఆలయం), తిరుక్కాట్కరై మరియు తిరునావాయ్ వంటి క్షేత్రాలు ఉన్నాయి.

3. ఆంధ్రప్రదేశ్ (2 ఆలయాలు):

ఆంధ్రప్రదేశ్‌లో రెండు అత్యంత శక్తివంతమైన దివ్య దేశాలు ఉన్నాయి:

• తిరుమల (తిరుపతి): శ్రీ వేంకటేశ్వర స్వామి కొలువై ఉన్న ఈ క్షేత్రాన్ని “తిరువేంగడం” అని కూడా పిలుస్తారు.
• అహోబిలం (నంద్యాల జిల్లా): ఇక్కడ నవ నరసింహ స్వామి ఆలయాలు ఉన్నాయి.

4. ఉత్తర భారతదేశం మరియు గుజరాత్ (9 ఆలయాలు):

ఉత్తర దిశలో ఉన్న క్షేత్రాలను “వడనాడు” అని పిలుస్తారు.

• ఉత్తరప్రదేశ్ (4): అయోధ్య (రామచంద్ర స్వామి), నైమిశారణ్యం, మధుర మరియు బృందావనం (గోకులం).
• ఉత్తరాఖండ్ (3): బద్రీనాథ్ (బద్రీ నారాయణుడు), జోషీమఠ్ (తిరుప్పిరుధి) మరియు దేవప్రయాగ (తిరుక్కండం).
• గుజరాత్ (1): ద్వారకా (ద్వారకాధీశుడు).

5. భారతదేశం వెలుపల మరియు దివ్య లోకాలు (3 ఆలయాలు):

• నేపాల్: ముక్తినాథ్ (సాలగ్రామం) క్షేత్రం గండకీ నది తీరాన ఉంది.
• క్షీరసాగరం (తిరుప్పాల్‌కడల్): భగవంతుడు పాలకడలిపై శేషతల్పంపై పడుకున్న రూపం.
• పరమపదం (వైకుంఠం): ఇది భగవంతుని శాశ్వత నివాసం.

ముఖ్యమైన ఆలయాల వెనుక ఉన్న కథలు (Legends):

ప్రతి దివ్య దేశానికి దానికంటూ ఒక ప్రత్యేకమైన చరిత్ర లేదా పురాణ కథ ఉంటుంది. ఆళ్వారుల పాశురాలలో ఈ కథలు ఎంతో అద్భుతంగా వర్ణించబడ్డాయి.

• 1. తిరుమల తిరుపతి (ఆంధ్రప్రదేశ్): ఒక ముని శాపం కారణంగా విష్ణుమూర్తి వేంకటేశ్వరుడిగా అవతరించి తిరుమల కొండలపై వెలిశారని, తన భక్తుల కోసం అక్కడే ఉండిపోయారని పురాణాలు చెబుతున్నాయి. నేడు ఇది ప్రపంచంలోనే అత్యధికంగా సందర్శించబడే పవిత్ర క్షేత్రాలలో ఒకటి.
• 2. మధుర మరియు అయోధ్య (ఉత్తరప్రదేశ్): మధుర శ్రీకృష్ణుని జన్మస్థలం కాగా, అయోధ్య శ్రీరాముని జన్మస్థలం. ఈ ఇద్దరూ విష్ణుమూర్తి యొక్క అవతారాలు కావడంతో, ఈ క్షేత్రాలు దివ్య దేశాలుగా ఎంతో విశిష్టతను పొందాయి.
• 3. మెల్కోటే ఆలయం (కర్ణాటక): గొప్ప భక్తుడైన రామానుజాచార్యులకు భగవంతుడు కలలో కనిపించి, దొంగల వల్ల పోయిన తన విగ్రహం ఎక్కడ దాగి ఉందో వెల్లడించారని, ఆ తర్వాత ఆ విగ్రహాన్ని పునరుద్ధరించి ఆలయంలో ప్రతిష్టించారని కథనం.
• 4. సాధారణ కథనాలు: అనేక దివ్య దేశాలలో విష్ణువు రాక్షసులను సంహరించడం (ఉదాహరణకు వరాహ, నరసింహ అవతారాలు), భక్తుల ప్రాణాలను కాపాడడం లేదా భక్తుల కోరిక మేరకు విగ్రహ రూపంలో వెలవడం వంటి అద్భుతాలు జరిగాయి. ఈ కథలన్నీ భగవంతునిపై నిజమైన విశ్వాసం ఉన్నవారిని ఆయన తప్పక రక్షిస్తాడనే నిజాన్ని చాటిచెబుతాయి.

దివ్య దేశాలను సందర్శించడం వల్ల కలిగే ప్రయోజనాలు:

ఈ పవిత్ర క్షేత్రాలను దర్శించుకోవడం కేవలం ఒక యాత్ర మాత్రమే కాదు, అది ఒక ఆధ్యాత్మిక పరివర్తన (Transformation) అని భక్తులు నమ్ముతారు. దీనివల్ల కలిగే కొన్ని ముఖ్య ప్రయోజనాలు:

1. ఆధ్యాత్మిక మేల్కొలుపు: ఈ దైవిక నివాసాలను సందర్శించడం వల్ల భక్తులు ఆధ్యాత్మిక వాతావరణంలో మునిగిపోయి, అంతర్గత శాంతిని మరియు ఆధ్యాత్మిక పునరుజ్జీవనాన్ని పొందుతారు.
2. మనశ్శాంతి: నేటి బిజీ జీవితంలో, ఈ దేవాలయాల సందర్శన ఒత్తిడిని తొలగించి మనసుకు లోతైన ప్రశాంతతను మరియు గొప్ప శక్తిని ఇస్తుందని భక్తుల నమ్మకం.
3. పాప ప్రక్షాళన (Karma Cleansing): ఈ పవిత్ర స్థలాలను సందర్శించడం మరియు అక్కడ జరిగే ఆచారాలలో పాల్గొనడం వల్ల చేసిన పాపాలు తొలగిపోతాయని, కర్మల భారం నుండి విముక్తి లభిస్తుందని నమ్ముతారు.
4. దైవిక ఆశీర్వాదాలు: విష్ణువు యొక్క కృప, రక్షణ మరియు ఐశ్వర్యం భక్తులకు మరియు వారి కుటుంబాలకు లభిస్తాయని విశ్వసిస్తారు.
5. సాంస్కృతిక మరియు వాస్తుశిల్ప పరిజ్ఞానం: భారతదేశం యొక్క గొప్ప సంస్కృతి, పురాతన సంప్రదాయాలు మరియు అద్భుతమైన ద్రావిడ వాస్తుశిల్పాన్ని (Towering Gopurams, Intricate Carvings) అర్థం చేసుకోవడానికి ఈ యాత్ర ఒక గొప్ప మార్గం.
6. కష్టాల నుండి ఉపశమనం: 108 దివ్య దేశాలను సందర్శించే అదృష్టం కలిగిన వారు జీవితంలోని కష్టాల నుండి ఉపశమనం పొంది, శాంతిని మరియు ఆనందాన్ని పొందుతారని భక్తులు విశ్వసిస్తారు.

దేవతలు: పెరుమాళ్ మరియు తాయార్:

శ్రీవైష్ణవ సంప్రదాయం ప్రకారం, భగవంతుడైన విష్ణువు (పెరుమాళ్) మరియు అమ్మవారైన లక్ష్మీదేవి (తాయార్) ఎప్పుడూ కలిసే ఉంటారు. అందుకే ప్రతి దివ్య దేశంలోనూ స్వామివారితో పాటు అమ్మవారికి కూడా ప్రత్యేకమైన పేరు, ప్రాముఖ్యత ఉంటుంది.

108 దివ్య దేశాల పూర్తి జాబితాను, అక్కడ కొలువైన పెరుమాళ్ (విష్ణువు) మరియు తాయార్ (లక్ష్మి) పేర్లతో సహా ఇక్కడ పట్టిక రూపంలో అందిస్తున్నాను:

108 దివ్య దేశాల పూర్తి జాబితా:

క్రమసంఖ్య	దివ్య దేశం	తాయార్ (అమ్మవారు)	పెరుమాళ్ (స్వామివారు)	ప్రాంతం / జిల్లా / రాష్ట్రం
1	శ్రీరంగం	రంగనాయగి	రంగనాథర్ (పెరియ పెరుమాళ్)	తిరుచిరాపల్లి (తిరుచ్చి), తమిళనాడు
2	ఉరైయూర్	కమలవల్లి వాసలక్ష్మి	అళగియ మనవాళ పెరుమాళ్	తిరుచిరాపల్లి (తిరుచ్చి), తమిళనాడు
3	తిరుక్కరంబనూర్	పూర్ణావల్లి	పురుషోత్తమ పెరుమాళ్	తిరుచిరాపల్లి (తిరుచ్చి), తమిళనాడు
4	తిరువెళ్లారై	రక్తపంకజవల్లి	పుండరీకాక్ష పెరుమాళ్	తిరుచిరాపల్లి (తిరుచ్చి), తమిళనాడు
5	తిరుఅన్బిల్	…సౌందర్యవల్లి	సుందరమూర్తి పెరుమాళ్	తిరుచిరాపల్లి (తిరుచ్చి), తమిళనాడు
6	తిరుప్పేర్ నగర్	ఇంద్రవల్లి	అప్పల రంగనాథ పెరుమాళ్	తిరుచిరాపల్లి (తిరుచ్చి), తమిళనాడు
7	తిరుక్కండియూర్	కమలవల్లి	కమలనాథ పెరుమాళ్	తంజావూరు, తమిళనాడు
8	తిరుక్కూడలూర్	పద్మాసని	జగద్రక్షక పెరుమాళ్	తంజావూరు, తమిళనాడు
9	తిరుక్కవిఠలం	రమమణివల్లి	గజేంద్రవరద పెరుమాళ్	తంజావూరు, తమిళనాడు
10	తిరుప్పుల్లంబూతంకుడి	హేమాబ్జ	రామభద్ర పెరుమాళ్	తంజావూరు, తమిళనాడు
11	తిరుఆదనూర్	రంగనాయగి	వర్షకలథినాయక పెరుమాళ్	తంజావూరు, తమిళనాడు
12	తిరుక్కుడంతై	…కోమలవల్లి	అపర్యప్తమృత పెరుమాళ్	కుంభకోణం, తమిళనాడు
13	తిరువిన్నగర్	భూదేవి	లవణవర్జిత శ్రీనివాస పెరుమాళ్	కుంభకోణం (ఒప్పలియప్పన్), తమిళనాడు
14	తిరునరైయూర్	వంజులవల్లి	శ్రీనివాస పెరుమాళ్	కుంభకోణం (నాచ్చియార్ కోయిల్), తమిళనాడు
15	తిరుచ్చెరై	శరణాయగి	శరణాథ పెరుమాళ్	కుంభకోణం, తమిళనాడు
16	తిరునంధిపుర విన్నగరం	శెంబగవల్లి	జగన్నాథ పెరుమాళ్	కుంభకోణం (నాథన్ కోయిల్), తమిళనాడు
17	తిరువెల్లియంకుడి	మరకదవల్లి	రామాయ పెరుమాళ్	కుంభకోణం, తమిళనాడు
18	తిరుక్కణ్ణమంగై	…అభిషేకవల్లి	భక్తవత్సల పెరుమాళ్	తిరువారూర్, తమిళనాడు
19	తిరుక్కణ్ణపురం	కణ్ణపుర	సౌరిరాజ పెరుమాళ్	నాగపట్నం, తమిళనాడు
20	తిరుక్కణ్ణాంకుడి	లోకనాయగి	లోకనాథ పెరుమాళ్	నాగపట్నం, తమిళనాడు
21	తిరునాగై	సౌందర్యవల్లి	సౌందరరాజ పెరుమాళ్	నాగపట్నం, తమిళనాడు
22	తంజావూరు మామణికోయిల్	రక్తపంకజవల్లి	నీలమేఘ పెరుమాళ్	తంజావూరు, తమిళనాడు
23	తిరువఝుందూర్	రక్తపంకజవల్లి	దేవాధిరాజ పెరుమాళ్	మయిలాడుతురై, తమిళనాడు
24	తిరుచ్చెరు పులియూర్	దయానాయగి	కృపాసముద్ర పెరుమాళ్	మయిలాడుతురై, తమిళనాడు
25	తిరుత్తలైచ్చంగ నాన్మతియం	శిరస్సంగ	చంద్రసభహర పెరుమాళ్	సీర్కాళి పరిసరాలు, తమిళనాడు
26	తిరు ఇందలూర్	పుండరీకవల్లి	పరిమళ రంగనాథ పెరుమాళ్	మయిలాడుతురై, తమిళనాడు
27	కాజీచీరామ విన్నగరం	లోకనాయగి	లోకనాథ త్రివిక్రమ పెరుమాళ్	సీర్కాళి, తమిళనాడు
28	తిరుక్కవళంపాడి	పంకజవల్లి	గోపాలకృష్ణ పెరుమాళ్	సీర్కాళి, తమిళనాడు
29	తిరు అరిమేయ విన్నగరం	అమృతఘటవల్లి	గడకేళి నర్తనాయ పెరుమాళ్	సీర్కాళి, తమిళనాడు
30	తిరు వణ్ పురుషోత్తమం	పురుషోత్తమ	పురుషోత్తమ పెరుమాళ్	సీర్కాళి, తమిళనాడు
31	తిరు సెంపోన్ సెయి కోవిల్	శ్వేత పుష్పవల్లి	హేమరంగనాథ పెరుమాళ్	సీర్కాళి, తమిళనాడు
32	తిరు మణిమాడ కోవిల్	పుండరీకవల్లి	నారాయణ పెరుమాళ్	సీర్కాళి, తమిళనాడు
33	తిరు వైకుండ విన్నగరం	వైకుంఠవల్లి	వైకుంఠనాథ పెరుమాళ్	సీర్కాళి, తమిళనాడు
34	తిరు తేత్రి అంబలం	రక్తపంకజవల్లి	లక్ష్మీరంగ పెరుమాళ్	సీర్కాళి, తమిళనాడు
35	తిరు మణికూడం	భూనాయగి	వరదరాజ పెరుమాళ్	సీర్కాళి, తమిళనాడు
36	తిరు పార్థన్పల్లి	కమల	పార్థసారథి పెరుమాళ్	సీర్కాళి, తమిళనాడు
37	తిరువాళి & తిరునగరి	అమృతఘటవల్లి	కేదారపతివరాయ పెరుమాళ్	సీర్కాళి, తమిళనాడు
38	తిరు దేవనార్ తొగై	సముద్రదనయ	దేవనాయక పెరుమాళ్	సీర్కాళి, తమిళనాడు
39	తిరువెల్ళక్కుళం	పద్మావతి	శ్రీనివాస పెరుమాళ్	సీర్కాళి (అన్నన్ కోయిల్), తమిళనాడు
40	తిరుచిత్రకూటం	పుండరీకవల్లి	గోవిందరాజ పెరుమాళ్	చిదంబరం, తమిళనాడు
41	తిరువహీంద్రపురం	హేమాబ్జవల్లి	దేవనాథ పెరుమాళ్	కడలూర్, తమిళనాడు
42	తిరుక్కోవిలూరు	పుష్పవల్లి	త్రివిక్రమ పెరుమాళ్	కల్లకురిచ్చి, తమిళనాడు
43	తిరుక్కచ్చి (కాంచి)	పెరుందేవి	దేవాధిరాజ (వరదరాజ) పెరుమాళ్	కాంచీపురం, తమిళనాడు
44	అష్టభుజకరం	పద్మాసని	గజేంద్రవరద పెరుమాళ్	కాంచీపురం, తమిళనాడు
45	తిరుత్తంక	మరకదవల్లి	దీపప్రకాశ పెరుమాళ్	కాంచీపురం, తమిళనాడు
46	తిరు వేలుక్కై	అమృతవల్లి	సుందర యోగ నరసింహ పెరుమాళ్	కాంచీపురం, తమిళనాడు
47	తిరు నీరగం	భూవల్లి	జగదీశ్వర పెరుమాళ్	కాంచీపురం (ఉలగళంద ఆలయం), తమిళనాడు
48	తిరుప్పాడగం	రుక్మిణి, సత్యభామ	పాతాలదూత / పాండవదూత పెరుమాళ్	కాంచీపురం, తమిళనాడు
49	తిరు నీలతింగల్… తుండమ్	చంద్రసూడవల్లి	చంద్రసూడ పెరుమాళ్	కాంచీపురం (ఏకాంబరేశ్వర ఆలయం లోపల), తమిళనాడు
50	తిరు ఊరగం	అమృతవల్లి	త్రివిక్రమ పెరుమాళ్	కాంచీపురం, తమిళనాడు
51	తిరు వెక్క	కోమలవల్లి	యథోక్తకారి పెరుమాళ్	కాంచీపురం, తమిళనాడు
52	తిరు కారగం	పద్మమణి	కరుణాకర పెరుమాళ్	కాంచీపురం (ఉలగళంద ఆలయం), తమిళనాడు
53	తిరుక్కార్ వానం	కమలవల్లి	నీలమేఘ పెరుమాళ్	కాంచీపురం (ఉలగళంద ఆలయం), తమిళనాడు
54	తిరుక్ కల్వనూరు	సుందరబింబవల్లి	చోరనాథ పెరుమాళ్	కాంచీపురం (కామాక్షి ఆలయం లోపల), తమిళనాడు
55	తిరు పావల వన్నన్	ప్రవాళవల్లి	ప్రవాళవర్ణ పెరుమాళ్	కాంచీపురం, తమిళనాడు
56	తిరుపరమేశ్వర విన్నగరం	వైకుంఠవల్లి	వైకుంఠనాథ పెరుమాళ్	కాంచీపురం, తమిళనాడు
57	తిరుపుట్కుజి	మరకదవల్లి	విజయరాఘవ పెరుమాళ్	కాంచీపురం పరిసరాలు, తమిళనాడు
58	తిరు నిండ్రవూర్	సుధావల్లి	భక్తవత్సల పెరుమాళ్	తిరువల్లూర్ జిల్లా, తమిళనాడు
59	తిరువళ్లూరు	కనకవల్లి	వైద్య వీరరాఘవ పెరుమాళ్	తిరువల్లూర్, తమిళనాడు
60	తిరువల్లిక్కేణి	రుక్మిణి	వేంకటకృష్ణ (పార్థసారథి) పెరుమాళ్	చెన్నై (త్రిప్లికేన్), తమిళనాడు
61	తిరునీర్మలై	సుందరవల్లి	జలధివర్ణాయ పెరుమాళ్	చెన్నై పరిసరాలు, తమిళనాడు
62	తిరువేదాంతై	కోమలవల్లి	లక్ష్మీవరాహ పెరుమాళ్	చెంగల్పట్టు జిల్లా, తమిళనాడు
63	తిరు కదల్మలై	భూస్థలమంగాదేవి	స్థలశయన పెరుమాళ్	మహాబలిపురం, తమిళనాడు
64	తిరుక్కడిగై	అమృతబాలవల్లి	యోగ నరసింహ పెరుమాళ్	శోలింగర్, తమిళనాడు
65	అయోధ్య	సీతాదేవి	రామచంద్ర పెరుమాళ్	అయోధ్య, ఉత్తరప్రదేశ్
66	నైమిశారణ్యం	శ్రీహరిలక్ష్మి	దేవరాజ పెరుమాళ్	సీతాపూర్ జిల్లా, ఉత్తరప్రదేశ్
67	తిరుప్పిరుధి (జోషీమఠ్)	పరిమళవల్లి	పరమపురుష పెరుమాళ్	జోషీమఠ్, ఉత్తరాఖండ్
68	దేవప్రయాగ	పుండరీకవల్లి	నీలమేఘ పెరుమాళ్	దేవప్రయాగ, ఉత్తరాఖండ్
69	బద్రీనాథ్	అరవిందవల్లి	బద్రీనారాయణ పెరుమాళ్	బద్రీనాథ్, ఉత్తరాఖండ్
70	ముక్తినాథ్	శ్రీదేవి	శ్రీమూర్తి పెరుమాళ్	ముక్తినాథ్ లోయ, నేపాల్
71	మధుర	సత్యభామ	గోవర్ధన గిరిధారి పెరుమాళ్	మథుర, ఉత్తరప్రదేశ్
72	ఆయర్పాడి (గోకులం)	రుక్మిణి, సత్యభామ	నవమోహన కృష్ణ పెరుమాళ్	మథుర పరిసరాలు, ఉత్తరప్రదేశ్
73	ద్వారక	లక్ష్మి	ద్వారకాధీశ పెరుమాళ్	ద్వారక, గుజరాత్
74	అహోబిలం	అమృతవల్లి, చెంచు లక్ష్మి	లక్ష్మీ నరసింహ పెరుమాళ్	నంద్యాల జిల్లా, ఆంధ్రప్రదేశ్
75	తిరుమల	పద్మావతి	శ్రీనివాస (వేంకటేశ్వర) పెరుమాళ్	తిరుపతి జిల్లా, ఆంధ్రప్రదేశ్
76	తిరు నావాయ్	పద్మావతి	నారాయణ పెరుమాళ్	మలప్పురం జిల్లా, కేరళ
77	తిరువిత్తువక్కోడు	విత్తువక్కోడువల్లి	అభయప్రదాయ పెరుమాళ్	పాలక్కాడ్ జిల్లా, కేరళ
78	తిరుక్కట్కరై	వాత్సల్యవల్లి	కట్కరాస్వామి పెరుమాళ్	ఎర్నాకుళం జిల్లా, కేరళ
79	తిరుమూజిక్కలం	మధురవేణి	సూక్తినాథ పెరుమాళ్	ఎర్నాకుళం జిల్లా, కేరళ
80	తిరువల్ల	వాత్సల్యవల్లి	సుందరాయ పెరుమాళ్	పతనంతిట్ట జిల్లా, కేరళ
81	తిరుక్కడితానం	కర్పగవల్లి	అమృత నారాయణ పెరుమాళ్	కొట్టాయం జిల్లా, కేరళ
82	తిరుచ్చెంకుండ్రూర్	రక్తపంకజవల్లి	దేవాధిదేవ పెరుమాళ్	అలప్పుజ (చెంగన్నూర్), కేరళ
83	తిరుపులియూర్	హేమలత	మాయాశక్తియుతస్వామి పెరుమాళ్	అలప్పుజ జిల్లా, కేరళ
84	తిరువారన్ విలై	పద్మాసని	వామన పెరుమాళ్	పతనంతిట్ట (ఆరన్ముల), కేరళ
85	తిరువన్వండూర్	కమలవల్లి	కమలనాథ పెరుమాళ్	అలప్పుజ జిల్లా, కేరళ
86	తిరువనంతపురం	హరిలక్ష్మి	అనంత పద్మనాభ పెరుమాళ్	తిరువనంతపురం, కేరళ
87	తిరువట్టారు	మరకదవల్లి	ఆదికేశవ పెరుమాళ్	కన్యాకుమారి జిల్లా, తమిళనాడు
88	తిరువనపరిసారం	కమలవల్లి	తిరువాజ్ మార్బన్ పెరుమాళ్	కన్యాకుమారి జిల్లా, తమిళనాడు
89	తిరుక్కురుంగుడి	వామనక్షేత్రవల్లి	వామనక్షేత్ర పూర్ణాయ పెరుమాళ్	తిరునెల్వేలి జిల్లా, తమిళనాడు
90	వానమామలై	సిరీవరమంగావల్లి	తోత్తాద్రి నాథ పెరుమాళ్	తిరునెల్వేలి (నాంగునేరి), తమిళనాడు
91	శ్రీ వైకుంఠం	భూనాయగి, వైకుంఠవల్లి	వైకుంఠనాథ పెరుమాళ్	తూత్తుకుడి జిల్లా, తమిళనాడు
92	తిరువరగుణమంగై	వరగుణవల్లి	విజయాసన పెరుమాళ్	తూత్తుకుడి జిల్లా, తమిళనాడు
93	తిరుప్పులింగుడి	భూనాయగి	భూమిపాలాయ పెరుమాళ్	తూత్తుకుడి జిల్లా, తమిళనాడు
94	తిరుత్తొలై విల్లిమంగళం	విశాలకృష్ణ అక్షిదేవి	అరవిందలోచన పెరుమాళ్	తూత్తుకుడి (ఇరట్టై తిరుపతి), తమిళనాడు
95	తిరుక్కుళంతై	బాలికావల్లి, పద్మావతి	శ్రీనివాస పెరుమాళ్	తూత్తుకుడి జిల్లా, తమిళనాడు
96	తిరుక్కోళూర్	కోళూర్ వల్లి	నిక్షేపవిత్తాయ పెరుమాళ్	తూత్తుకుడి జిల్లా, తమిళనాడు
97	తిరుప్పేరై	కుండలకర్ణదేవి	మకర కుండలధారాయ పెరుమాళ్	తూత్తుకుడి జిల్లా, తమిళనాడు
98	ఆళ్వార్ తిరునగరి	ఆదినాథవల్లి	ఆదినాథ పెరుమాళ్	తూత్తుకుడి జిల్లా, తమిళనాడు
99	శ్రీవిల్లిపుత్తూరు	కోదాదేవి (ఆండాళ్)	వటపత్రशాయీ పెరుమాళ్	విరుదునగర్ జిల్లా, తమిళనాడు
100	తిరుత్తంగల్	రక్తపంకజవల్లి	నారాయణ పెరుమాళ్	విరుదునగర్ జిల్లా, తమిళనాడు
101	తిరుక్కూడల్	మధురవల్లి	సంగమసుందరాయ పెరుమాళ్	మధురై, తమిళనాడు
102	అళగర్ కోవిల్	సుందరవల్లి	చోరసుందర పెరుమాళ్	మధురై పరిసరాలు, తమిళనాడు
103	తిరు మొఘూర్	మోహవల్లి	కాళమేఘ పెరుమాళ్	మధురై పరిసరాలు, తమిళనాడు
104	తిరుక్కోటియూర్	మహాలక్ష్మి	ఉరగ మృదుశయనాయ పెరుమాళ్	శివగంగ జిల్లా, తమిళనాడు
105	తిరుప్పుళ్లన్ని	కల్యాణవల్లి, పద్మాసని	కల్యాణ జగన్నాథ పెరుమాళ్	రామనాథపురం, తమిళనాడు
106	తిరుమెయ్యం	ఉజ్జీవన	సత్యగిరినాథ పెరుమాళ్	పుదుక్కోట్టై, తమిళనాడు
107	తిరుప్పాల్‌కడల్	శ్రీదేవి	వేంకటేశ పెరుమాళ్	క్షీరాబ్ధి (భూలోకానికి అవతల ఉండే దివ్య లోకం)
108	పరమపదం	మహాలక్ష్మి	పరమపదనాథ పెరుమాళ్	వైకుంఠ ధామం (భూలోకానికి అవతల ఉండే దివ్య లోకం)

See Also plz click on this: జ్యోతిర్లింగాలు

మరిన్ని ఇటువంటి విహారి యాత్రల కోసం తెలుగు రీడర్స్ విహారి ను చుడండి.