శబరిమల అయ్యప్ప స్వామి యాత్ర సంపూర్ణ మార్గదర్శిని: ఎరుమేలి పెద్దపాదం నుండి పంబ చిన్నపాదం దర్శనం వరకు

112

Sabarimala pedda padham chinna padham route : కోట్లాదిమంది భక్తుల ఆధ్యాత్మిక ధామమైన శబరిమల అయ్యప్ప స్వామివారి దివ్య దర్శనం భక్తిపరవశాన్ని కలిగిస్తుంది. మాలధారణ చేసి, పవిత్ర ఇరుముడి ముడుపు కట్టుకుని యాత్రకు సిద్ధమయ్యే భక్తులకు ఈ శబరిమల యాత్ర పూర్తి గైడ్ ఒక సమగ్రమైన మార్గదర్శిగా నిలుస్తుంది. ఎరుమేలి క్షేత్రంలోని శ్రీ ధర్మశాస్త్ర ఆలయంలో పేట్టె తుళ్ళాల్ ఆచారాలతో ప్రారంభమయ్యే ఈ పుణ్యక్షేత్ర యాత్ర, కళ్ళడమ్ కున్ను బేస్ క్యాంప్ మరియు కఠినమైన కరిమల కొండల మీదుగా సాగే 35 కిలోమీటర్ల దట్టమైన అడవి మార్గమైన పెద్దపాదం గుండా పంబకు చేరుకుంటుంది. అక్కడి నుండి పంబ త్రివేణి సంగమ స్నానం నాచరించి, నీలిమల కొండ, అప్పాచిమేడ మరియు శబరిపీఠంల మీదుగా సాగే చిన్నపాదం మార్గంలో పవిత్రమైన 18 మెట్లు (పదినెట్టాం పడి) ఎక్కి, శబరిమల సన్నిధానంలో స్వామివారి దర్శనం మరియు నెయ్యభిషేకం ఆచరించే వరకు ఈ మార్గదర్శిని పూర్తి వివరాలను అందిస్తుంది.

శబరిమల యాత్రకు ప్రారంభ స్థానాలు మరియు రవాణా మార్గాలు

ఎర్నాకుళం మరియు కొట్టాయం రైల్వే స్టేషన్ల వివరాలు

మన రాష్ట్రాల నుండి శబరిమల పుణ్యక్షేత్రానికి చేరుకోవడానికి సమీపంలో ఉన్న ప్రధాన రైల్వే స్టేషన్లు ఎర్నాకుళం మరియు కొట్టాయం. వీటిలో శబరిమలకు మరికొంత దగ్గరగా ఉండే అత్యంత అనుకూలమైన రైల్వే స్టేషన్ కొట్టాయం. మీరు ఎర్నాకుళం రైల్వే స్టేషన్‌లో దిగితే, అక్కడి నుండి పెద్దపాదం యాత్ర ప్రారంభ స్థానమైన ఎరుమేలికి సుమారు 117 కిలోమీటర్ల దూరం ఉంటుంది.

మకరజ్యోతి మరియు సాధారణ సమయంలో బస్సు సౌకర్యాలు

• మకరజ్యోతి / యాత్రా విశేష సమయంలో: శబరిమల సీజన్ మరియు మకరజ్యోతి సమయాల్లో భక్తుల సౌకర్యార్థం ఎర్నాకుళం మరియు కొట్టాయం రైల్వే స్టేషన్ల కాంపౌండ్ బయట నుండే నేరుగా ఎరుమేలి మరియు పంబలకు వెళ్లే స్పెషల్ బస్సులు అందుబాటులో ఉంటాయి.
• సాధారణ రోజులలో: సాధారణ రోజులలో ప్రయాణించే భక్తులు రైల్వే స్టేషన్ నుండి ముందుగా ఎర్నాకుళం లేదా కొట్టాయం ప్రధాన బస్ స్టాండ్‌కు చేరుకుని, అక్కడ నుండి ఎరుమేలి లేదా పంబ వైపు వెళ్లే ఆర్టీసీ బస్సులను ఎక్కవలసి ఉంటుంది.

ఎరుమేలి క్షేత్ర విశేషాలు & ఆచారాలు

శబరిమల యాత్రలో పంబకు వెళ్లే భక్తులైనా లేదా అడవి మార్గంలో నడిచేవారైనా సరే, ప్రతి ఒక్కరూ తప్పకుండా ఆగి దర్శించుకోవాల్సిన అత్యంత ముఖ్యమైన స్థలం ఎరుమేలి. ఇక్కడ భక్తులు రాత్రి బస చేయడానికి రూములు, షెడ్లు అందుబాటులో ఉంటాయి.

శ్రీ ధర్మశాస్త్ర ఆలయం మరియు మహిషి సంహార చరిత్ర

గతంలో మహిషాశురుడి సోదరి అయిన మహిషి అనే రాక్షసి ఉండేది. దుర్గాదేవి చేతిలో తన సోదరుడైన మహిషాశురుడు సంహరించబడటంతో, ఆమె దేవతలపై తీవ్ర క్రోధాన్ని పెంచుకుని బ్రహ్మదేవుని గురించి ఘోర తపస్సు చేసింది. శివుని రూపం గానీ, విష్ణు రూపం గానీ తనని సంహరించలేకూడదనే వరాన్ని పొందింది. దాంతో ఆ రాక్షసిని అంతమొందించడానికి శివకేశవుల కలయికతో హరిహర సుతుడిగా అయ్యప్ప స్వామి జన్మించారు. ఆ మహిషి సంహారం ఈ ఎరుమేలి స్థలంలోనే జరిగింది. మహిషిని సంహరించిన అనంతరం అయ్యప్ప స్వామి ఇక్కడ శ్రీ ధర్మశాస్త్ర రూపంలో కొద్దిగా ఉగ్రరూపంలో భక్తులకు దర్శనమిస్తారు.

పెట్టి తుళ్ళాల్ (Petta Thullal) నాట్య ఆచారం

రాక్షస సంహారం జరిగిన తర్వాత అయ్యప్ప స్వామి ఆనందంతో నాట్యం చేసినట్లుగా, భక్తులు కూడా ఇక్కడ రంగులు చల్లుకుంటూ దప్పుల వాయిద్యాలతో ‘పెట్టి తుళ్ళాల్’ అనే పవిత్ర నాట్యం చేస్తారు. ఈ ఆచారంలో భక్తులు తమ మాలధారణ సంఖ్యను బట్టి వివిధ ఆయుధాలను ధరిస్తారు:

• కన్యస్వాములు (మొదటిసారి మాల వేసినవారు) చేతిలో బాణం పట్టుకుంటారు.
• రెండవసారి మాల వేసినవారు కత్తి ధరిస్తారు.
• మూడవసారి మాల వేసినవారు గద పట్టుకుంటారు.
• నాలుగోసారి మాల వేసినవారు మెడలో గంట వేసుకుని ఈ నాట్యం చేస్తారు.

ఎరుమేలిలోని రెండవ అయ్యప్ప ఆలయం మరియు స్నాన ఘట్టాలు

శ్రీ ధర్మశాస్త్ర ఆలయం వద్ద పెట్టి తుళ్ళాల్ నాట్యం చేసిన అనంతరం భక్తులు ఆనందంగా రంగులు చల్లుకుంటూ దప్పులతో అర కిలోమీటరు దూరంలో ఉన్న రెండవ అయ్యప్ప స్వామి గుడికి చేరుకుంటారు. ఈ ఆలయం వద్ద ఒక నది ప్రవహిస్తుంది. భక్తులందరూ ఈ నదిలోనే పవిత్ర స్నానాలు ఆచరించి, అక్కడ ఉన్న అయ్యప్ప స్వామివారిని దర్శించుకుంటారు.

పెద్దపాదం 35 కి.మీ దట్టమైన అడవి పాదయాత్ర (Pedda Padham Trek)

ఎరుమేలి రోడ్డు మార్గం నుండి ఫారెస్ట్ చెక్ పోస్ట్ ప్రారంభం

ఎరుమేలి నుండి పంబ మరియు సన్నిధానం వైపు వెళ్లే 35 కిలోమీటర్ల దట్టమైన అడవి పాదయాత్రనే పెద్దపాదం అంటారు. ఎరుమేలి నుండి బయలుదేరిన తర్వాత మొదటి 6 కిలోమీటర్లు తార్ రోడ్డు మార్గంలో సాగుతుంది. నడవలేని భక్తులు లేదా ఆసక్తి ఉన్నవారు ఈ 6 కి.మీ మార్గానికి ఆటోను కూడా ఉపయోగించుకోవచ్చు (ఒక్కొక్కరికి సుమారు ₹300 ఛార్జ్ చేస్తారు). సుమారు 5 నుండి 6 కిలోమీటర్ల వద్ద అటవీ చెక్ పోస్ట్ వస్తుంది. ఈ ఫారెస్ట్ చెక్ పోస్ట్ దాటిన తర్వాత రోడ్డు మార్గం పూర్తయి, పూర్తి దట్టమైన అడవి మరియు మట్టి మార్గం ప్రారంభమవుతుంది. అడవి దారిలో అక్కడక్కడా పుచ్చకాయ జ్యూస్, పైనాపిల్, వేరుశనగలు (పల్లీలు) మరియు నీటి సదుపాయాలు లభిస్తాయి.

మార్గమధ్యంలోని ఆలయాలు: బాలభద్రాదేవి ఆలయం మరియు 10 కి.మీ వద్ద శివపార్వతుల ఆలయం

పాదయాత్ర ప్రారంభంలో అడవి మార్గంలోకి ప్రవేశించగానే ముందుగా ఉగ్రరూపంలో ఉన్న బాలభద్రాదేవి అమ్మవారి గుడి దర్శనమిస్తుంది. అక్కడ నుండి మరికొంత దూరం ముందుకు సాగి, సుమారు 10 కిలోమీటర్ల మార్గాన్ని చేరుకున్న తర్వాత అడవి ప్రశాంత వాతావరణంలో శివపార్వతుల ఆలయం ఉంటుంది. ఈ ప్రాంగణంలో శివపార్వతులతో పాటు అయ్యప్పస్వామి, మురుగన్ (సుబ్రహ్మణ్యస్వామి) మరియు గణపతి ఆలయాలు కూడా కొలువై ఉంటాయి. ఇక్కడ భక్తులు కాసేపు విశ్రాంతి తీసుకోవచ్చు. అంతేకాకుండా ఇక్కడ యాత్రికులకు ఉచితంగా అన్నదానంలో భాగంగా లెమన్ రైస్, సాంబార్ రైస్ వంటి పదార్థాలు అందిస్తారు.

అళుదా నది మరియు టైగర్ రిజర్వ్ అభయారణ్యం

పాదయాత్రలో భాగంగా భక్తులు అచ్యుత కడువు అనే పెరియార్ టైగర్ రిజర్వ్ అభయారణ్య ప్రాంతం గుండా ప్రయాణిస్తారు. దట్టమైన అడవి కావడం వల్ల క్రూరమృగాలు తిరిగే అవకాశం ఉన్నందున భక్తులు గుంపులుగా, జాగ్రత్తగా ప్రయాణించవలసి ఉంటుంది. ఈ అటవీ ప్రాంతం గుండా అళుదా నది ప్రవహిస్తుంది. ప్రయాణంలో అలసిపోయిన భక్తులు మరియు నిత్యం స్నాన నియమాలు పాటించే అయ్యప్ప స్వాములు ఈ నదిలో పవిత్ర స్నానాలు ఆచరిస్తారు.

రాత్రి బస స్థావరం: కళ్ళడమ్ కున్ను బేస్ క్యాంప్ (14 కి.మీ)

ఎరుమేలి నుండి సుమారు 14 కిలోమీటర్లు నడిచిన తర్వాత కళ్ళడమ్ కున్ను బేస్ క్యాంప్ వస్తుంది. పెద్దపాదం మార్గంలో ఇది ప్రధాన రాత్రి బస స్థావరం. ఇక్కడ భక్తులు రాత్రి వేళ విశ్రాంతి తీసుకోవడానికి షెడ్లు మరియు ఆహార పదార్థాలు అందుబాటులో ఉంటాయి. బస చేయడానికి సుమారు ₹100 చెల్లిస్తే పడుకోవడానికి చాపలు ఇస్తారు. అటవీ భద్రతా నిబంధనల ప్రకారం రాత్రి వేళ వన్యమృగాల సంచారం వల్ల ఫారెస్ట్ గేట్లు మూసివేస్తారు. రాత్రి మొత్తం ఇక్కడే బస చేసి, తిరిగి ఉదయం 7:00 గంటలకు ఫారెస్ట్ గేట్ ఓపెన్ చేసిన తర్వాత మాత్రమే ముందుకు ప్రయాణం ప్రారంభమవుతుంది.

కఠినమైన కరిమల కొండ ఎక్కడం-దిగడం & వనదుర్గా దేవి ఆలయం

పెద్దపాదం యాత్రలోనే అత్యంత కఠినమైన ఘట్టం కరిమల కొండ ఎక్కడం మరియు దిగడం. అత్యంత ఎత్తైన రాతి మార్గాలు, లోయలతో కూడిన ఈ కొండను ఎక్కడానికి భక్తులు తీవ్రంగా శ్రమించాల్సి వస్తుంది. కరిమల కొండ పైభాగానికి చేరుకున్నాక అక్కడ వనదుర్గా దేవి అమ్మవారి ఆలయం ఉంటుంది. యాత్ర క్షామంగా సాగాలని, కొండను సురక్షితంగా దాటించాలని భక్తులు వనదుర్గా అమ్మవారిని దర్శించుకుని మొక్కుకుంటారు. ఆ తర్వాత అంతే కఠినమైన రాతి మార్గం గుండా కరిమల కొండను కిందకు దిగుతారు.

కర్పూర హారతి ఆచారం & పంబ చేరుకోవడం

కఠినమైన కరిమల కొండను విజయవంతంగా దిగి కిందకు వచ్చిన తర్వాత, భక్తులు కొండను క్షేమంగా దాటించినందుకు కృతజ్ఞతగా అక్కడ ఉన్న రాతిపై కర్పూరం వెలిగించి కర్పూర హారతి ఇచ్చి స్వామివారికి దండం పెట్టుకుంటారు. అక్కడి నుండి సుమారు 1.5 కిలోమీటర్ల చదునైన అటవీ మార్గంలో ప్రయాణించిన తర్వాత భక్తులు పంబ నదికి చేరుకుంటారు.

పంబ నది నుండి చిన్నపాదం (Chinna Padham) ప్రారంభం

పంబ త్రివేణి సంగమం, లాకర్లు మరియు వాష్‌రూమ్ సౌకర్యాలు

ఎరుమేలి పెద్దపాదం దారిలో నడిచి వచ్చే భక్తులకు లేదా నేరుగా బస్సులలో వచ్చే వారికి పంబ త్రివేణి సంగమం స్వాగతం పలుకుతుంది. ఇక్కడ రెండు నదులు కలిసి పంబ నదిగా రూపాంతరం చెందుతాయి; ఈ సంగమం వద్ద త్రివేణి బ్రిడ్జ్ ఉంటుంది. పంబ వద్ద స్నానాలు ఆచరించే భక్తుల కోసం వాష్‌రూమ్‌లు మరియు చేంజింగ్ రూమ్‌లు అందుబాటులో ఉన్నాయి. అలాగే లగేజ్ ఎక్కువగా ఉన్నవారు తమ సామాగ్రిని భద్రపరుచుకోవడానికి లగేజ్ లాకర్ల సదుపాయం కూడా ఉంటుంది.

పంబ వద్ద ఉన్న కందిమూల గణపతి, ఆదిమూల గణపతి మరియు ఇతర ఆలయాలు

పంబ వద్ద కొండ ఎక్కడానికి ముందే దర్శించుకోవడానికి అనేక పవిత్ర ఆలయాలు కొలువై ఉన్నాయి:

• కందిమూల గణపతి ఆలయం
• ఆదిమూల గణపతి ఆలయం
• పార్వతీ అమ్మవారి ఆలయం
• నాగరాజ స్వామి ఆలయం
• హనుమంతుల వారి గుడి ఈ ఆలయాలన్నీ ప్రత్యేకమైన గోపుర నిర్మాణ శైలితో ఆధ్యాత్మిక వాతావరణాన్ని కలిగిస్తాయి.

ఆన్‌లైన్ / ఆఫ్‌లైన్ టికెట్ స్కానింగ్ మరియు చెకింగ్ విధానం

ఈ ఆలయాల ప్రాంగణం పక్కనే శబరిమల కొండ ఎక్కే మార్గం ప్రారంభంలో స్కానింగ్ కౌంటర్లు ఉంటాయి. భక్తులు ముందుగా పొందిన ఆన్‌లైన్ దర్శన టికెట్లను గానీ లేదా ఎరుమేలి వద్ద తీసుకున్న ఆఫ్‌లైన్ టికెట్లను గానీ ఇక్కడ స్కాన్ చేయించుకోవాల్సి ఉంటుంది. స్కానింగ్ ప్రక్రియ పూర్తయి, టికెట్ చెకింగ్ దాటిన తర్వాత మాత్రమే భక్తులను కొండ (చిన్నపాదం) వైపు అనుమతిస్తారు.

డోలీ ప్రయాణ ధరల వివరాలు (60 కేజీలకు ₹4500, 80 కేజీలకు ₹5500)

వయోభారంతో నడవలేని వారు లేదా ఆరోగ్య సమస్యల వల్ల కొండ ఎక్కలేని భక్తుల కోసం పంబ వద్ద డోలీ సౌకర్యం అందుబాటులో ఉంటుంది. భక్తుల శరీర బరువును బట్టి ఈ డోలీ ధరలు నిర్ణయించబడతాయి:

• 60 కేజీల వరకు బరువు ఉన్నవారికి: ₹4,500
• 80 కేజీల వరకు బరువు ఉన్నవారికి: ₹5,500 ఈ ధరలోనే కొండ పైకి తీసుకెళ్లడం మరియు దర్శనం అనంతరం తిరిగి కింద పంబ వరకు తీసుకురావడం చేరి ఉంటాయి.

నీలిమల కొండ నుండి శబరిపీఠం వరకు పాదయాత్ర

కఠినమైన నీలిమల మరియు అప్పాచిమేడ కొండలు ఎక్కడం

పంబ వద్ద స్నానాలు మరియు చెకింగ్ ప్రక్రియ పూర్తయిన తర్వాత చిన్నపాదం మార్గంలో ప్రయాణం ప్రారంభమవుతుంది. ఈ మార్గంలో నీలిమల కొండ మరియు అప్పాచిమేడ అత్యంత కఠినమైన, ఎత్తైన కొండ దారులు. ముఖ్యంగా ఎరుమేలి పెద్దపాదం నడిచి వచ్చిన భక్తులకు పంబలో స్నానం చేశాక ఈ కొండలు ఎక్కడం మరింత శ్రమతో కూడుకున్నదిగా ఉంటుంది. భక్తులందరూ “స్వామియే శరణమయ్యప్ప” అని భక్తిశ్రద్ధలతో నామస్మరణ చేసుకుంటూ, అడుగులో అడుగు వేస్తూ ఈ ఎత్తైన కొండలను అధిరోహిస్తారు.

అడవి దేవతల కోసం వరిపిండి ఉండలు విసిరే సాంప్రదాయం

అప్పాచిమేడ ప్రాంతానికి చేరుకున్న తర్వాత అక్కడ దట్టమైన లోయ కనిపిస్తుంది. భక్తులు ఇక్కడ అమ్ముతున్న వరిపిండితో చేసిన ఉండలను కొనుగోలు చేసి ఆ లోయలోకి విసిరే ఆచారాన్ని పాటిస్తారు. పూర్వకాలం నుండి అడవిలో నివసించిన ఆదివాసీలకు, అభయారణ్యాన్ని కాపాడే అడవి దేవతలకు మరియు భూతగణాలకు కృతజ్ఞతగా ఆహారాన్ని సమర్పించడం ఈ సాంప్రదాయం యొక్క ముఖ్య ఉద్దేశం. యాత్రకు వచ్చే భక్తులలో అత్యధికులు ఈ ఆచారాన్ని నెరవేరుస్తారు.

శబరిపీఠం మరియు మాలికాపురత్తమ్మ కథ (కన్యస్వాములు బాణాలు గుచ్చడం)

అప్పాచిమేడను దాటి ముందుకు సాగిన తర్వాత శబరిపీఠం వస్తుంది. ఈ ప్రదేశానికి మాలికాపురత్తమ్మ అమ్మవారితో పవిత్రమైన అనుబంధం ఉంది:

• మాలికాపురత్తమ్మ అమ్మవారు అయ్యప్ప స్వామివారిని వివాహం చేసుకోవాలని కోరినప్పుడు, నిత్య బ్రహ్మచారియైన అయ్యప్ప స్వామి ఒక సమయం నిర్దేశిస్తారు.
• శబరిమల క్షేత్రానికి మొదటిసారి మాల ధరించి వచ్చే కన్యస్వాములు రావడం ఎప్పుడైతే ఆగిపోతుందో, అప్పుడు తాను వివాహం చేసుకుంటానని అమ్మవారికి తెలుపుతారు.
• అందువల్ల ప్రతి కన్యస్వామి ఎరుమేలి వద్ద ‘పేట్టె తుళ్ళాల్’ నాట్యంలో పట్టుకున్న పవిత్ర బాణాన్ని ఇక్కడి వరకు తీసుకువస్తారు. శబరిపీఠం చుట్టూ ప్రదక్షణ చేసి, ఈ సంవత్సరం కూడా కన్యస్వాములు స్వామి దర్శనానికి వచ్చారని తెలపడానికి సూచికగా ఆ బాణాన్ని ఇక్కడ గుచ్చుతారు.

శబరిమల సన్నిధానం & పూజా ఆచారాలు

పదినెట్టాం పడి (18 పవిత్ర మెట్లు) నిబంధనలు

కొండ పైకి చేరుకున్న తర్వాత శ్రీ ధర్మశాస్త్ర సన్నిధానం ప్రాంగణం కనిపిస్తుంది. ఇక్కడ ఉన్న అత్యంత పవిత్రమైన పదినెట్టాం పడి (18 బంగారు మెట్లు) ఎక్కడానికి కఠినమైన నిబంధనలు ఉంటాయి. అయ్యప్ప మాల ధరించి, పవిత్ర ఇరుముడి ముడుపు తలపై ధరించిన స్వాములను మాత్రమే ఈ 18 పవిత్ర మెట్లు ఎక్కడానికి అనుమతిస్తారు. మాలధారణ లేకుండా లేదా సాధారణ దుస్తులలో వచ్చేవారిని 18 మెట్లు ఎక్కనివ్వరు; వారి కోసం పక్కనే వేరే దర్శన మార్గం ఏర్పాటు చేయబడి ఉంటుంది.

గర్భగుడి అయ్యప్ప స్వామి దర్శనం మరియు హోమగుండం

18 మెట్లు ఎక్కగానే పవిత్ర బంగారు ధ్వజస్తంభం మరియు గర్భగుడి దర్శనమిస్తాయి. దీపాల వెలుగుల్లో మెరిసిపోయే అయ్యప్ప స్వామివారి బంగారు దివ్య మంగళ విగ్రహ దర్శనం భక్తులకు అద్భుతమైన భక్తి అనుభూతిని కలిగిస్తుంది. గర్భగుడికి మరియు ప్రసాద కౌంటర్లకు సమీపంలో పవిత్ర హోమగుండం నిరంతరం ప్రజ్వరిల్లుతూ ఉంటుంది.

ఇరుముడి కొబ్బరికాయ పగలగొట్టడం & నెయ్యభిషేకం విధానం

సన్నిధానంలో భక్తులు తమ ఇరుముడిలోని నెయ్యి కొబ్బరికాయని పగలగొట్టి, అందులోని స్వచ్ఛమైన నెయ్యిని ఒక పాత్రలోకి సేకరిస్తారు. ఆ నెయ్యిని స్వామివారి వద్దకు తీసుకెళ్లి మూలవిరాట్‌కు నెయ్యభిషేకం చేయిస్తారు. అభిషేకం చేసిన ఆ పవిత్ర నెయ్యిని తిరిగి తమ పాత్రలలోకి తీసుకుని, ఇంటికి తీసుకెళ్లి దేవుడి వద్ద ఉంచుకోవడానికి లేదా పరమాన్నం తయారు చేసుకోవడానికి ఉపయోగిస్తారు. నెయ్యి తీసేసిన కొబ్బరి చెప్పలను సన్నిధానం ఎదుట ఉన్న పవిత్ర హోమగుండంలో వేస్తారు.

శబరిమల ప్రసాదం ధరలు

హోమగుండం ఎదురుగా భక్తుల కోసం ప్రత్యేక ప్రసాద కౌంటర్లు అందుబాటులో ఉంటాయి. శబరిమల ప్రసిద్ధ అప్పం/అరవణ ప్రసాదం ఒక డబ్బా ధర ₹100 కాగా, 10 డబ్బాలు ఉండే బల్క్ బాక్స్ ధర ₹1000 గా ఉంటుంది (ప్యాకింగ్ ఛార్జీలు అదనం).

మాలికాపురత్తమ్మ ఆలయ ప్రదక్షణ, మణిమండపం సమాధి మరియు నవగ్రహాలు

అయ్యప్ప స్వామి దర్శనం అనంతరం భక్తులు విరుముడి కొబ్బరికాయతో సమీపంలో ఉన్న మాలికాపురత్తమ్మ ఆలయానికి చేరుకుంటారు. భక్తులు ఆ కొబ్బరికాయను నేలపై దొర్లించుకుంటూ అమ్మవారి ఆలయం చుట్టూ ప్రదక్షణలు చేసే ఆచారాన్ని పాటిస్తారు. మాలికాపురత్తమ్మ గుడి వెనుక భాగంలో అయ్యప్ప స్వామి ధ్యానం చేసి సమాధి పొందిన పవిత్రమైన మణిమండపం ఉంటుంది. ఈ మణిమండపంలో నిరంతరం దీపం వెలుగుతూ ఉంటుంది. అలాగే అమ్మవారి ఆలయానికి సమీపంలో పెద్ద వృక్షం కింద నవగ్రహాల ఆలయం కూడా కొలువై ఉంటుంది.

భక్తుల కోసం అన్నదాన సత్రం మరియు రెస్ట్ షెడ్లు

శబరిమల సన్నిధానంలో మైళ్ల కొద్దీ నడిచి వచ్చే భక్తుల విశ్రాంతి కోసం పెద్ద ఫ్యాన్లతో కూడిన విశాలమైన రెస్ట్ షెడ్లు, సత్రాలు అందుబాటులో ఉంటాయి. అంతేకాకుండా భక్తుల ఆకలి తీర్చడానికి సన్నిధానం ప్రాంగణం వెనుక భాగంలో భారీ అన్నదాన సత్రం అందుబాటులో ఉంటుంది, అక్కడ భక్తులు అన్నదాన ప్రసాదాన్ని స్వీకరించవచ్చు.

Read also: overview of sabarimala yatra routes

తరచుగా అడిగే ప్రశ్నలు (FAQ Schema Optimization)

మరిన్ని ఇటువంటి ఆలయాల రూట్స్ కోసం తెలుగు రీడర్స్ విహారి ను చూడండి.