Beluru Shri Chennakeshava Swamy Temple:
కర్ణాటకలోని హాసన్ జిల్లాలో, యగాచి నది ఒడ్డున వెలసిన బేలూరు చెన్నకేశవ ఆలయం భారతీయ వాస్తుశిల్ప కళాఖండాలలో ఒకటి. ఈ ఆలయం కేవలం ఒక ప్రార్థనా స్థలమే కాదు, ఇది 900 ఏళ్ల నాటి చరిత్రకు, హోయసల వంశీయుల అంతులేని కళా తృష్ణకు ఒక సజీవ సాక్ష్యం. “చెన్న” అంటే అందమైన అని, “కేశవ” అంటే విష్ణుమూర్తి అని అర్థం; వెరసి “అందమైన విష్ణువు” వెలసిన పుణ్యక్షేత్రం ఇది.
నిర్మాణ చరిత్ర మరియు నేపథ్యం:
ఈ అద్భుత దేవాలయ నిర్మాణాన్ని 12వ శతాబ్దంలో హోయసల చక్రవర్తి విష్ణువర్ధనుడు ప్రారంభించాడు. చోళులపై సాధించిన విజయానికి గుర్తుగా లేదా ఆయన జైన మతం నుండి వైష్ణవ మతానికి మారిన సందర్భాన్ని పురస్కరించుకుని ఈ నిర్మాణం చేపట్టారని చరిత్రకారులు పేర్కొంటారు. ఈ ఆలయ నిర్మాణానికి సుమారు 103 సంవత్సరాలు పట్టింది మరియు మూడు తరాల రాజుల కాలంలో ఇది పూర్తయింది. వేలాది మంది శిల్పులు రాత్రింబవళ్లు శ్రమించి, రాతిని ఒక కావ్యంలా తీర్చిదిద్దారు.
అపూర్వమైన వాస్తుశిల్పం మరియు సోప్ స్టోన్ టెక్నాలజీ:
ఈ ఆలయం నక్షత్ర ఆకారంలో (Star-shaped plan) నిర్మించబడింది, దీనిలో 32 మూలలు ఉంటాయి. ఆలయ నిర్మాణం కోసం సుమారు 150 కిలోమీటర్ల దూరం నుండి సోప్ స్టోన్ (Soapstone) లేదా మెత్తని రాయిని తీసుకువచ్చారు. ఈ రాయి ప్రత్యేకత ఏమిటంటే, ఇది చెక్కేటప్పుడు వెన్నలా మెత్తగా ఉండి, కాలక్రమేణా గాలికి గురైనప్పుడు ఇనుములా గట్టిపడుతుంది.
ఆలయ పైకప్పు ఒకప్పుడు 22 అడుగుల ఎత్తు ఉన్న ‘వేసర’ శైలి గోపురాన్ని కలిగి ఉండేది, కానీ కాలక్రమేణా అది కుడి వైపుకు వంగడంతో దానిని తొలగించి ఫ్లాట్ రూఫ్గా మార్చారు. దీనికి పరిహారంగా విజయనగర రాజులు ఆలయ ప్రవేశం వద్ద భారీ రాజగోపురాన్ని నిర్మించారు. సంస్కృతంలో ‘గో’ అంటే ఆవు అని అర్థం, ఈ గోపురం చివరలు ఆవు కొమ్ముల వలె ఉండటం వల్ల దీనికి ఆ పేరు వచ్చింది.
గ్రావిటీ పిల్లర్ – ఒక ఇంజనీరింగ్ అద్భుతం
ఆలయ ప్రాంగణంలో ఉన్న 42 అడుగుల ఎత్తు, 15 టన్నుల బరువు ఉన్న ఏకశిలా స్తంభం పర్యాటకులను ఆశ్చర్యపరుస్తుంది. దీనిని గ్రావిటీ పిల్లర్ (Gravity Pillar) అని పిలుస్తారు, ఎందుకంటే ఇది ఎటువంటి పునాది లేకుండా కేవలం తన సొంత బరువుపైనే నిలబడి ఉంది. ఈ స్తంభానికి ఉన్న నాలుగు మూలల్లో కేవలం మూడు మాత్రమే భూమిని తాకుతాయి, ఒక వైపు నుండి ఒక సన్నని గుడ్డను పంపితే అది అవతలి వైపుకు వస్తుంది. 900 ఏళ్ల క్రితమే భారతీయులకు ఉన్న అద్భుతమైన ఇంజనీరింగ్ పరిజ్ఞానానికి ఇది నిదర్శనం.
మదనికలు మరియు సౌందర్య లహరి:
బేలూరు ఆలయం దాని మదనికలు లేదా బ్రాకెట్ ఫిగర్లకు ప్రపంచ ప్రసిద్ధి గాంచింది. ఆలయం వెలుపల 38, లోపల 4 చొప్పున మొత్తం 42 మదనిక శిల్పాలు ఉన్నాయి. ఈ శిల్పాలు స్త్రీ సౌందర్యాన్ని, వివిధ నృత్య భంగిమలను ప్రతిబింబిస్తాయి. వీటిలో కొన్ని ముఖ్యమైనవి:
- దర్పణ సుందరి: అద్దంలో తన అందాన్ని చూసుకుంటున్న సుందరి; ఇది కర్ణాటక పర్యాటక శాఖకు చిహ్నంగా ఉంది.
- శుక భాషిణి: తన పెంపుడు చిలుకతో మాట్లాడుతున్న యువతి.
- కేశ పద్ధతి: స్నానం చేసిన తర్వాత జుట్టు నుండి నీటి చుక్కలను పిండుతున్న శిల్పం. ఆ రాతి నీటి చుక్కలు కూడా అత్యంత సూక్ష్మంగా చెక్కబడ్డాయి.
ఈ శిల్పాలు విష్ణువర్ధన మహారాజు భార్య, గొప్ప నృత్యకారిణి అయిన శాంతల దేవి స్ఫూర్తితో నిర్మించబడ్డాయని చెబుతారు.
కాలసాగరం – 12,000 శిల్పాల సమాహారం:
ఈ ఆలయం ఒక ‘కాలసాగరం’ (Ocean of Art) వలె కనిపిస్తుంది, ఎందుకంటే ఇందులో 10,000 నుండి 12,000 వరకు సూక్ష్మ శిల్పాలు ఉన్నాయి. ఆలయం బేస్ వద్ద 650 ఏనుగుల వరుస ఉంటుంది, ఇవి స్థిరత్వానికి చిహ్నం. వీటి పైన సింహాలు (ధైర్యం), గుర్రాలు (వేగం) వరుసగా ఉంటాయి. ఆశ్చర్యకరమైన విషయం ఏమిటంటే, ఈ వందలాది ఏనుగులలో ఏ రెండు శిల్పాలు ఒకేలా ఉండవు.
జకనాచార్య మరియు కప్పె చెన్నిగరాయ ఆలయం:
ఆలయ ప్రాంగణంలో కప్పె చెన్నిగరాయ ఆలయం ఉంది, దీని వెనుక ఒక ఆసక్తికరమైన కథ ఉంది. ప్రసిద్ధ శిల్పి జకనాచార్య చెక్కిన విగ్రహంలో లోపం ఉందని ఒక బాలుడు (అతని కుమారుడు) సవాలు చేశాడు. విగ్రహం నాభి వద్ద ఒక రంధ్రం ఉందని, అందులో ఒక కప్ప (కప్పె) ఉందని నిరూపితమైంది. ఆ విగ్రహమే కప్పె చెన్నిగరాయగా పిలువబడుతోంది.
అంతుచిక్కని రహస్యాలు మరియు వింత శిల్పాలు:
ఈ ఆలయంలో ఉన్న కొన్ని శిల్పాలు ఆధునిక కాలానికి చెందిన వస్తువులను పోలి ఉండటం ఆశ్చర్య కలిగిస్తుంది:
- టెలిస్కోప్: ఒక శిల్పంలో కోతి లాంటి ఆకారం టెలిస్కోప్ ద్వారా ఆకాశం వైపు చూస్తున్నట్లు ఉంటుంది.
- మకావ్ చిలుక: అమెరికా ఖండానికి చెందిన మకావ్ చిలుక శిల్పం ఇక్కడ 900 ఏళ్ల క్రితమే చెక్కబడింది, అప్పట్లో ఇతర ఖండాలతో సంబంధాలు లేకపోయినా ఇది ఎలా సాధ్యమైందనేది ఒక మిస్టరీ.
- మైనింగ్ హెల్మెట్లు: బంగారం వెలికితీసే కార్మికులు ఆధునిక రక్షణ కవచాలు (Helmets) ధరించి ఉన్నట్లు శిల్పాలు కనిపిస్తాయి.
మత సామరస్యం మరియు సంప్రదాయాలు:
హోయసల రాజులు మొదట జైనులు అయినప్పటికీ, వారు హిందూ మతాన్ని గొప్పగా ఆదరించారు. ఆలయ ప్రవేశ ద్వారం పైన ఉన్న మకర తోరణంలో విష్ణువు యొక్క పది అవతారాలు ఉన్నాయి, అందులో గౌతమ బుద్ధుడిని తొమ్మిదవ అవతారంగా గుర్తించడం విశేషం. అలాగే ఆలయంలో శివుడు మరియు విష్ణువు ఇద్దరికీ ప్రాధాన్యత ఇవ్వబడింది.
బేలూరు చెన్నకేశవ ఆలయం నేటికీ పూజలు జరుగుతున్న క్రియాశీల దేవాలయం; గత 887 ఏళ్లుగా ఇక్కడ సంప్రదాయబద్ధంగా పూజలు కొనసాగుతున్నాయి. ఈ రాతి కట్టడం భారతదేశ శిల్పకళా వైభవానికి నిలువుటద్దం.
బేలూరు ఆలయం ఒక రాతి మహాకావ్యం వంటిది; ఒక కవి తన పదాలతో ఒక కావ్యాన్ని ఎలా రక్తికట్టిస్తాడో, ఇక్కడి శిల్పులు తమ ఉలితో రాయిని ప్రాణం పోసి, తరతరాల వారికి ఒక అద్భుత సందేశాన్ని అందించారు.
See Also plz click on this: halebidu-hoysaleswara-temple-history-mystery
మరిన్ని ఇటువంటి వాటి కోసం తెలుగు రీడర్స్ చరిత్ర ను చూడండి.
