శ్రీముఖలింగం: దక్షిణ కాశీగా విరాజిల్లుతున్న పుణ్యక్షేత్రం మరియు దాని చారిత్రక వైభవం

ఆంధ్రప్రదేశ్‌లోని శ్రీకాకుళం జిల్లా జలుమూరు మండలంలో వంశధార నది తీరాన వెలిసిన అత్యంత పురాతనమైన మరియు పవిత్రమైన శైవ క్షేత్రం శ్రీముఖలింగం. శ్రీకాకుళం పట్టణం నుండి సుమారు 46 నుండి 55 కిలోమీటర్ల దూరంలో ఉన్న ఈ ఆలయాన్ని భక్తులు ఎంతో భక్తితో “దక్షిణ కాశీ” అని పిలుచుకుంటారు. ఈ క్షేత్రం యొక్క విశిష్టతను పురాణాలు ఎంతో గొప్పగా వర్ణించాయి. కాశీలో మరణించినా, శ్రీశైలంలో శిఖర దర్శనం చేసుకున్నా మోక్షం సిద్ధిస్తుందని భక్తుల నమ్మకం, అయితే శ్రీముఖలింగంలో కేవలం స్వామివారి “ముఖ” దర్శనం చేసుకుంటేనే పునర్జన్మ లేకుండా మోక్షం లభిస్తుందని స్కాంద పురాణంలో పేర్కొనబడింది. ఈ ఆలయ పరిసరాల్లో “కోటి లింగాలకు ఒకటి తక్కువ” (ఒకటి తక్కువ కోటి లింగాలు) ఉన్నాయని, అందుకే ఈ ప్రాంతాన్ని అత్యంత పవిత్రమైనదిగా భావిస్తారు. సుమారు 15 కిలోమీటర్ల పరిధిలోని పొలాలు, గట్లు, తోటలు మరియు కొండలలో ఎక్కడ చూసినా శివలింగాలు దర్శనమిస్తాయని స్థానిక పండితులు చెబుతుంటారు.

ఇప్ప చెట్టు నుండి ఉద్భవించిన స్వయంభూ లింగం మరియు స్థల పురాణం:

ఈ క్షేత్రంలోని ప్రధాన దైవం మధుకేశ్వర స్వామి. సాధారణంగా శివలింగాలు రాతితో చెక్కబడి ఉంటాయి, కానీ ఇక్కడి లింగం “ఇప్ప చెట్టు” (సంస్కృతంలో మధుక వృక్షం) మొదలు నుండి స్వయంభూగా ఉద్భవించింది. పురాణాల ప్రకారం, వామదేవ మహర్షి శాపం వల్ల గంధర్వులు ఇప్ప చెట్లుగా జన్మించగా, వారిని శాప విముక్తులను చేయడానికి పరమశివుడు ఆ చెట్టు మొదలు నుండి ముఖ రూపంలో ప్రత్యక్షమయ్యాడు. అందుకే ఈ స్వామికి శ్రీముఖలింగేశ్వరుడు అనే పేరు వచ్చింది. ఈ శివలింగం యొక్క మరో ప్రత్యేకత ఏమిటంటే, దీనిపై స్పష్టమైన ముఖం కనిపిస్తుంది మరియు భక్తులు ఏ దిశ నుండి చూసినా స్వామి వారు తమ వైపే చూస్తున్నట్లుగా అనుభూతి చెందుతారు. కాలక్రమేణా ఆ చెట్టు మొదలే రాయిలా మారి లింగ రూపం దాల్చిందని చరిత్ర చెబుతోంది.

కళింగ రాజుల అద్భుత శిల్పకళా వైభవం మరియు చరిత్ర:

కళింగ రాజవంశీయుల అద్భుత శిల్పకళకు నిలువుటద్దం. ఈ ఆలయాలను క్రీస్తుశకం 8 నుండి 10వ శతాబ్దాల మధ్య కాలంలో కళింగ రాజులైన రెండవ కామార్ణవుడు నిర్మించాడని చారిత్రక ఆధారాలు మరియు శాసనాల ద్వారా తెలుస్తోంది. కామార్ణవుడు తన రాజధానిని దంతనగరం నుండి కళింగ నగరానికి (ప్రస్తుత శ్రీముఖలింగం) మార్చినట్లు శాసనాలు చెబుతున్నాయి,,. ఆలయ నిర్మాణం పూర్తిగా రాతితో, ఇండో-ఆర్యన్ శైలిలో చేయబడింది. ఆలయ గోపురం చాలా ఎత్తుగా ఉండి, చూపరులను ముగ్ధులను చేస్తుంది; సుమారు వంద సంవత్సరాల క్రితం ఈ గోపురంపై పిడుగు పడగా, దాన్ని పురావస్తు శాఖ వారు పునరుద్ధరించారు,. ఈ క్షేత్రం ఒకప్పుడు హిందూ మతంతో పాటు బౌద్ధ మరియు జైన మతాలకు కూడా నిలయంగా ఉండేది. ఇక్కడి తవ్వకాల్లో జైన తీర్థంకరుడైన మహావీరుడు మరియు వీణాపాణి సరస్వతి విగ్రహాలు లభించాయి, వీటిని ప్రస్తుతం ఆలయ ప్రాంగణంలో భద్రపరిచారు.

త్రిమూర్త్యాత్మక ఆలయాలు మరియు వివిధ దేవతా మూర్తులు:

శ్రీముఖలింగ క్షేత్రంలో ముక్కోణపు ఆకారంలో మూడు ప్రధాన ఆలయాలు ఉన్నాయి: మధుకేశ్వర స్వామి ఆలయం (ప్రధాన ఆలయం), భీమేశ్వర ఆలయం మరియు సోమేశ్వర ఆలయం. భీమేశ్వర ఆలయాన్ని రెండవ కామార్ణవుడి కుమారుడైన అనియంక భీమ వజ్రహస్తుడు నిర్మించాడు. సోమేశ్వర ఆలయం గ్రామ ప్రవేశంలో పశ్చిమాభిముఖంగా ఉండి, అద్భుతమైన వాస్తు శైలిని కలిగి ఉంటుంది. ప్రధాన ఆలయ ప్రాంగణంలో అష్ట దిక్పాలకులు ప్రతిష్టించిన ఎనిమిది శివలింగాలు (ఇంద్రేశ్వర, అగ్నీశ్వర, యమహేశ్వర, వరుణేశ్వర మొదలైనవి) ఉన్నాయి. అలాగే, ఇక్కడ అష్ట గణపతులు (చింతామణి, సాక్షి, బుద్ధి, సిద్ధి వంటి రూపాల్లో) ఒకే చోట దర్శనమివ్వడం చాలా అరుదైన విషయం. మరియు సప్త మాతృకలలో ఒకరైన వరాహి దేవి విగ్రహం కూడా ఇక్కడ ప్రత్యేక ఆకర్షణ. ఆలయ గోడలపై దశావతారాలు, శివకేశవులు, అర్ధనారీశ్వరుడు, దత్తాత్రేయుడు మరియు సప్త మాతృకల శిల్పాలు అత్యంత సుందరంగా చెక్కబడి ఉన్నాయి.

కుమ్మరి గోలం కథ మరియు భక్తుల విశ్వాసాలు:

శ్రీముఖలింగం చరిత్రలో కుమ్మరి గోలం కథ అత్యంత ఆసక్తికరమైనది. సుమారు 500 సంవత్సరాల క్రితం, సంతానం లేని ఒక కుమ్మరి దంపతులు తమకు సంతానం కలిగితే ఒక పెద్ద మట్టి పాత్రను (గోలం) సమర్పిస్తామని మొక్కుకున్నారు. వారికి కుమారుడు జన్మించిన తర్వాత, వారు తయారు చేసిన మట్టి పాత్ర ఆలయ ద్వారం కంటే పెద్దదిగా ఉండటంతో లోపలికి తీసుకెళ్లడం సాధ్యం కాలేదు. అయితే, వారి అచంచల భక్తికి మెచ్చి పరమశివుడు ఒక అద్భుతం చేశాడు; అర్ధరాత్రి వేళ పెద్ద శబ్దంతో ఆ గోలం అప్రయత్నంగా స్వామివారి వెనుక భాగానికి చేరుకుంది. నేటికీ ఈ గోలం ఆలయంలో ఉంది. సంతానం లేనివారు లేదా వివాహం కానివారు ఈ గోలాన్ని తాకి న్యాయపరమైన కోరికలు కోరుకుంటే అవి తప్పక నెరవేరుతాయని భక్తులు ప్రగాఢంగా విశ్వసిస్తారు.

ఉత్సవాలు మరియు అభివృద్ధి దిశగా అడుగులు:

ప్రతి ఏటా మహాశివరాత్రి పర్వదినాన ఇక్కడ మూడు నుండి తొమ్మిది రోజుల పాటు అత్యంత వైభవంగా ఉత్సవాలు జరుగుతాయి. ఈ ఉత్సవాల్లో భాగంగా నాలుగో రోజు నిర్వహించే చక్రతీర్థ స్నానం అత్యంత ముఖ్యమైన ఘట్టం; లక్షలాది మంది భక్తులు వంశధార నదిలో పవిత్ర స్నానాలు ఆచరించి స్వామివారిని దర్శించుకుంటారు. ఒడిస్సా, ఛత్తీస్‌గఢ్ మరియు వెస్ట్ బెంగాల్ వంటి పొరుగు రాష్ట్రాల నుండి కూడా పెద్ద ఎత్తున యాత్రికులు తరలివస్తారు. అయితే, ఇంతటి ఘన చరిత్ర కలిగిన ఈ క్షేత్రం అభివృద్ధికి ఆమడ దూరంలో ఉందని భక్తులు ఆవేదన వ్యక్తం చేస్తున్నారు. ముఖ్యంగా రవాణా సౌకర్యాలు, వసతి గృహాలు మరియు భోజన సదుపాయాలు మెరుగుపరచాలని, పర్యాటక రంగంపై ప్రభుత్వం దృష్టి సారించాలని స్థానికులు కోరుతున్నారు.

శ్రీముఖలింగం ఆలయం ఒక దివ్యమైన అద్దం వంటిది; ఒక అద్దం ముందు మనం ఎక్కడ నిలబడినా మన ప్రతిబింబం మనకు ఎలా కనిపిస్తుందో, అలాగే ఈ క్షేత్రంలోని “ముఖ” లింగం కూడా ఏ దిశ నుండి చూసినా భక్తుల వైపే చూస్తూ, వారి కష్టాలను ఆలకించే పరమాత్ముని సర్వవ్యాపకత్వాన్ని ప్రతిబింబిస్తుంది.

See Also plz click on this: mysore-palace-history-architecture

మరిన్ని ఇటువంటి వాటి కోసం తెలుగు రీడర్స్ చరిత్ర ను చూడండి.