భాగ్యనగర ఆధ్యాత్మిక శిఖరం తెలంగాణ రాష్ట్ర రాజధాని హైదరాబాద్లోని బల్కంపేటలో వెలిసిన రేణుక ఎల్లమ్మ తల్లి దేవస్థానం అనేక శతాబ్దాలుగా భక్తుల నమ్మకానికి కేంద్రబిందువుగా నిలుస్తోంది. సుమారు 700 నుండి 800 ఏళ్ల సుదీర్ఘ చరిత్ర కలిగిన ఈ ఆలయం, నగరంలోనే అత్యంత పురాతనమైన మరియు శక్తివంతమైన క్షేత్రాలలో ఒకటిగా ప్రసిద్ధి చెందింది. ఈ ఆలయంలోని అమ్మవారిని దర్శించుకుంటే అష్టాదశ శక్తి పీఠాలను దర్శించుకున్నంత పుణ్యం దక్కుతుందని, భక్తుల పాపాలు తొలగిపోతాయని ప్రగాఢ విశ్వాసం. ముగ్గురమ్మల మూలపుటమ్మ అయిన ఈ తల్లి, సృష్టిలోని ఎల్ల జీవులకు రక్షకురాలిగా, కోరిన కోరికలు తీర్చే కొంగు బంగారంగా భక్తుల నీరాజనాలు అందుకుంటోంది.
ఆలయ ఆవిర్భావం: బావిలో వెలిసిన స్వయంభూ మూర్తి 700 ఏళ్ల క్రితం హైదరాబాద్ నగరం ఏర్పడక ముందు, బల్కంపేట ప్రాంతం పచ్చని పంట పొలాలతో కూడిన ఒక చిన్న కుగ్రామంగా ఉండేది. ఒకనాడు ఒక రైతు తన పొలంలో సాగునీటి కోసం బావిని తవ్వుతుండగా, సుమారు 10 అడుగుల లోతులో అమ్మవారి ఆకృతిలో ఉన్న ఒక బండరాయి అడ్డొచ్చింది. ఆ విగ్రహాన్ని బయటకు తీయాలని గ్రామస్థులందరూ కలిసి ఎంత ప్రయత్నించినా, అది కనీసం ఒక ఇంచ్ కూడా కదలలేదు. ఆ సమయంలో స్థానిక శివసత్తులు ఆ అమ్మవారిని రేణుక ఎల్లమ్మగా గుర్తించి, ఆ తల్లి అక్కడే బావిలోనే ఉండి పూజలు అందుకోవాలని కోరుకుంటున్నట్లు తెలిపారు. దైవ నిర్ణయాన్ని గౌరవిస్తూ, మూల విరాటును బావి లోపలనే ఉంచి, ఒడ్డున నిలబడి పూజలు చేయడం ప్రారంభించారు. అలా బావిలో వెలిసిన కారణంగా ఈమెకు “బావిలో వెలిసిన బంగారు తల్లి” అనే పేరు స్థిరపడింది.
పురాణ నేపథ్యం: రేణుకా దేవి మరియు పరశురాముని గాథ పురాణాల ప్రకారం, బల్కంపేటలో కొలువై ఉన్న అమ్మవారు సాక్షాత్తు జమదగ్ని మహర్షి భార్య మరియు విష్ణుమూర్తి అవతారమైన పరశురాముడి తల్లి అయిన రేణుకా దేవి. జమదగ్ని మహర్షి ఆజ్ఞ మేరకు పరశురాముడు తన తల్లి శిరచ్ఛేదనం చేసిన ఘట్టం మరియు ఆ తర్వాత ఆమె పునర్జన్మ పొంది గ్రామ దేవతగా అవతరించిన కథలు ప్రాచుర్యంలో ఉన్నాయి. ఈ క్షేత్రంలో మరొక విశేషం ఏమిటంటే, సాధారణంగా ఎక్కడా పూజలు అందుకోని పరశురాముడి తల్లికి ఇక్కడ విశేషమైన ఆరాధన జరుగుతుంది. అమ్మవారి భర్త జమదగ్ని మహర్షిని శివ స్వరూపంగా భావిస్తారు, అందుకే ఆయన ఇక్కడ త్రిశూల రూపంలో లేదా శివలింగ రూపంలో అమ్మవారికి సరిగ్గా పైన ప్రతిష్ఠించబడ్డారు. భార్యాభర్తలు ఇలా ఒకే చోట కొలువై ఉండటం ఈ ఆలయ ప్రత్యేకత.
అద్భుతమైన జలధార మరియు తీర్థ విశిష్టత : ఆలయంలోని అత్యంత మహిమాన్వితమైన అంశం అమ్మవారి స్వయంభూ మూర్తి శిరస్సు వెనుక భాగం నుండి నిత్యం ప్రవహించే జలధార. దీనిని భక్తులు “అఖండ జలధార” లేదా “మహా తీర్థం” అని పిలుస్తారు. ఈ పవిత్ర జలాన్ని సేవించడం వల్ల లేదా శరీరానికి పూసుకోవడం వల్ల గజ్జి, తామర వంటి చర్మ వ్యాధులు మరియు ఇతర దీర్ఘకాలిక అనారోగ్యాలు నయమవుతాయని భక్తుల బలమైన నమ్మకం. అంతేకాకుండా, ఈ తీర్థాన్ని ఇళ్లలో చల్లుకోవడం వల్ల దుష్ట శక్తులు, భూత ప్రేత పిశాచాదులు పారిపోతాయని విశ్వసిస్తారు. కొత్తగా బోరు బావులు తవ్వేటప్పుడు ఈ పవిత్ర జలాన్ని అక్కడ పోస్తే నీరు సమృద్ధిగా పడుతుందని భక్తులు భావిస్తుంటారు. ఈ తీర్థం పట్ల ఉన్న నమ్మకం వల్ల అమెరికా వంటి దేశాల్లో ఉన్న వారు కూడా దీనిని తెప్పించుకుంటారు.
ఆలయ సంప్రదాయాలు: బోనాలు, ఒడిబియ్యం మరియు ముడుపులు బల్కంపేట ఎల్లమ్మకు భక్తులు రకరకాల మొక్కులు తీర్చుకుంటారు. ముఖ్యంగా “బోనం” సమర్పించడం ఇక్కడ ప్రధాన ఆచారం. కొత్త కుండలో బియ్యం, పాలు, బెల్లం కలిపి వండిన పరమాన్నాన్ని అమ్మవారికి నైవేద్యంగా సమర్పిస్తారు. అలాగే “శాక” (పెరుగు లేదా బెల్లం కలిపిన నీరు) పోయడం కూడా ఒక ముఖ్యమైన సంప్రదాయం. సంతానం లేని వారు, వివాహం కావాల్సిన వారు ఎర్రటి వస్త్రంలో కొబ్బరికాయను ఉంచి ముడుపు కడతారు. కోరిక నెరవేరిన తర్వాత తిరిగి వచ్చి మొక్కులు తీర్చుకుంటారు. “ఒడిబియ్యం” పోయడం అనేది అమ్మవారిని తమ ఇంటి ఆడపడుచుగా భావించి చేసే వేడుక. ఇందులో భాగంగా ఐదు కిలోల బియ్యం, సారె, గాజులు సమర్పిస్తారు. కొత్తగా పెళ్లయిన జంటలు పసుపు బట్టలతో అమ్మవారిని దర్శించుకోవడం వల్ల వారి సంసారం సుఖసంతోషాలతో ఉంటుందని నమ్ముతారు.
వార్షిక ఉత్సవాలు: కళ్యాణోత్సవం మరియు శాకాంబరి వేడుకలు ప్రతి సంవత్సరం ఆషాడ మాసంలో జరిగే వేడుకలు ఈ ఆలయానికి శిఖరాయమానం. ఆషాడ మాసం మొదటి మంగళవారం నాడు అమ్మవారి కళ్యాణోత్సవం అంగరంగ వైభవంగా జరుగుతుంది. ఈ కళ్యాణాన్ని చూడటానికి ముల్లోకాల నుండి దేవతలు దిగి వస్తారని భక్తుల నమ్మకం. ఈ ఉత్సవానికి తెలంగాణ నలుమూలల నుంచే కాకుండా ఇతర రాష్ట్రాల నుండి కూడా సుమారు 5 నుండి 8 లక్షల మంది భక్తులు తరలివస్తారు. కళ్యాణం తర్వాత రోజు రథోత్సవం నిర్వహిస్తారు. ఆషాడ మాసం మూడవ మంగళవారం నాడు అమ్మవారిని రకరకాల కూరగాయలతో అలంకరించి “శాకాంబరి ఉత్సవం” నిర్వహిస్తారు. దసరా నవరాత్రుల సమయంలో తొమ్మిది రోజుల పాటు సరస్వతీ దేవిగా (పుస్తకాలతో), దుర్గాదేవిగా (నిమ్మకాయలు, పూలతో) వివిధ అలంకారాల్లో అమ్మవారు దర్శనమిస్తారు.
ఆలయ ప్రాంగణం: అద్దాల మండపం మరియు ఉపాలయాలు 1919లో నిర్మించబడిన ప్రస్తుత ఆలయ నిర్మాణం ఎంతో ఆకర్షణీయంగా ఉంటుంది. ఆలయ ప్రాంగణంలో “అద్దాల మండపం” (అద్దాల మేడ) ఒక ప్రత్యేక ఆకర్షణ. ఇది మొత్తం బంగారు వర్ణంలో, అద్దాలతో అలంకరించబడి ఉంటుంది. ఇక్కడ అమ్మవారిని బంగారు ఉయ్యాలలో ఉంచి, పవలింపు సేవ సమయంలో పాటలు పాడుతూ నిద్రపుచ్చుతారు. ప్రధాన ఆలయంతో పాటు మహాగణపతి, పోచమ్మ తల్లి, నాగదేవత, మరియు 18 అడుగుల ఎత్తైన రాజరాజేశ్వరి దేవి ఉపాలయాలు కూడా ఇక్కడ ఉన్నాయి. నాగదేవత ఆలయం వద్ద నాగదోష నివారణ పూజలు మరియు సంతానం కోసం ప్రత్యేక పూజలు జరుగుతాయి. ఆలయంలో ప్రతిరోజూ అన్నదాన కార్యక్రమం నిర్వహించడం ద్వారా వేలాది మంది భక్తులకు ప్రసాదం అందిస్తున్నారు.
ఆధునిక గుర్తింపు మరియు ప్రముఖుల సందర్శన: బల్కంపేట ఎల్లమ్మ తల్లి మహిమలు కేవలం సామాన్య ప్రజలకే కాకుండా ప్రముఖులకు కూడా తెలుసు. రిలయన్స్ గ్రూప్ అధినేత ముఖేష్ అంబానీ భార్య నీతా అంబానీ ఈ ఆలయాన్ని క్రమం తప్పకుండా సందర్శిస్తారు. ప్రతి ఐపిఎల్ సీజన్లో మ్యాచ్కు ముందు ఆమె అమ్మవారిని దర్శించుకుని పూజలు నిర్వహిస్తారు. ఆలయ అభివృద్ధి మరియు అన్నదాన పథకం కోసం ఆమె భారీగా విరాళాలు (సుమారు 1 కోటి రూపాయలు) అందించారు. ఇలా ఈ క్షేత్రం అంతర్జాతీయ స్థాయిలో ఆధ్యాత్మిక కేంద్రంగా గుర్తింపు పొందింది.
కోరిన కోరికలు తీర్చే కల్పవల్లి బల్కంపేట రేణుక ఎల్లమ్మ ఆలయం కేవలం ఒక చారిత్రక కట్టడం మాత్రమే కాదు, అది లక్షలాది మంది భక్తుల జీవనరేఖ. బావిలో వెలిసిన ఈ తల్లి, తన వద్దకు వచ్చే ప్రతి భక్తుడిని ఆదుకుంటూ, వారి అనారోగ్యాలను మరియు కష్టాలను తొలగిస్తూ రక్షక కవచంలా నిలుస్తోంది. భక్తితో ఒక కొబ్బరికాయ కొట్టి, మనసారా మొక్కుకుంటే ఆ తల్లి తప్పక కరుణిస్తుందని భక్తుల నమ్మకం. ఆధ్యాత్మిక శాంతిని, శారీరక ఆరోగ్యాన్ని ప్రసాదించే ఈ పుణ్యక్షేత్రాన్ని దర్శించుకోవడం ప్రతి భక్తుడికి ఒక మధురమైన అనుభవం. ఈ తల్లి ఆశీస్సులతో ప్రతి ఇంట శాంతి సౌభాగ్యాలు వెల్లివిరియాలని కోరుకుంటూ భక్తులు ఎల్లప్పుడూ “జై ఎల్లమ్మ తల్లి” అని స్మరిస్తూ ఉంటారు.
See Also plz click on this: tirumala-tirupati-temple-history-explained
మరిన్ని ఇటువంటి వాటి కోసం తెలుగు రీడర్స్ చరిత్ర ను చూడండి.
