శ్రావణ మాసం అంటేనే పండుగలు, వ్రతాలకు నిలయం. ఈ మాసంలో వచ్చే అత్యంత శక్తివంతమైన పండుగలలో నాగ పంచమి ఒకటి. ప్రతి ఏటా శ్రావణ మాసం శుక్ల పక్ష పంచమి తిథి నాడు ఈ పర్వదినాన్ని భక్తిశ్రద్ధలతో జరుపుకుంటారు. భక్తులు తమను మరియు తమ కుటుంబాన్ని సర్ప భయం నుండి రక్షించమని కోరుకుంటూ, నాగదేవతలకు ప్రత్యేక పూజలు చేస్తారు. ముఖ్యంగా నాగ ప్రతిష్టల వద్ద లేదా పాము పుట్టల వద్ద పాలు పోయడం అనేది ఈ పండుగలో ప్రధాన ఆచారంగా వస్తోంది. ఈ రోజును గరుడ పంచమి అని కూడా పిలుస్తారు, ఇది సర్ప జాతికి మరియు గరుడ జాతికి ఉన్న పురాణ సంబంధాన్ని సూచిస్తుంది.
ఆధ్యాత్మిక ప్రయోజనాలు మరియు దోష నివారణ
నాగ పంచమి కేవలం ఒక సంప్రదాయం మాత్రమే కాదు, దీని వెనుక లోతైన ఆధ్యాత్మిక మరియు జ్యోతిష్య కారణాలు ఉన్నాయి. స్కాంద పురాణం మరియు గరుడ పురాణం ప్రకారం, ఈ రోజున నాగులను పూజించడం వల్ల జాతకంలో ఉన్న అత్యంత కఠినమైన నాగదోషం మరియు కాలసర్ప దోషాలు తొలగిపోతాయి. చాలా మందికి వివాహం ఆలస్యం కావడం లేదా సంతానం కలగకపోవడం వంటి సమస్యలు సర్ప దోషాల వల్ల కలుగుతాయని శాస్త్రాలు చెబుతున్నాయి. అటువంటి వారు నాగ పంచమి రోజున నియమ నిష్టలతో పూజ చేస్తే, ఆ దోషాలు నివారణ అయ్యి త్వరగా వివాహం మరియు సంతాన ప్రాప్తి కలుగుతుందని పురాణాల్లో విపులంగా వివరించబడింది. అంతేకాకుండా, ఈ రోజున సర్ప స్తోత్రాన్ని పారాయణం చేసే వారికి ఇంద్రియాల వల్ల కలిగే రోగాలు మరియు సర్ప భయం దరిచేరవని నమ్మకం.
సృష్టి ఆదిలో నాగ జాతి పుట్టుక మరియు పుత్రకామేష్టి యాగం
ఈ పండుగ విశిష్టతను స్వయంగా ఆ పరమశివుడే పార్వతీదేవికి వివరించాడని పురాణాలు చెబుతున్నాయి. నాగ జాతి పుట్టుక గురించి తెలుసుకోవాలంటే మనం కశ్యప ప్రజాపతి కాలం నాటికి వెళ్ళాలి. కశ్యప మహర్షి దక్షుడి కుమార్తెలైన వినత మరియు కద్రువలను వివాహం చేసుకున్నాడు. సంతానం కోసం వారు కోరుకున్న విధంగా కశ్యపుడు పుత్ర కామేష్టి యాగం నిర్వహించాడు. ఆ యాగ ఫలంతో ప్రసన్నుడైన యాగ పురుషుడు, కశ్యపుడి భార్యలను మీకు ఎటువంటి పుత్రులు కావాలో కోరుకోమని అడిగాడు. కద్రువ తనకు వెయ్యి మంది బలమైన సర్పాలు సంతానంగా కావాలని కోరుకోగా, వినత మాత్రం కద్రువ సంతానం కంటే బలవంతులు, తేజోవంతులు అయిన ఇద్దరు కుమారులు కావాలని కోరుకుంది.
అండాల సంరక్షణ మరియు కశ్యపుడి తపస్సు
వినత మరియు కద్రువల కోరిక మేరకు యాగ పురుషుడు కద్రువకు వెయ్యి అండాలను, వినతకు రెండు అండాలను ప్రసాదించి అంతర్ధానమయ్యాడు. కశ్యప మహర్షి ఆ అండాలను చాలా జాగ్రత్తగా పరిరక్షించమని తన భార్యలకు సూచించి, తాను తపస్సు చేసుకోవడానికి అడవులకు వెళ్ళిపోయాడు. కొంతకాలం తర్వాత కద్రువకు ఇచ్చిన అండాల నుండి వాసుకి, ఆదిశేషుడు, కర్కోటకుడు, తక్షకుడు వంటి వెయ్యి సర్పాలు జన్మించాయి. అయితే, తనకంటే ముందే తన సోదరి కద్రువకు సంతానం కలగడం చూసి వినత అసూయ చెందింది. ఈ అసూయతో ఆమె చేసిన ఒక తొందరపాటు పని, భవిష్యత్తులో నాగ జాతికి మరియు గరుడ జాతికి మధ్య పెద్ద వైరానికి దారితీసింది.
వినత తొందరపాటు – అనూరుడి శాపం మరియు గరుత్మంతుడి జన్మవృత్తాంతం
కశ్యప ప్రజాపతి భార్యలైన వినత మరియు కద్రువలకు యాగ ఫలంగా అండాలు ప్రాప్తించిన తర్వాత, వారి మధ్య పోటీ మరియు అసూయ అంకురించాయి. కద్రువకు లభించిన వెయ్యి అండాల నుండి వాసుకి, ఆదిశేషుడు, కర్కోటకుడు, తక్షకుడు వంటి వెయ్యి మంది సర్పాలు నిర్ణీత కాలానికి బయటకు వచ్చాయి. తన సోదరి కద్రువకు అప్పుడే సంతానం కలగడం చూసి వినతలో అసూయ పెరిగింది. తన అండాలు ఇంకా పగలకపోవడంతో ఆందోళన చెందిన వినత, తీవ్రమైన తొందరపాటుతో తన వద్ద ఉన్న రెండు అండాలలో ఒకదానిని చిదిమేసింది. ఈ అనాలోచిత చర్య వల్ల ఆ అండం నుండి పూర్తిగా శరీర నిర్మాణం జరగని, కేవలం ముండము (పైభాగం) మాత్రమే కలిగిన అనూరుడు జన్మించాడు.
అనూరుడి ఆగ్రహం మరియు తల్లికి ఇచ్చిన శాపం
తన తల్లి చేసిన తొందరపాటు పని వల్ల వైకల్యంతో పుట్టిన అనూరుడు తీవ్రమైన ఆగ్రహానికి లోనయ్యాడు. కేవలం సవతి మీద ఉన్న అసూయతో వినత మహా పాపానికి ఒడిగట్టిందని, దానికి ఫలితంగా ఆమె తన సవతి అయిన కద్రువకు దాసిగా ఉండాలని శపించాడు. ఈ శాపం వినతను తీవ్ర దిగ్భ్రాంతికి గురిచేసింది. అయితే, తల్లి బాధను చూసి జాలిపడిన అనూరుడు, ఆమెకు ఒక ఉపశమనాన్ని కూడా ప్రసాదించాడు. తన వద్ద మిగిలి ఉన్న రెండవ అండాన్నైనా ఎంతో జాగ్రత్తగా సంరక్షించుకోవాలని, దాని నుండి జన్మించే కుమారుడు మహా బల పరాక్రమవంతుడై ఆమెకు దాస్య విముక్తి కలిగిస్తాడని ఓదార్చాడు. అనంతరం అనూరుడు సూర్య భగవానుడి రథానికి రథసారధిగా వెళ్ళిపోయాడు.
మహా బలవంతుడైన గరుత్మంతుడి ఆగమనం
అనూరుడి హెచ్చరికతో మేల్కొన్న వినత, తన రెండవ అండాన్ని అత్యంత జాగ్రత్తగా కాపాడుకుంటూ వచ్చింది. కొంతకాలం తర్వాత ఆ అండం పగిలి, దాని నుండి వెయ్యి మంది సూర్యుల తేజస్సుతో, బంగారు రెక్కలతో గరుత్మంతుడు జన్మించాడు. గరుత్మంతుడు పుట్టడమే మహా బలవంతుడిగా, అసాధారణ పరాక్రమంతో ఉద్భవించాడు. అయితే, అప్పటికే కద్రువ వేసిన పందెంలో ఓడిపోయి (వినత-కద్రువల పందెం గురించి తదుపరి భాగంలో చర్చిద్దాం) వినత దాసిగా మారడం వల్ల, గరుత్మంతుడు కూడా జన్మతః దాసి పుత్రుడిగా పరిగణించబడ్డాడు.
దాస్యంలో గరుత్మంతుడి సహనం
తల్లి పట్ల ఉన్న భక్తితో గరుత్మంతుడు కద్రువకు మరియు ఆమె సంతానమైన సర్పాలకు దాస్యం చేయడానికి అంగీకరించాడు. కద్రువ తన తల్లిని ఎంతగా దూషించినా, సర్పాలు తనను ఎన్ని ఇబ్బందులకు గురిచేసినా గరుత్మంతుడు ఓర్పుతో భరించాడు. తన తల్లి అనుభవిస్తున్న ఈ అవమానకరమైన దాస్యం నుండి ఆమెను ఎలాగైనా విముక్తి చేయాలని గరుత్మంతుడు సంకల్పించాడు.
వినత-కద్రువల పందెం మరియు సర్పాలకు కద్రువ శాపం: ఒక చారిత్రాత్మక మలుపు
వినత మరియు కద్రువలు ఒకసారి సముద్ర తీరంలో విహరిస్తున్నప్పుడు, అక్కడ వారికి ఇంద్రుడి అశ్వమైన ఉచ్చైశ్రవము అనే తెల్లని గుర్రం పచ్చిక మేస్తూ కనిపించింది. ఆ అశ్వాన్ని చూసిన కద్రువ, ఆ గుర్రం తోక నల్లగా ఉందని వ్యాఖ్యానించింది. అయితే వినత ఆ మాటను ఖండించి, ఆ గుర్రం తోక పాలులా తెల్లగా ఉందని వాదించింది. ఈ చిన్న వాదన కాస్తా పెద్ద పందెంగా మారింది. ఈ పందెంలో గుర్రం తోక తెల్లగా ఉంటే కద్రువ వినతకు దాస్యం చేయాలని, ఒకవేళ నల్లగా ఉంటే వినత కద్రువకు దాస్యం చేయాలని వారు నిర్ణయించుకున్నారు. ఆ సమయానికి సూర్యాస్తమయం కావడంతో, మరుసటి రోజు ఉదయం వచ్చి గుర్రం తోకను పరిశీలించాలని అనుకుని వారు తమ ఆశ్రమానికి తిరిగి వెళ్ళిపోయారు.
కద్రువ కుయుక్తి మరియు సర్పాలకు మరణ శాపం
పందెంలో ఎలాగైనా గెలవాలనే పట్టుదలతో ఉన్న కద్రువ, తన పుత్రులైన వెయ్యి మంది సర్పాలను పిలిచి పందెం గురించి వివరించింది. ఆ గుర్రం తోకకు చుట్టుకుని, అది నల్లగా కనిపించేలా చేయమని తన కుమారులను కోరింది. అయితే, తన తల్లి అడుగుతున్నది అధర్మమని, మోసంతో పందెంలో గెలవడం తగదని భావించిన సర్పాలు ఆమె మాటను తిరస్కరించాయి. తన కుమారులు తనకే ఎదురు తిరగడంతో ఆగ్రహించిన కద్రువ, “నా మాట వినని మీరందరూ భవిష్యత్తులో జనమేజయుడు చేసే సర్పయాగంలో పడి మరణిస్తారు” అని భయంకరమైన శాపాన్ని ఇచ్చింది. తల్లి ఇచ్చిన ఈ శాపానికి భయపడిన సర్పాలలో ఒకడైన కర్కోటకుడు, తల్లిని శాంతపరచడానికి ఆమె కోరిక మేరకు గుర్రం తోకకు చుట్టుకుని నల్లగా కనిపించేలా చేయడానికి అంగీకరించాడు.
వినత ఓటమి మరియు దాస్య శృంఖలాలు
మరుసటి రోజు ఉదయం వినత మరియు కద్రువలు గుర్రం తోకను పరీక్షించడానికి వెళ్ళారు. అప్పటికే కర్కోటకుడు ఆ తోకకు నల్లని తాడులా చుట్టుకోవడంతో, దూరం నుండి చూసిన వినతకు గుర్రం తోక నల్లగా కనిపించింది. తన కళ్ళను తానే నమ్మలేకపోయిన వినత, తన కుమారుడైన అనూరుడు గతంలో ఇచ్చిన శాపం ఫలితమే ఇదని భావించి, పందెంలో తాను ఓడిపోయినట్లు అంగీకరించింది. ఒప్పందం ప్రకారం, వినత తన సవతి అయిన కద్రువకు దాసిగా మారిపోయింది. ఈ సంఘటన నాగ జాతి మరియు గరుడ జాతి మధ్య శాశ్వత వైరానికి బలమైన పునాది వేసింది. వినత ఓటమి కేవలం ఒక పందెం వల్ల కలిగింది కాదు, అది విధి ఆడిన నాటకంలో ఒక భాగమని పురాణాలు చెబుతున్నాయి.
గరుత్మంతుడి జన్మ మరియు దాస్య విముక్తి కోసం అమృత కలశం యొక్క షరతు
వినత తన రెండవ అండాన్ని ఎంతో జాగ్రత్తగా సంరక్షించుకున్న తర్వాత, దాని నుండి బంగారు రెక్కలతో, అసాధారణ బలపరాక్రమవంతుడైన గరుత్మంతుడు ఉద్భవించాడు. గరుత్మంతుడు జన్మించగానే, కద్రువ అతడిని చూసి, “నీ తల్లి నాకు దాసి, కాబట్టి నువ్వు కూడా దాసి పుత్రుడివే. నీ తల్లితో పాటు నువ్వు కూడా మాకు దాస్యం చేయాలి” అని ప్రకటించింది. తల్లి పట్ల ఉన్న అపారమైన భక్తి మరియు గౌరవంతో, గరుత్మంతుడు తన పిన్నతల్లి అయిన కద్రువకు మరియు ఆమె పుత్రులైన సర్పాలకు సేవలు చేయడం ప్రారంభించాడు. సర్పాలు మరియు కద్రువ తన తల్లిని ఎంతగా అవమానించినా, దూషించినా గరుత్మంతుడు సహనంతో భరించాడు, కానీ తన తల్లి అనుభవిస్తున్న ఈ అవమానకరమైన బానిస సంకెళ్ళను ఎలాగైనా తెంచాలని అతను గట్టిగా నిశ్చయించుకున్నాడు.
దాస్య విముక్తికి కద్రువ విధించిన కఠిన షరతు
ఒకరోజు గరుత్మంతుడు కద్రువ వద్దకు వెళ్లి, తనకు మరియు తన తల్లికి ఈ దాస్యం నుండి విముక్తి కలగాలంటే తాను ఏమి చేయాలో చెప్పమని అర్థించాడు. అప్పుడు కద్రువ తన పుత్రులైన సర్పాలతో చర్చించి, ఒక అసాధ్యమైన షరతును గరుత్మంతుడి ముందు ఉంచింది. ఒకవేళ గరుత్మంతుడు స్వర్గలోకం నుండి దేవతలు అత్యంత జాగ్రత్తగా కాపాడుతున్న అమృత కలశాన్ని తీసుకువచ్చి తమకు ఇస్తే, అతడిని మరియు వినతను దాస్యం నుండి శాశ్వతంగా విడుదల చేస్తానని చెప్పింది. అమృతం అంటే దేవతలకు సైతం ప్రాణప్రదమైనదని, దానిని సాధించడం సామాన్యమైన విషయం కాదని తెలిసినా, గరుత్మంతుడు తన తల్లి విడుదల కోసం ఆ సవాలును స్వీకరించాడు.
అమృత కలశం కోసం గరుత్మంతుడి స్వర్గ ప్రయాణం
తన తల్లికి ఇచ్చిన మాట ప్రకారం, గరుత్మంతుడు మహా వేగంతో స్వర్గలోకానికి పయనమయ్యాడు. అక్కడ అమృత కలశాన్ని కాపాడుతున్న దేవతలను, అగ్ని జ్వాలలను మరియు భయంకరమైన యంత్రాలను తన అసాధారణ శక్తియుక్తులతో ఎదుర్కొన్నాడు. గరుత్మంతుడి రాకను గమనించిన దేవతలు అతడిని అడ్డుకోవడానికి ప్రయత్నించినప్పటికీ, తన చాకచక్యంతో మరియు మహా బలంతో వారిని ఎదురించి చివరకు అమృత కలశాన్ని స్వాధీనం చేసుకున్నాడు. గరుత్మంతుడి ఈ అద్భుత సాహసం అతని పరాక్రమాన్ని విశ్వమంతటా చాటిచెప్పింది.
అమృత కలశ సాధన – ఇంద్రుడి వ్యూహం మరియు వినత దాస్య విముక్తి
తన తల్లి దాస్య విముక్తి కోసం అసాధ్యమైన సాహసానికి పూనుకున్న గరుత్మంతుడు, స్వర్గలోకంలో దేవతలను మాయోపాయంతో జయించి చివరకు అమృత కలశాన్ని సంపాదించాడు. గరుత్మంతుడు అమృత కలశంతో భూలోకానికి తిరుగు పయనం అవుతుండగా, దేవేంద్రుడు అతడిని అడ్డగించాడు. “గరుడా! నువ్వు తీసుకువెళ్తున్న అమృతాన్ని సర్పాలు గనుక సేవిస్తే వారికి అమరత్వం సిద్ధిస్తుంది, దానివల్ల సృష్టి యొక్క లయ తప్పుతుంది” అని ఇంద్రుడు హెచ్చరించాడు. అయితే తన తల్లికి ఇచ్చిన మాట ప్రకారం అమృతాన్ని తీసుకువెళ్లక తప్పదని గరుత్మంతుడు వివరించగా, ఇంద్రుడు ఒక అద్భుతమైన మాయోపాయాన్ని ప్రతిపాదించాడు.
ఇంద్రుడి మాయోపాయం మరియు గరుత్మంతుడి ఒప్పందం
ఇంద్రుడి సూచన ప్రకారం, గరుత్మంతుడు అమృత కలశాన్ని సర్పాలకు చూపించి, తన తల్లిని దాస్యం నుండి విముక్తురాలిని చేయాలి. ఆ తర్వాత సర్పాలు అమృతాన్ని సేవించక ముందే, ఇంద్రుడు మాయతో ఆ కలశాన్ని తిరిగి స్వర్గానికి చేరుస్తానని గరుత్మంతుడికి చెప్పాడు. దీనివల్ల గరుత్మంతుడికి తల్లిని రక్షించుకున్న కీర్తి దక్కుతుంది, అలాగే సర్పాలకు అమృతం అందకుండా సృష్టి క్రమం కూడా కాపాడబడుతుంది. ఈ యుక్తికి గరుత్మంతుడు అంగీకరించి, అమృత కలశంతో కద్రువ ఉన్న చోటుకు చేరుకున్నాడు.
దర్భలపై అమృత కలశం – దాస్య సంకెళ్ల విచ్ఛేదనం
కద్రువ మరియు సర్పాల వద్దకు చేరుకున్న గరుత్మంతుడు, తాను తెచ్చిన అమృత కలశాన్ని పవిత్రమైన దర్భల (గడ్డి) పైన ఉంచాడు. “మీరు కోరిన అమృతాన్ని తీసుకువచ్చాను, ఇప్పటితో నా తల్లికి మరియు నాకు ఈ దాస్యం నుండి విముక్తి కలిగించాలి” అని గరుత్మంతుడు ప్రకటించాడు. అమృత కలశాన్ని చూడగానే కద్రువ ఎంతో సంతోషించింది, తన పుత్రులకు ఇక మరణం ఉండదని భావించింది. ఒప్పందం ప్రకారం వినత మరియు గరుత్మంతులకు దాస్యం నుండి విముక్తి లభించింది. ఆ క్షణమే గరుత్మంతుడు తన తల్లిని తీసుకుని అక్కడి నుండి వెళ్ళిపోయాడు.
సర్పాల తొందరపాటు మరియు ఇంద్రుడి దొంగతనం
అమృతాన్ని సేవించడానికి ఉవ్విళ్లూరుతున్న తన పుత్రులను చూసి, కద్రువ ఒక సూచన చేసింది. అంతటి పవిత్రమైన అమృతాన్ని సేవించే ముందు పవిత్రంగా స్నానం చేసి రావాలని ఆమె ఆజ్ఞాపించింది. తల్లి మాట మేరకు సర్పాలన్నీ స్నానం చేయడానికి సముద్ర తీరానికి వెళ్ళాయి. అదే అదనుగా భావించిన ఇంద్రుడు, గరుత్మంతుడితో చేసుకున్న ఒప్పందం ప్రకారం మాయోపాయంతో దర్భల మీద ఉన్న అమృత కలశాన్ని అపహరించి, తిరిగి స్వర్గలోకానికి తీసుకుపోయాడు. స్నానం ముగించుకుని వచ్చిన సర్పాలకు అక్కడ అమృత కలశం కనిపించకపోవడంతో అవి తీవ్ర దిగ్భ్రాంతికి లోనయ్యాయి.
పాములకు రెండు నాలుకలు రావడం మరియు గరుడ-సర్ప జాతుల మధ్య జాతి వైరం
స్నానమాచరించి అమృతాన్ని సేవించాలనే ఆశతో సముద్ర తీరం నుండి తిరిగి వచ్చిన సర్పాలకు, అక్కడ అమృత కలశం కనిపించకపోవడంతో తీవ్ర నిరాశ ఎదురైంది. అమృత కలశం మాయమవడంతో అవి ఎంతో చింతించాయి. అయితే, ఆ కలశాన్ని ఉంచిన దర్భలపై (గడ్డి) ఏవైనా అమృతపు చుక్కలు వలికి ఉంటాయేమోననే ఆశతో, సర్పాలు ఆ దర్భలను నాలుకతో నాకడం ప్రారంభించాయి. దర్భలు చాలా పదునుగా ఉండటం వల్ల, వాటిని నాకే క్రమంలో సర్పాల నాలుకలు మధ్యలోకి రెండుగా చీలిపోయాయి. పురాణాల ప్రకారం, అప్పటి నుండి పాములకు రెండు నాలుకలు ఏర్పడ్డాయి. అమృతం దక్కకపోగా, నాలుకలు చీలిపోవడంతో సర్పాలకు తీరని అవమానం, కష్టం మిగిలాయి.
గరుత్మంతుడి పగ మరియు పక్షులకు-సర్పాలకు మధ్య వైరం
మరోవైపు, తన తల్లికి దాస్య విముక్తి కలిగించినప్పటికీ, గరుత్మంతుడు తన తల్లిని మరియు తనను ఇన్నేళ్లు బానిసలుగా చూసి, అనేక కష్టాలకు గురిచేసిన సర్పాల పట్ల తీవ్రమైన పగను పెంచుకున్నాడు. అవకాశం దొరికినప్పుడల్లా ఆ పగను తీర్చుకోవాలని నిశ్చయించుకున్నాడు. ఒకే తండ్రి బిడ్డలైనప్పటికీ, కద్రువ కుయుక్తి మరియు వినతకు జరిగిన అన్యాయం కారణంగా గరుత్మంతుడు (గరుడ జాతి) సర్పాలను తన ఆహారంగా మార్చుకోవడం మొదలుపెట్టాడు. ఈ విధంగా, పురాణ కాలం నుండి పాములకు మరియు గ్రద్దలకు (గరుడ జాతికి) మధ్య శాశ్వతమైన జాతి వైరం ఏర్పడింది.
పరీక్షిత్తు మహారాజు మరణం మరియు సర్పయాగం ఆరంభం
కాలక్రమేణా, కద్రువ తన సొంత బిడ్డలైన సర్పాలకు గతంలో ఇచ్చిన శాపం ప్రభావం చూపడం ప్రారంభించింది. పాండవుల వారసుడైన పరీక్షిత్తు మహారాజును, సర్పరాజైన తక్షకుడు కాటు వేయడంతో ఆయన మరణించాడు. తన తండ్రి మరణానికి కారణమైన సర్పజాతిపై తీవ్ర ఆగ్రహం చెందిన ఆయన కుమారుడు జనమేజయుడు, భూమ్మీద ఉన్న సర్పజాతిని మొత్తం అంతం చేయాలని సంకల్పించాడు. అందుకోసం ఆయన అత్యంత శక్తివంతమైన సర్పయాగాన్ని నిర్వహించాడు. ఈ యాగం యొక్క ప్రభావంతో ప్రపంచంలోని ఎన్నో వేల సర్పాలు మంత్ర శక్తికి లొంగిపోయి, యాగశాలలోని హోమ గుండంలో పడి భస్మమైపోయాయి.
ఆస్తిక మహర్షి జోక్యం – నాగజాతి పునరుజ్జీవం మరియు నాగ పంచమి ఆవిర్భావం
జనమేజయుడు తన తండ్రి మరణానికి ప్రతీకారంగా చేస్తున్న సర్పయాగం వల్ల వేలాది సర్పాలు అగ్నిలో పడి భస్మమవుతుండగా, ఆ వినాశనాన్ని ఆపడానికి ఆస్తిక మహర్షి రంగప్రవేశం చేశారు. ఒక సర్పం చేసిన నేరానికి సమస్త నాగజాతిని అంతం చేయడం ధర్మం కాదని, ఇది సృష్టి క్రమానికి విరుద్ధమని ఆయన జనమేజయుడికి హితబోధ చేశారు. మహర్షి మాటలలోని సత్యాన్ని గ్రహించిన జనమేజయుడు, చివరకు తన ఆగ్రహాన్ని తగ్గించుకుని ఆ భయంకరమైన సర్పయాగాన్ని నిలిపివేశారు. దీనివల్ల మిగిలిన సర్పాలకు ప్రాణదానం లభించింది. అయితే, అప్పటికే యాగ అగ్నిలో పడి కాలి బూడిదైన వేలాది సర్పాల పరిస్థితిని చూసి ఆస్తిక మహర్షి చలించిపోయారు.
గోక్షీరంతో సర్పాల పునరుజ్జీవం
యాగశాలలో కాలి బూడిదైన సర్పాల చితాభస్మంపై ఆస్తిక మహర్షి అత్యంత పవిత్రమైన ఆవుపాలను (గోక్షీరాన్ని) ప్రోక్షించారు. మహర్షి తపఃశక్తి మరియు ఆవుపాల పవిత్రత వల్ల ఒక అద్భుతం జరిగింది. బూడిదైన సర్పాలన్నీ తిరిగి ప్రాణం పోసుకుని పునరుజ్జీవితులయ్యాయి. ఆ సమయంలో అక్కడ ప్రత్యక్షమైన బ్రహ్మదేవుడు, నాగజాతికి రక్షణ కల్పిస్తూ, ఇకపై నాగులందరూ అతల, వితల, పాతాళ లోకాలలో నివాసం ఉండాలని ఆదేశించారు. ఈ విధంగా ఆస్తిక మహర్షి చాకచక్యంతో మరియు కరుణతో సమస్త నాగజాతి అంతం కాకుండా కాపాడగలిగారు.
నాగ పంచమి పండుగ వెనుక చారిత్రక కారణం
ఆస్తిక మహర్షి నాగజాతిని కాపాడి, వాటికి పునర్జన్మ ప్రసాదించిన రోజు శ్రావణ మాసం శుక్ల పక్ష పంచమి. తమ జాతిని అంతం కాకుండా కాపాడిన ఆ రోజు నాగులకు అత్యంత ప్రియమైన రోజుగా మారింది. పాములు తిరిగి బ్రతికిన ఆనందంలో, నాగులకు ఇష్టమైన పాలను పుట్టలో పోసి పూజించడం ఒక ఆచారంగా మొదలైంది. దీనికి తోడు, ఆదిశేషుడి సేవకు మెచ్చిన శ్రీ మహావిష్ణువు, నాగులు తిరిగి జన్మించిన ఈ నాగ పంచమి రోజున వారిని పూజించే వారికి విశేష ఫలితాలు కలగాలని వరం ఇచ్చారు. అందుకే ఏటా ఈ రోజున భక్తులు నాగులను పూజించి, తమకు సర్ప భయం లేకుండా చూడమని వేడుకుంటారు.
నాగ పంచమి వ్రత కథ మరియు పూజా విధానం: సంపూర్ణ ఫలితాల కోసం పాటించవలసిన నియమాలు
నాగ పంచమి విశిష్టత కేవలం పురాణ గాథలకే పరిమితం కాలేదు, ఈ వ్రతాన్ని ఆచరించడం వల్ల కలిగే ఫలితాలు అమోఘమని పురాణాలు ఘోషిస్తున్నాయి. దీనికి సంబంధించి పురాణాల్లో ఒక ఆసక్తికరమైన వృత్తాంతం ఉంది. పూర్వం పాంచాల రాజ్యంలో ఒక ధనవంతురాలైన స్త్రీ ఉండేది. ఆమె వద్ద అపారమైన సంపద ఉన్నప్పటికీ, ఆమెకు ఏమాత్రం మనశ్శాంతి ఉండేది కాదు. ఆమె నిరంతరం ఒక వింత వ్యాధితో బాధపడేది; ఆమె చెవి నుండి ఎప్పుడూ చీము కారుతూ ఉండేది. అంతేకాకుండా, రాత్రి సమయాల్లో కలలో సర్పాలు వచ్చి ఆమెను కాటు వేస్తున్నట్లుగా భయానక దృశ్యాలు కనిపిస్తూ ఆమెను నిద్రలేకుండా చేసేవి.
గత జన్మ కర్మలు మరియు నాగదోషం
ఎందరో వైద్యులను సంప్రదించినా, ఎన్ని పూజలు చేసినా ఆమె సమస్య పరిష్కారం కాలేదు. చివరకు ఆమె ఒక సన్యాసిని ఆశ్రయించగా, ఆయన ఆమె జాతకాన్ని పరిశీలించి అసలు కారణాన్ని వెల్లడించారు. గత జన్మలో ఆమె నాగపూజ చేసే వారిని ఎగతాళి చేయడం, పుట్టలో పాలు పోసే వారిని అడ్డుకోవడం మరియు నాగులను చులకనగా చూడటం వంటి దుష్కర్మలు చేసిందని, ఆ పాపమే ఈ జన్మలో నాగదోషంగా ఆమెను వెంటాడుతోందని చెప్పారు. దీనికి నివారణగా, శ్రావణ మాసంలో వచ్చే నాగ పంచమి రోజున భక్తితో నాగులను పూజించి, పుట్టలో పాలు పోయాలని ఆయన సూచించి వ్రత విధానాన్ని వివరించారు. ఆ స్త్రీ సన్యాసి చెప్పినట్లే వ్రతాన్ని ఆచరించి, తన దోషాల నుండి విముక్తి పొంది సంపూర్ణ ఆరోగ్యవంతురాలైంది.
నాగ పంచమి వ్రత పూజా విధానం
నాగ పంచమి రోజున విశేష ఫలితాలను పొందడానికి కొన్ని నియమాలను తప్పనిసరిగా పాటించాలని వనరులు పేర్కొంటున్నాయి:
- శుభారంభం: తెల్లవారుజామునే నిద్రలేచి, తలారా స్నానం చేసి పూజా మందిరాన్ని శుభ్రం చేసుకోవాలి.
- దేవతా ఆరాధన: నాగులకు అధిష్టాన దేవత అయిన సుబ్రహ్మణ్యేశ్వర స్వామిని భక్తితో పూజించాలి.
- నైవేద్యం: స్వామి వారికి గోధుమలతో చేసిన పాయాసాన్ని నైవేద్యంగా సమర్పించాలి.
- సంకల్పం: ఆ రోజంతా పూర్తి ఉపవాసం ఉంటానని మనసులో సంకల్పం చేసుకోవాలి.
కాలసర్ప దోష నివారణకు ప్రత్యేక చర్యలు
ఎవరి జాతకంలోనైనా కాలసర్ప దోషం ఉంటే, వారు నాగ పంచమి రోజున జంట వెండి పాములను చేయించి, వాటికి పచ్చిపాలతో అభిషేకం చేయాలి. పూజలో పాలు, చిమ్మిలి మరియు చలిమిడిని నైవేద్యంగా ఉంచాలి. అనంతరం ఆ వెండి సర్పాలను ప్రవహించే నదిలో వదిలివేయడం వల్ల దోష తీవ్రత తగ్గుతుంది. ఇంట్లో పూజ చేయడం వీలుపడని వారు నేరుగా నాగ ప్రతిష్టల వద్దకు లేదా పుట్ట దగ్గరకు వెళ్లి పూజ చేసి, పుట్టలో పాలు పోసి చలివిడి, చిమ్మిలి సమర్పించుకోవచ్చు.
వ్రత ఫలితాలు
ఈ పవిత్రమైన రోజున సర్ప స్తోత్రాన్ని పారాయణం చేయడం వల్ల ఇంద్రియాల వల్ల కలిగే రోగాలు బాధించవు మరియు సర్ప భయం తొలగిపోతుంది. సంతానం లేని దంపతులు జంట నాగులను పూజిస్తే సంతాన ప్రాప్తి కలుగుతుందని, వివాహం ఆలస్యమయ్యే వారికి త్వరగా వివాహం జరుగుతుందని పురాణాల సారాంశం. ఈ విధంగా నాగ పంచమి వ్రతాన్ని ఆచరించడం ద్వారా కాలసర్ప నాగదోషాలు తొలగిపోయి అష్ట ఐశ్వర్యాలు చేకూరుతాయి.
Read also: దిగు దిగు నాగన్న (Digu Digu Naganna) పాట లిరిక్స్
మరిన్ని ఇటువంటి లిరిక్స్ కోసం తెలుగు రీడర్స్ భక్తి ను చూడండి.
