lanke bindelu hidden treasure law

లంకె బిందెల రహస్యం: భూమిలో గుప్తనిధులు ఎందుకు దాచేవారు? దొరికితే ఎవరికి చెందుతాయి?

by Lakshmi Guradasi

మన ఊర్లలో పొలాలు దున్నుతున్నప్పుడో, పాత ఇళ్లను కూల్చుతున్నప్పుడో భూమిలో నుంచి బంగారు, వెండి ఆభరణాలు ఉన్న కుండలు బయటపడ్డాయని వినే ఉంటాం. అలాంటి సంపదను చాలామంది లంకె బిందెలు అని పిలుస్తుంటారు. నిజంగానే పూర్వీకులు తమ సంపదను మట్టి కుండల్లో పెట్టి భూమిలో దాచేవారా? అలా దాచిన నిధులు ఇప్పటికీ బయటపడుతున్నాయా? ఒకవేళ ఎవరికైనా అనుకోకుండా లంకె బిందె దొరికితే ఆ సంపద మొత్తం వారికే చెందుతుందా? లేక ప్రభుత్వానికి అప్పగించాలా? నిధి దొరికినప్పుడు పాటించాల్సిన చట్టపరమైన నిబంధనలు, 120 శాతం పరిహారం వెనుక ఉన్న అసలు విషయం, తెలుగు రాష్ట్రాల్లో జరిగిన కొన్ని సంఘటనల గురించి తెలుసుకుందాం.

లంకె బిందెలు అంటే ఏమిటి? ఈ పేరు ఎలా వచ్చింది?

ప్రజల సాధారణ వాడుకలో భూమిలో పాతిపెట్టిన బంగారు, వెండి నాణేలు, ఆభరణాలు లేదా ఇతర విలువైన వస్తువులు ఉన్న కుండలను లంకె బిందెలు అని పిలుస్తుంటారు. ముఖ్యంగా పాత ఇళ్లలో, పొలాల్లో, పురాతన నివాస ప్రాంతాల్లో తవ్వకాలు జరిపినప్పుడు ఇలాంటి పాత్రలు బయటపడితే వాటిని గుప్తనిధులుగా భావిస్తారు.

లంకె బిందెలు, లంకె పిందెలు – రెండింటి మధ్య సంబంధం ఏమిటి?

తెలుగు జానపద వాడుకలో ‘లంకె పిందె’ అనే పదానికి, ‘లంకె బిందెలు’ అనే పదానికి సంబంధం ఉందనే వివరణ ప్రచారంలో ఉంది. అయితే ఈ పదం ఎలా పుట్టింది, ఏ కాలం నుంచి వాడుకలోకి వచ్చింది అనే విషయాలకు స్పష్టమైన చారిత్రక ఆధారాలు పరిమితంగానే ఉన్నాయి. అందువల్ల ఈ పదానికి సంబంధించిన జానపద కథనాలను నిర్ధారిత చరిత్రగా కాకుండా ప్రజల్లో ప్రచారంలో ఉన్న వివరణలుగా చూడాలి.

పాతకాలంలో నాణేలు, ఆభరణాలను ఎలా దాచేవారు?

ఈ రోజుల్లో డబ్బును బ్యాంకుల్లో, లాకర్లలో భద్రపరుచుకుంటాం. కానీ పూర్వకాలంలో అందరికీ ఇలాంటి సౌకర్యాలు అందుబాటులో ఉండేవి కావు. తమ దగ్గర ఉన్న బంగారు, వెండి నాణేలు, ఆభరణాలను దొంగల నుంచి కాపాడుకోవడానికి కొందరు మట్టి కుండలు, లోహపు పాత్రలు లేదా ఇతర మూతపెట్టగలిగే వస్తువుల్లో భద్రపరిచేవారు.

అలాంటి పాత్రలను ఇంట్లోని రహస్య ప్రదేశాల్లో, నేలలోని గుంతల్లో లేదా పొలాల్లో పాతిపెట్టే అవకాశం ఉండేది. అయితే ప్రతి ప్రాంతంలోనూ ఒకే పద్ధతి పాటించేవారని చెప్పలేం. ఆ కాలపు పరిస్థితులు, కుటుంబ ఆచారాలు, అందుబాటులో ఉన్న వస్తువులను బట్టి సంపదను దాచే విధానం మారుతూ ఉండేది.

లంకె బిందెలు అనే పదం చరిత్రలో ఎప్పటి నుంచి కనిపిస్తోంది?

ఈ పదం తెలుగు జానపద కథలు, స్థానిక సంభాషణలు, ప్రజల నమ్మకాలలో విస్తృతంగా వినిపిస్తుంది. అయితే లంకె బిందెలు అనే పదం మొదట ఏ కాలంలో పుట్టింది, ఏ చారిత్రక గ్రంథంలో తొలిసారిగా కనిపించింది అనే విషయాన్ని నిర్ధారించే ఆధారాలు స్పష్టంగా లేవు. కాబట్టి ఈ పదానికి శతాబ్దాల చరిత్ర ఉందని ఖచ్చితంగా చెప్పడం కంటే, ఇది ప్రజల్లో ప్రాచుర్యం పొందిన జానపద పదమని పేర్కొనడం సరైనది.

పూర్వకాలంలో భూగర్భంలో సంపదను ఎందుకు దాచేవారు?

పూర్వకాలంలో ప్రజలు తమ విలువైన వస్తువులను భూమిలో దాచడానికి అనేక కారణాలు ఉండేవి. అప్పట్లో బ్యాంకింగ్ సదుపాయాలు పరిమితంగా ఉండటం, యుద్ధాలు, దండయాత్రలు, దొంగల భయం వంటి పరిస్థితులు ఇందుకు కారణమయ్యే అవకాశం ఉంది.

యుద్ధాలు, దండయాత్రల సమయంలో సంపద రక్షణ

రాజ్యాల మధ్య యుద్ధాలు జరిగినప్పుడు గ్రామాలు, పట్టణాలు కూడా దాడులకు గురయ్యేవి. శత్రు సైన్యాలు దండెత్తినప్పుడు ప్రజలు తమ విలువైన వస్తువులను వెంట తీసుకెళ్లలేని పరిస్థితులు ఏర్పడేవి. అలాంటి సమయాల్లో కొందరు తమ సంపదను నేలలో పాతిపెట్టి రక్షించుకోవడానికి ప్రయత్నించి ఉండవచ్చు.

యుద్ధం ముగిసిన తర్వాత తిరిగి వచ్చి ఆ సంపదను తీసుకోవాలని భావించినా, యజమానులు మరణించడం, వేరే ప్రాంతాలకు వెళ్లిపోవడం లేదా ఆ ప్రదేశాన్ని గుర్తించలేకపోవడం వంటి కారణాలతో కొన్ని నిధులు భూమిలోనే మిగిలిపోయి ఉండవచ్చు.

దొంగల భయం, భద్రతా ఏర్పాట్లు లేకపోవడం

పాతకాలంలో ప్రతి ఇంటికీ పటిష్టమైన తాళాలు, సురక్షితమైన గదులు లేదా విలువైన వస్తువులను దాచుకునే ఆధునిక సదుపాయాలు ఉండేవి కావు. గ్రామాలపై దాడులు, దొంగతనాల భయం ఉన్నప్పుడు ప్రజలు తమ దగ్గరున్న బంగారం, వెండిని ఇతరులకు కనిపించని ప్రదేశాల్లో దాచుకునేవారు.

ఇంట్లోని నేల కింద, గోడల మధ్య లేదా పొలాల్లోని గుర్తుపెట్టుకున్న ప్రదేశాల్లో వాటిని భద్రపరిచే అవకాశం ఉండేది. యజమానికి ఏదైనా ప్రమాదం జరిగితే ఆ వస్తువులు ఎక్కడ దాచారో కుటుంబ సభ్యులకు తెలియకపోవచ్చు.

కుటుంబానికి తెలియకుండా నిధులు మిగిలిపోవడానికి కారణాలు

ఒక వ్యక్తి తన సంపాదనలో కొంత భాగాన్ని కుటుంబ సభ్యులకు కూడా తెలియకుండా దాచుకోవచ్చు. పూర్వకాలంలో కొందరు తమ వ్యక్తిగత పొదుపును కుండల్లో లేదా ఇతర పాత్రల్లో పెట్టి భూమిలో దాచేవారు. ఆ వ్యక్తి అకస్మాత్తుగా మరణించినా, కుటుంబం వేరే ప్రాంతానికి వెళ్లిపోయినా, దాచిన ప్రదేశం గురించి సమాచారం తర్వాతి తరాలకు చేరకపోవచ్చు.

ఇలా ఒక తరం దాచిన సంపద మరొక తరానికి తెలియకుండా మిగిలిపోయే అవకాశం ఉంది. తవ్వకాల సమయంలో బయటపడే కొన్ని పాత నాణేల కుండల వెనుక ఇలాంటి పరిస్థితులు ఉండవచ్చు. అయితే భూమిలో లభించే ప్రతి నిధి ఇలాగే మిగిలిపోయిందని చెప్పడానికి ఆధారాలు లేవు.

పాత నాణేల కుండలు పురావస్తు ఆధారాలుగా ఎలా ఉపయోగపడతాయి?

భూమిలో బయటపడే పాత నాణేలు కేవలం విలువైన లోహపు వస్తువులు మాత్రమే కావు. వాటిపై ఉన్న రాజుల పేర్లు, గుర్తులు, లిపి, తయారీ విధానం వంటి అంశాలు ఒకప్పటి చరిత్రను తెలుసుకోవడానికి ఉపయోగపడతాయి.

నాణేల ఆధారంగా అప్పటి పాలకులు, వాణిజ్య సంబంధాలు, ఆర్థిక పరిస్థితులు, సంస్కృతి గురించి పరిశోధకులు అధ్యయనం చేయవచ్చు. పాత్ర దొరికిన ప్రదేశం, దాని చుట్టూ ఉన్న ఇతర వస్తువులు కూడా చారిత్రక సమాచారాన్ని అందించవచ్చు. అందుకే పురాతన వస్తువులు బయటపడినప్పుడు వాటిని వెంటనే శుభ్రం చేయడం లేదా విడదీయడం కంటే వాటి అసలు స్థితిని కాపాడటం ముఖ్యం.

గుప్తనిధులు, లంకె బిందెలు, పురావస్తు సంపద – తేడా ఏమిటి?

ఈ మూడు పదాలను చాలామంది ఒకే అర్థంలో ఉపయోగిస్తుంటారు. కానీ వీటి మధ్య కొంత తేడా ఉంది.

గుప్తనిధి అంటే ఏమిటి?

గుప్తనిధి అంటే ఎవరికీ కనిపించకుండా రహస్యంగా దాచిపెట్టిన విలువైన సంపద. ఇందులో బంగారు, వెండి నాణేలు, ఆభరణాలు, విలువైన లోహాలు లేదా ఇతర వస్తువులు ఉండవచ్చు. ఇవి చిన్న కుండలో ఉండవచ్చు లేదా పెద్ద మొత్తంలో వేరే ప్రదేశంలో నిల్వ చేసి ఉండవచ్చు.

పురాతన రాజుల సంపద, వ్యక్తిగత కుటుంబాల పొదుపు, దేవాలయాలకు సంబంధించిన చారిత్రక వస్తువులు వంటి వాటి గురించి కూడా ప్రజలు గుప్తనిధులుగా మాట్లాడుతుంటారు. అయితే ప్రతి గుప్తనిధి రాజులదే లేదా దేవాలయానికి సంబంధించినదే అని చెప్పలేం.

లంకె బిందెలు అనే పదం ప్రజల్లో ఎలా ప్రాచుర్యం పొందింది?

భూమిలో పాతిపెట్టిన మట్టి కుండలు లేదా లోహపు పాత్రల్లో బంగారు, వెండి నాణేలు, ఆభరణాలు బయటపడినప్పుడు ప్రజలు వాటిని సాధారణంగా లంకె బిందెలుగా పిలుస్తుంటారు. ఈ పదం ప్రధానంగా జానపద, స్థానిక వాడుకలో కనిపిస్తుంది. చట్టపరమైన పత్రాల్లో మాత్రం ‘నిధి’ లేదా ‘పురాతన వస్తువు’ వంటి పదాలను ఉపయోగిస్తారు.

పురాతన నాణేలు, ఆభరణాలు ఎప్పుడు పురావస్తు సంపదగా పరిగణించబడతాయి?

ఒక వస్తువు పురాతనమైనదా, చారిత్రక ప్రాధాన్యత కలిగిందా అనే విషయాన్ని దాని రూపాన్ని చూసి మాత్రమే నిర్ణయించలేం. దాని వయస్సు, తయారీ విధానం, లిపి, చారిత్రక నేపథ్యం, ఇతర ఆధారాలను పరిశీలించాల్సి ఉంటుంది.

భారతదేశంలోని Antiquities and Art Treasures Act, 1972 ప్రకారం నాణేలు, శిల్పాలు, చిత్రాలు, శాసనాలు, కళాకృతులు, గతకాలపు విజ్ఞానం లేదా సంస్కృతిని తెలియజేసే వస్తువులు, చారిత్రక ప్రాధాన్యత కలిగిన వస్తువులు పురాతన వస్తువుల నిర్వచనంలోకి రావచ్చు. ఈ చట్టంలో పేర్కొన్న కొన్ని వస్తువులకు కనీసం 100 సంవత్సరాల ప్రమాణం ఉంది. విలువైన పత్రాలు, మాన్యుస్క్రిప్టులకు 75 సంవత్సరాల ప్రమాణం వర్తిస్తుంది.

ప్రతి పాత కుండలో బంగారం ఉంటుందా?

అవసరం లేదు. భూమిలో దొరికే ప్రతి పాత కుండలో బంగారం లేదా వెండి ఉండదు. కొన్ని కుండల్లో సాధారణ గృహోపకరణాలు, ధాన్యపు అవశేషాలు, మట్టి వస్తువులు లేదా ఇతర ఉపయోగకరమైన వస్తువులు ఉండవచ్చు. కుండ దొరికిందని వెంటనే అది గుప్తనిధి అని నిర్ణయించకూడదు. అందులోని వస్తువులను నిపుణులు పరిశీలించిన తర్వాతే వాటి స్వభావం, చారిత్రక ప్రాధాన్యత గురించి స్పష్టత వస్తుంది.

లంకె బిందెలు నిజంగా దొరికితే చట్టం ఏం చెబుతుంది?

భూమిలో విలువైన వస్తువులు బయటపడినప్పుడు వాటిని దొరికిన వ్యక్తి వెంటనే తన సొంతమని భావించి అమ్ముకోవడం లేదా దాచుకోవడం సరైన పద్ధతి కాదు. నిధి స్వభావం, దాని విలువ, దొరికిన ప్రదేశం, యాజమాన్య హక్కులు వంటి అంశాలను సంబంధిత అధికారులు పరిశీలించాల్సి ఉంటుంది.

Indian Treasure-trove Act, 1878 అంటే ఏమిటి?

భూమిలో దాచిన నిధి బయటపడినప్పుడు దాని గురించి సమాచారం ఇవ్వడం, యాజమాన్య హక్కులను పరిశీలించడం, నిధిని ఎవరికీ అప్పగించాలి అనే ప్రక్రియలను వివరించే చట్టం Indian Treasure-trove Act, 1878.

ఈ చట్టంలోని సెక్షన్ 3లో ‘Treasure’ అనే పదానికి నిర్వచనం ఉంది. ఆంధ్రప్రదేశ్‌కు వర్తించే రాష్ట్ర సవరణలో రూ.10 కంటే ఎక్కువ విలువ కలిగిన వస్తువులు లేదా కనీసం 100 సంవత్సరాల చరిత్ర కలిగిన చారిత్రక లేదా పురావస్తు ప్రాధాన్యత గల వస్తువులు కూడా నిధి నిర్వచనంలోకి వచ్చేలా పేర్కొన్నారు. ఈ చట్టానికి సంబంధించిన రాష్ట్ర సవరణలు, ఇతర పురావస్తు చట్టాలు కూడా వర్తించవచ్చు. అందువల్ల ఒక నిర్దిష్ట ప్రాంతంలో ఏ నిబంధన అమలవుతుందో సంబంధిత అధికారుల ద్వారా నిర్ధారించుకోవాలి.

నిధి దొరికిన వ్యక్తి ఎవరికి సమాచారం ఇవ్వాలి?

ఈ చట్టంలోని సెక్షన్ 4 ప్రకారం, రూ.10 కంటే ఎక్కువ విలువ కలిగిన నిధి దొరికిన వ్యక్తి సాధ్యమైనంత త్వరగా జిల్లా కలెక్టర్‌కు రాతపూర్వకంగా సమాచారం ఇవ్వాలి. అందులో ఏ రకమైన వస్తువులు దొరికాయి, వాటి పరిమాణం లేదా అంచనా విలువ ఎంత, ఎక్కడ దొరికాయి, ఏ తేదీన బయటపడ్డాయి అనే వివరాలు ఉండాలి.

అదే సెక్షన్ ప్రకారం నిధిని సమీప ప్రభుత్వ ట్రెజరీలో జమ చేయాలి లేదా కలెక్టర్ కోరిన విధంగా ఆ నిధిని అవసరమైనప్పుడు సమర్పించడానికి తగిన భద్రత ఇవ్వాలి. కాబట్టి అధికారులకు సమాచారం ఇవ్వకుండా నిధిని రహస్యంగా ఉంచడం చట్టపరమైన సమస్యలకు దారితీయవచ్చు.

నిధి దొరికిన భూమి యజమానికి హక్కులు ఉంటాయా?

నిధి దొరికిన వ్యక్తి ఒకరు, ఆ భూమి యజమాని మరొకరు అయితే ఎవరికెంత హక్కు ఉంటుందనే విషయాన్ని చట్టంలోని ప్రక్రియ ఆధారంగా నిర్ణయిస్తారు.

Indian Treasure-trove Actలోని సెక్షన్ 11 ప్రకారం, నిధి దొరికిన ప్రదేశానికి యజమానిగా మరొకరు ఎవరూ క్లెయిమ్ చేయకపోతే, చట్టంలోని అవసరమైన ప్రక్రియ పూర్తయిన తర్వాత నిధిని కనుగొన్న వ్యక్తికి అప్పగించే నిబంధన ఉంది.

సెక్షన్ 12 ప్రకారం, నిధిని కనుగొన్న వ్యక్తితో పాటు ఆ ప్రదేశానికి యజమానిగా ఒక్కరే క్లెయిమ్ చేసి, ఆ క్లెయిమ్‌ను Finder వ్యతిరేకించకపోతే, వారి మధ్య నిధిని పంచే నిబంధన ఉంటుంది. ఇద్దరి మధ్య వేరే ఒప్పందం లేకపోతే మూడు వంతులు Finderకు, మిగిలిన ఒక వంతు భూమి యజమానికి కేటాయిస్తారు. ఇది ప్రతి పరిస్థితిలోనూ వర్తించే సాధారణ 75:25 నియమం కాదు. యాజమాన్యంపై వివాదం ఉంటే సివిల్ కోర్టు నిర్ణయం అవసరమవుతుంది.

నిధిపై పూర్వీకుల వారసులు హక్కు కోరితే ఏం జరుగుతుంది?

కొన్ని సందర్భాల్లో బయటపడిన నిధి తమ పూర్వీకులు దాచినదని ఎవరైనా చెప్పవచ్చు. అలాంటి క్లెయిమ్‌ను కేవలం మాటల ఆధారంగా అంగీకరించరు. సంబంధిత వ్యక్తి తన హక్కును నిరూపించడానికి ఆధారాలు చూపించాలి.

సెక్షన్ 7 ప్రకారం కలెక్టర్ నిధి ఎక్కడ, ఎవరి ద్వారా, ఎలాంటి పరిస్థితుల్లో దొరికిందనే అంశాలను విచారిస్తారు. సెక్షన్ 8 ప్రకారం నిధిని గత 100 సంవత్సరాల లోపు దాచినట్లు, క్లెయిమ్ చేస్తున్న వ్యక్తి లేదా అతని పూర్వీకులతో సంబంధం ఉన్నట్లు ఆధారాలు కనిపిస్తే, సివిల్ కోర్టులో హక్కును నిరూపించుకోవడానికి తగిన సమయం ఇవ్వవచ్చు. కోర్టు నిర్ణయం, కలెక్టర్ విచారణ ఆధారంగా తదుపరి చర్యలు తీసుకుంటారు.

నిధిని ప్రభుత్వం స్వాధీనం చేసుకునే పరిస్థితులు ఏమిటి?

చట్టంలోని సెక్షన్ 9 ప్రకారం నిర్దిష్ట విచారణ తర్వాత నిధిని యజమాని లేనిదిగా ప్రకటించే పరిస్థితులు ఉన్నాయి. అలాంటి ప్రకటన తర్వాత నిధిని Finderకు లేదా సంబంధిత హక్కుదారులకు అప్పగించే ముందు, సెక్షన్ 16 ప్రకారం కలెక్టర్ ప్రభుత్వ తరఫున మొత్తం నిధిని లేదా అందులోని కొంత భాగాన్ని స్వాధీనం చేసుకోవాలని నిర్ణయించవచ్చు.

ఇది ప్రతి నిధి విషయంలోనూ ప్రభుత్వం తప్పనిసరిగా స్వాధీనం చేసుకుంటుందని అర్థం కాదు. చట్టంలో పేర్కొన్న ప్రక్రియ, కలెక్టర్ తీసుకునే నిర్ణయం ఆధారంగా ఈ చర్య ఉంటుంది.

120% పరిహారం నిబంధన నిజమేనా? అసలు చట్టం ఏం చెబుతోంది?

లంకె బిందెల గురించి చర్చ వచ్చినప్పుడు ఎక్కువగా వినిపించే విషయం 120% పరిహారం. ప్రభుత్వం నిధిని తీసుకుంటే దాని విలువకు అదనంగా 20 శాతం ఇస్తుందనే ప్రచారం ఉంది. ఇందులో కొంత నిజం ఉన్నప్పటికీ, ఆ నిబంధన ఎప్పుడు వర్తిస్తుందో తెలుసుకోవడం ముఖ్యం.

Treasure-trove Act సెక్షన్ 16లో పరిహారం ఎలా లెక్కిస్తారు?

Indian Treasure-trove Act, 1878లోని సెక్షన్ 16 ప్రకారం, సెక్షన్ 9 కింద నిధిని యజమాని లేనిదిగా ప్రకటించిన తర్వాత, దానిని సంబంధిత వ్యక్తులకు అప్పగించే లేదా పంచే ముందు ప్రభుత్వం స్వాధీనం చేసుకోవాలని కలెక్టర్ నిర్ణయించవచ్చు.

అలాంటి సందర్భంలో నిధిలోని వస్తువుల పదార్థాల విలువకు అదనంగా ఆ విలువలో ఐదో వంతు చెల్లించే నిబంధన ఉంది. అంటే పదార్థాల విలువను 100గా తీసుకుంటే, దానికి అదనంగా 20 కలిపి మొత్తం 120 అవుతుంది. అందుకే దీన్ని సాధారణంగా 120 శాతం పరిహారం అని పిలుస్తారు.

120% అంటే నిధి మొత్తం మార్కెట్ విలువనా?

ఇక్కడ ఒక ముఖ్యమైన విషయం గుర్తుంచుకోవాలి. సెక్షన్ 16లో ఉపయోగించిన పదం ‘value of the materials’. అంటే నిధిలో ఉన్న వస్తువుల పదార్థాల విలువకు అదనంగా ఐదో వంతు చెల్లించే విధానం. దీన్ని నిధి యొక్క ఊహాజనిత పురావస్తు విలువ, వేలం ధర లేదా భవిష్యత్తులో వచ్చే మార్కెట్ విలువపై 120 శాతం చెల్లిస్తారని అర్థం చేసుకోకూడదు.

ఉదాహరణకు, ఒక వస్తువులోని పదార్థాల విలువను అధికారులు రూ.1 లక్షగా నిర్ణయిస్తే, సెక్షన్ 16లోని నిబంధన ప్రకారం అదనంగా రూ.20,000 కలిపి మొత్తం రూ.1.20 లక్షల పరిహారంగా లెక్కించవచ్చు. ఇది కేవలం నిబంధనను అర్థం చేసుకోవడానికి ఇచ్చిన ఉదాహరణ మాత్రమే. వాస్తవ విలువను సంబంధిత అధికారులు నిర్ణయిస్తారు.

నిధి దొరికిన ప్రతి వ్యక్తికి 120% పరిహారం వస్తుందా?

లేదు. భూమిలో నిధి దొరికిన ప్రతి ఒక్కరికీ ప్రభుత్వం నేరుగా 120 శాతం పరిహారం చెల్లించదు. సెక్షన్ 16లో పేర్కొన్న ప్రత్యేక పరిస్థితుల్లో, కలెక్టర్ ప్రభుత్వం తరఫున నిధిని స్వాధీనం చేసుకోవాలని నిర్ణయించినప్పుడు మాత్రమే ఈ నిబంధన వర్తిస్తుంది.

అలాగే పరిహారం ఎవరికి ఎంత చెల్లించాలనే విషయం కూడా చట్టపరంగా గుర్తించిన హక్కుదారుల ఆధారంగా నిర్ణయిస్తారు. కాబట్టి నిధి దొరికిన వెంటనే 120 శాతం డబ్బు వస్తుందని భావించడం తప్పు.

Finder, భూమి యజమాని మధ్య పరిహారం ఎలా పంచబడుతుంది?

నిధి కనుగొన్న వ్యక్తి, భూమి యజమాని మధ్య చట్టప్రకారం హక్కులు నిర్ణయించబడిన సందర్భంలో, సెక్షన్ 12లోని వాటాల పంపిణీ నిబంధనను పరిగణనలోకి తీసుకుంటారు. అంటే నిర్దిష్ట పరిస్థితుల్లో Finderకు మూడు వంతులు, క్లెయిమ్ అంగీకరించబడిన భూమి యజమానికి ఒక వంతు కేటాయించవచ్చు.

ప్రభుత్వం సెక్షన్ 16 ప్రకారం నిధిని స్వాధీనం చేసుకుంటే, చట్టబద్ధంగా పరిహారం పొందడానికి అర్హులైన వ్యక్తులకు వారి హక్కుల ప్రకారం మొత్తం పంపిణీ అవుతుంది. కాబట్టి 120 శాతం పరిహారం అనేది ఒక వ్యక్తికే మొత్తం అందుతుందని అర్థం కాదు.

తెలుగు రాష్ట్రాల్లో లంకె బిందెలు బయటపడిన ఘటనలు

తెలుగు రాష్ట్రాల్లో అప్పుడప్పుడు భూమి తవ్వకాల సమయంలో పాత పాత్రలు, బంగారు ఆభరణాలు, వెండి వస్తువులు బయటపడినట్లు వార్తలు వస్తుంటాయి. వాటిలో కొన్ని నిజంగా అధికారుల పరిశీలనకు వెళ్లిన సంఘటనలు కాగా, మరికొన్ని పూర్తిగా నిర్ధారణ కాని ప్రచారాలుగానే మిగిలిపోతాయి.

తెలంగాణ జనగామ జిల్లా పెంబర్తిలో బయటపడిన నిధి

2021 ఏప్రిల్‌లో తెలంగాణలోని జనగామ జిల్లా పెంబర్తి గ్రామంలో జరిగిన సంఘటన అప్పట్లో వార్తల్లో నిలిచింది. రియల్ ఎస్టేట్ వెంచర్ కోసం సుమారు 11 ఎకరాల భూమిని చదును చేస్తుండగా, తవ్వకాల సమయంలో ఒక రాగి పాత్ర బయటపడింది. అందులో బంగారు, వెండి ఆభరణాలు ఉన్నట్లు అధికారులు గుర్తించారు.

వార్తా కథనాల ప్రకారం, ఆ పాత్రలో సుమారు 187 గ్రాముల బంగారు ఆభరణాలు, 1.727 కిలోల వెండి ఆభరణాలు ఉన్నాయి. ఆ రాగి పాత్ర బరువు సుమారు 1.2 కిలోలు. చెవి కమ్మలు, పుస్తెలు, నాగపడిగెలు, ఉంగరాలు, గాజులు వంటి ఆభరణాలు అందులో ఉన్నట్లు అధికారులు పరిశీలించారు.

ఈ విషయం తెలిసిన వెంటనే రెవెన్యూ, పోలీసు అధికారులు అక్కడికి చేరుకుని వస్తువులను తమ ఆధీనంలోకి తీసుకున్నారు. ఆ ప్రాంతంలో మరిన్ని వస్తువులు ఉన్నాయేమోనని పురావస్తు శాఖ అధికారులు పరిశీలించగా, మరుసటి రోజు మట్టిని జల్లెడ పట్టినప్పుడు మరో 6.03 గ్రాముల బంగారు ఆభరణాలు లభించాయి.

అయితే ఈ ఆభరణాలు ఏ కాలానికి చెందినవి, వాటికి ఏదైనా ప్రత్యేక చారిత్రక నేపథ్యం ఉందా అనే విషయాన్ని నిపుణుల పరిశీలనతోనే నిర్ధారించాలి. ఈ సంఘటనలో ముఖ్యంగా గమనించాల్సింది ఏమిటంటే, నిధి బయటపడిన వెంటనే అధికారులు స్థలాన్ని భద్రపరిచి, వస్తువులను తమ ఆధీనంలోకి తీసుకోవడం.

ప్రతి ప్రచారాన్ని నిజమైన లంకె బిందె ఘటనగా భావించకూడదు

కొన్ని ప్రాంతాల్లో తవ్వకాల సమయంలో పాత కుండ కనిపించిందని, అందులో బంగారం ఉందని లేదా భారీ నిధి బయటపడిందని ప్రచారం జరుగుతుంది. కానీ అలాంటి వార్తలన్నీ నిజమని భావించకూడదు. అధికారుల పరిశీలన, వస్తువుల వివరాలు, నమ్మదగిన వార్తా కథనాలు లేదా పురావస్తు శాఖ నివేదికలు ఉన్నప్పుడే ఒక సంఘటనను నిర్ధారిత నిధి వెలికితీతగా పేర్కొనాలి.

సోషల్ మీడియాలో కనిపించే ఫోటోలు, వీడియోలు మాత్రమే ఆధారంగా తీసుకుని నిధి విలువను లేదా దాని చారిత్రక కాలాన్ని నిర్ణయించలేం.

తవ్వకాల్లో బయటపడిన వస్తువులపై అధికారులు ఎలా స్పందిస్తారు?

పురాతన వస్తువులు బయటపడినప్పుడు సాధారణంగా సంబంధిత రెవెన్యూ, పోలీసు లేదా పురావస్తు అధికారులు సంఘటనా స్థలాన్ని పరిశీలించవచ్చు. వస్తువులను భద్రపరచడం, వాటి వివరాలను నమోదు చేయడం, అవసరమైతే నిపుణులతో పరిశీలించడం వంటి చర్యలు తీసుకుంటారు.

పాత్రలో దొరికిన నాణేలు ఏ రాజవంశానికి చెందినవి? వాటి తయారీ కాలం ఎంత? అవి నిజంగా బంగారం లేదా వెండితో తయారయ్యాయా? వాటికి చారిత్రక ప్రాధాన్యత ఉందా? వంటి అంశాలను పరిశీలించిన తర్వాతే స్పష్టమైన నిర్ణయానికి వస్తారు.

వార్తల్లో వచ్చిన నిధి విలువలు, వాస్తవ నిర్ధారణ ఎందుకు ముఖ్యం?

ఒక నిధి బయటపడగానే దాని విలువ కోట్ల రూపాయలని వార్తలు లేదా సోషల్ మీడియాలో ప్రచారం కావచ్చు. కానీ నిధిలో ఉన్న లోహాల బరువు, స్వచ్ఛత, వస్తువుల చారిత్రక ప్రాధాన్యత, వాటి యాజమాన్య హక్కులు వేర్వేరు అంశాలు.

అందువల్ల వార్తల్లో వినిపించే విలువను అధికారికంగా నిర్ధారించిన విలువగా భావించకూడదు. పురావస్తు నిపుణులు, సంబంధిత అధికారులు పరిశీలించిన తర్వాతే వస్తువుల గురించి పూర్తి సమాచారం తెలుస్తుంది.

భూమిలో నిధి కనిపిస్తే వెంటనే ఏం చేయాలి?

పొలంలో, ఇంటి పునాదుల్లో లేదా ఇతర ప్రదేశాల్లో తవ్వకాలు జరుపుతున్నప్పుడు అనుకోకుండా పాత కుండ, నాణేలు లేదా విలువైన వస్తువులు కనిపిస్తే తొందరపడి వాటిని బయటకు తీయడం, శుభ్రం చేయడం లేదా తీసుకెళ్లడం చేయకూడదు. కొన్ని చిన్న జాగ్రత్తలు తీసుకోవడం వల్ల చారిత్రక ఆధారాలు కాపాడటంతో పాటు చట్టపరమైన సమస్యలను కూడా నివారించవచ్చు.

తవ్వకాలను వెంటనే ఆపాలి

తవ్వుతున్న సమయంలో పురాతన పాత్ర లేదా అనుమానాస్పద వస్తువులు కనిపిస్తే వెంటనే యంత్రాలతో తవ్వడం ఆపాలి. చుట్టుపక్కల మట్టిని తొలగించడం లేదా మరింత లోతుగా తవ్వడం వల్ల వస్తువులు దెబ్బతినే అవకాశం ఉంటుంది. వస్తువులు బయటపడిన ప్రదేశాన్ని యథాతథంగా ఉంచాలి.

నిధిని శుభ్రం చేయడం లేదా విడదీయడం ఎందుకు చేయకూడదు?

పాత నాణేలు, ఆభరణాలపై మట్టి, తుప్పు లేదా ఇతర పొరలు ఉండవచ్చు. వాటిని రసాయనాలతో కడగడం, గట్టిగా రుద్దడం, కరిగించడం లేదా విడదీయడం వల్ల వాటి అసలు రూపం దెబ్బతినవచ్చు. వాటిపై ఉన్న గుర్తులు, లిపి, తయారీ విధానం వంటి చారిత్రక ఆధారాలు కూడా చెరిగిపోవచ్చు.

అందువల్ల నిపుణులు పరిశీలించే వరకు వస్తువులను ఉన్న స్థితిలోనే ఉంచడం మంచిది.

పోలీసులకు, సంబంధిత రెవెన్యూ లేదా పురావస్తు అధికారులకు సమాచారం ఇవ్వాలి

నిధి బయటపడిన విషయాన్ని వెంటనే స్థానిక పోలీసులకు, తహశీల్దార్ లేదా ఇతర రెవెన్యూ అధికారులకు తెలియజేయాలి. వర్తించే చట్టం ప్రకారం జిల్లా కలెక్టర్‌కు రాతపూర్వక సమాచారం అందించాల్సి ఉంటుంది. వస్తువులు పురాతనమైనవిగా కనిపిస్తే పురావస్తు శాఖకు కూడా తెలియజేయాలి.

నిధి దొరికిన ప్రదేశాన్ని ఎలా భద్రపరచాలి?

అధికారులు వచ్చే వరకు ఆ ప్రదేశంలో అనవసరంగా ఎవరూ ప్రవేశించకుండా చూడాలి. అక్కడి మట్టి, పాత్రలు, నాణేలు లేదా ఇతర వస్తువులను కదిలించకుండా ఉంచాలి. సాధ్యమైతే వస్తువులు బయటపడిన ప్రదేశాన్ని దూరం నుంచి ఫోటో తీసి, అధికారులకు చూపించవచ్చు. అయితే ఫోటో కోసం కూడా వస్తువులను తాకడం లేదా వాటి స్థితిని మార్చడం చేయకూడదు.

రహస్యంగా తవ్వకాలు జరిపితే ఎదురయ్యే చట్టపరమైన సమస్యలు

నిధి దొరికిన విషయాన్ని దాచిపెట్టడం, వస్తువుల గుర్తింపును మార్చడం, కరిగించడం లేదా అక్రమంగా విక్రయించడానికి ప్రయత్నించడం చట్టపరమైన సమస్యలకు దారితీయవచ్చు. Indian Treasure-trove Act వర్తించే సందర్భంలో సెక్షన్ 20 ప్రకారం సెక్షన్ 4లో పేర్కొన్న నోటీసు, డిపాజిట్ లేదా భద్రతా నిబంధనలను పాటించకపోవడం, నిధి గుర్తింపును దాచేందుకు దాని రూపాన్ని మార్చడం వంటి చర్యలకు శిక్ష ఉంటుంది. ఆ సెక్షన్ ప్రకారం ఒక సంవత్సరం వరకు జైలు శిక్ష, జరిమానా లేదా రెండూ విధించే అవకాశం ఉంది.

అయితే పురాతన వస్తువుల అక్రమ విక్రయం, ఎగుమతి లేదా ఇతర ఉల్లంఘనలకు సంబంధించి వేరే చట్టాలు కూడా వర్తించవచ్చు. అందుకే నిధి దొరికినప్పుడు దాన్ని రహస్యంగా ఉంచడం కంటే అధికారులకు తెలియజేయడమే సరైన మార్గం.

లంకె బిందెల గురించి ప్రజల్లో ఉన్న నమ్మకాలు – నిజాలు

లంకె బిందెల గురించి గ్రామీణ ప్రాంతాల్లో అనేక కథలు, నమ్మకాలు వినిపిస్తుంటాయి. కొన్ని కథల్లో నిధిని పాములు కాపాడుతాయని, మరికొన్నింటిలో మంత్రాలు లేదా ప్రత్యేక పూజలు చేస్తేనే నిధి దొరుకుతుందని చెబుతుంటారు. అయితే జానపద నమ్మకాలకు, శాస్త్రీయ ఆధారాలకు మధ్య తేడా తెలుసుకోవాలి.

నిధులను కాపాడే పాము ఉంటుందనే నమ్మకం

లంకె బిందెలు ఉన్న చోట నాగుపాము కాపలాగా ఉంటుందని కొందరు నమ్ముతారు. కొన్ని జానపద కథల్లో నిధిని కాపాడే నాగదేవత గురించి కూడా ప్రస్తావిస్తారు. ఇవి ప్రజల్లో ప్రచారంలో ఉన్న సంప్రదాయ నమ్మకాలు మాత్రమే.

భూమిలోని గుహలు, రంధ్రాలు లేదా ప్రశాంతమైన ప్రదేశాలు పాములకు సహజ నివాసాలుగా మారవచ్చు. అందువల్ల పాత కుండలు ఉన్న ప్రదేశాల్లో పాములు కనిపించడానికి సహజ కారణాలు ఉండవచ్చు. నిధిని పాములు కాపాడుతున్నాయనే విషయానికి శాస్త్రీయ ఆధారాలు లేవు.

మంత్రాలు, పూజలు చేస్తేనే నిధి దొరుకుతుందా?

కొన్ని కథల్లో ప్రత్యేక మంత్రాలు చదివితే లేదా పూజలు చేస్తే భూమిలో దాగిన నిధి బయటపడుతుందని చెబుతుంటారు. కానీ మంత్రాలు లేదా పూజల వల్ల భూమిలోని నిధులు బయటపడతాయని నిరూపించే శాస్త్రీయ ఆధారాలు లేవు.

పురాతన వస్తువులు బయటపడటానికి భూమి తవ్వకాలు, నిర్మాణ పనులు, వ్యవసాయ పనులు లేదా పురావస్తు పరిశోధనలు వంటి సాధారణ కారణాలు ఉండవచ్చు.

నిధి దొరికినవారికి అదృష్టం వస్తుందనే కథల్లో నిజమెంత?

లంకె బిందె దొరికితే రాత్రికి రాత్రే ధనవంతులైపోతారని కొన్ని కథలు ప్రచారంలో ఉన్నాయి. కానీ వాస్తవంగా నిధి దొరికినప్పుడు దాని యాజమాన్యం, చారిత్రక ప్రాధాన్యత, చట్టపరమైన నిబంధనలు వంటి అంశాలు పరిశీలించాల్సి ఉంటుంది. నిధి దొరికిందని అది వెంటనే దొరికిన వ్యక్తికి సొంతమవుతుందని చెప్పలేం.

పురావస్తు ఆధారాలు, జానపద కథలను ఎలా వేరు చేయాలి?

జానపద కథలు ఒక ప్రాంతపు సంస్కృతి, ప్రజల ఊహలు, నమ్మకాలను తెలియజేస్తాయి. అయితే చారిత్రక విషయాలను నిర్ధారించడానికి నాణేలు, శాసనాలు, పురాతన వస్తువులు, తవ్వకాల వివరాలు, నిపుణుల పరిశోధనలు అవసరం. కాబట్టి లంకె బిందెల గురించి వినిపించే ప్రతి కథనాన్ని నిజమైన చరిత్రగా భావించకుండా ఆధారాలను పరిశీలించాలి.

తరచుగా అడిగే ప్రశ్నలు

1. లంకె బిందెలు అంటే ఏమిటి?

జవాబు: భూమిలో పాతిపెట్టిన మట్టి కుండలు లేదా ఇతర పాత్రల్లో బంగారు, వెండి నాణేలు, ఆభరణాలు వంటి విలువైన వస్తువులు బయటపడినప్పుడు ప్రజలు వాటిని సాధారణంగా లంకె బిందెలు అని పిలుస్తారు. ఇది ప్రధానంగా జానపద వాడుకలో ఉన్న పదం.

2. భూమిలో నిధి దొరికితే 120% పరిహారం వస్తుందా?

జవాబు: ప్రతి నిధి దొరికిన వ్యక్తికీ 120 శాతం పరిహారం రాదు. Indian Treasure-trove Act, 1878లోని సెక్షన్ 16 ప్రకారం, సెక్షన్ 9 కింద నిధిని యజమాని లేనిదిగా ప్రకటించిన తర్వాత ప్రభుత్వం దాన్ని స్వాధీనం చేసుకోవాలని నిర్ణయించే ప్రత్యేక సందర్భంలో మాత్రమే పదార్థాల విలువకు అదనంగా ఐదో వంతు చెల్లించే నిబంధన వర్తిస్తుంది.

3. లంకె బిందె దొరికితే ఎవరికి సమాచారం ఇవ్వాలి?

జవాబు: నిధి బయటపడితే వెంటనే స్థానిక పోలీసులకు, తహశీల్దార్ లేదా సంబంధిత రెవెన్యూ అధికారులకు సమాచారం ఇవ్వాలి. వర్తించే చట్టం ప్రకారం జిల్లా కలెక్టర్‌కు రాతపూర్వక నోటీసు అందించాలి. పురాతన వస్తువులుగా అనుమానం ఉంటే పురావస్తు శాఖకు కూడా తెలియజేయాలి.

లంకె బిందెల కథల్లో ఆసక్తి మాత్రమే కాదు, చట్టం తెలుసుకోవడం కూడా ముఖ్యం

లంకె బిందెలు అనే పదం వినగానే భూమిలో దాగి ఉన్న బంగారం, వెండి నిధుల గురించి ఆసక్తి కలుగుతుంది. పూర్వకాలంలో ప్రజలు తమ సంపదను భద్రపరచుకోవడానికి అనుసరించిన పద్ధతులు, యుద్ధాలు, దండయాత్రలు, కుటుంబ పరిస్థితులు వంటి అనేక అంశాలు ఇలాంటి నిధుల వెనుక ఉండవచ్చు. భూమిలో బయటపడే ప్రతి పాత వస్తువు ఒక చారిత్రక సమాచారాన్ని అందించే అవకాశం కూడా ఉంది.

అయితే నిధి దొరికితే దాన్ని రహస్యంగా దాచుకోవడం లేదా వెంటనే విక్రయించడం సరైన పద్ధతి కాదు. దాని స్వభావం, యాజమాన్యం, చారిత్రక ప్రాధాన్యతను సంబంధిత అధికారులు పరిశీలించాలి. చట్టపరమైన నిబంధనలను పాటించడం ద్వారా మన పూర్వీకుల చరిత్రకు సంబంధించిన విలువైన ఆధారాలను భవిష్యత్ తరాల కోసం కాపాడుకోవచ్చు.

గమనిక: ఈ వ్యాసం సాధారణ అవగాహన కోసం మాత్రమే. నిధి నిజంగా బయటపడిన సందర్భంలో ఆ ప్రాంతానికి వర్తించే చట్టాలు, రాష్ట్ర సవరణలు, అధికారుల సూచనలను నిర్ధారించుకోవాలి. అవసరమైతే న్యాయ నిపుణుల సలహా తీసుకోవాలి.

Read also: ఆవలింతలు ఎందుకు వస్తాయి? అసలు కారణాలు ఏమిటి?

మరిన్ని ఇటువంటి వాటి కోసం తెలుగు రీడర్స్ ఫ్యాక్ట్స్ ను చూడండి.

You may also like