ఎల్లోరా కైలాస ఆలయం మిస్టరీ: ఏలియన్స్ కట్టారా? 1200 ఏళ్ల నాటి అద్భుతం వెనుక ఉన్న అసలు నిజాలివే!

54

మహారాష్ట్రలోని ఛత్రపతి శంభాజీనగర్ సమీపంలో ఉన్న వేరూల్ గ్రామానికి చెందిన ఎల్లోరా కొండల్లో వెలిసిన కైలాస దేవాలయం ప్రపంచంలోనే అతిపెద్ద ఏకశిలా కట్టడం (Single Monolithic Excavation). దాదాపు 1200 ఏళ్ల క్రితం (క్రీ.శ. 756 – 773 మధ్య) రాష్టకూట రాజు కృష్ణ-1 కాలంలో నిర్మితమైన ఈ మహాశివాలయం, ఎలాంటి ఇటుకలు, సిమెంట్ లేదా రాళ్ల జాయింట్లు లేకుండా కేవలం ఒకే ఒక్క కొండను పైనుంచి కిందకు (Top-Down Construction) తొలిచి రూపుదిద్దుకుంది.

ఈ ఆలయ నిర్మాణ అద్భుతాన్ని చూసి పైన ఆకాశంలో వెళ్లే దేవతలు సైతం “ఇది మనుషులు కట్టింది కాదు, తనంతట తానే వెలిసింది” అని ఆశ్చర్యపోయారని నాటి బరోడా రాగి శాసనాల్లోనూ నమోదైంది. సోషల్ మీడియాలో ఈ ఆలయాన్ని ఏలియన్లు లేదా ఏదో అజ్ఞాత సాంకేతికతతో నిర్మించారనే ప్రచారాలు వైరల్ అవుతున్న నేపథ్యంలో, దీని వెనుక ఉన్న అసలు చరిత్ర, రాణి మొక్కు కథ, శిల్ప కళాభరిత దృశ్యాలు మరియు సైంటిఫిక్ నిజాలను ఈ వ్యాసంలో వివరంగా తెలుసుకుందాం.

ఎల్లోరా కైలాస దేవాలయం ప్రత్యేకత ఏమిటి?

మహారాష్ట్రలోని ఛత్రపతి శంభాజీనగర్ (ఔరంగాబాద్) సమీపంలో ఉన్న వేరూల్ గ్రామానికి చెందిన ఎల్లోరా కొండల్లో ఈ అద్భుతమైన మహాశివాలయం ఉంది. భక్తుల దృష్టిలో ఇది కేవలం ఒక రాతి కట్టడం మాత్రమే కాదు, సాక్షాత్తు భూమ్మీద రాతితో రూపుదిద్దుకున్న శివుడి కైలాస పర్వతం.

కైలాస ఆలయం యొక్క ముఖ్యమైన ప్రత్యేకతలు:

• ఏకశిలా నిర్మాణం (Single Monolithic Excavation): ఈ ఆలయానికి ఎలాంటి ఇటుకలు, సిమెంట్ లేదా రెండు రాళ్లను కలిపే ఒక చిన్న జాయింట్ కూడా ఉపయోగించలేదు. బేస్ నుంచి పైన ఉండే శిఖరం వరకు మొత్తం టెంపుల్‌ను ఒకే ఒక కొండను తొలిచి నిర్మించారు. ఇది ప్రపంచంలోనే అతిపెద్ద ఏకశిలా తొలిచిన కట్టడంగా గుర్తింపు పొందింది.
• రివర్స్ / టాప్-డౌన్ నిర్మాణం (Top-Down Construction): సాధారణంగా ఏ కట్టడమైనా కింద పునాది వేసి పైన రూఫ్ లేదా శిఖరం నిర్మిస్తారు. కానీ ఈ ఆలయాన్ని పూర్తిగా రివర్స్ పద్ధతిలో — అంటే ముందు పైన ఉన్న శిఖరాన్ని చెక్కి, ఆపై గోడలు చెక్కుకుంటూ వచ్చి చివరగా కింద ఫౌండేషన్ వద్ద నిర్మాణం పూర్తి చేశారు.
• అసమాన సాంకేతికత: ప్రపంచవ్యాప్తంగా ఉన్న సైంటిస్టులు మరియు యునెస్కో (UNESCO) నివేదికల ప్రకారం, ఈ టెంపుల్ నిర్మాణంలో వాడిన సాంకేతికతకు సాటిరాగల ఇంకొక కట్టడం ప్రపంచంలోనే లేదు.

టాప్-డౌన్ నిర్మాణం (Top-Down Construction): కొండను పైనుంచి కిందకు ఎలా చెక్కారు?

ప్రపంచంలో ఎక్కడైనా సరే ఒక ఇల్లు, బిల్డింగ్ లేదా టెంపుల్ నిర్మించాలంటే ముందుగా నేలను తవ్వి పునాది (Foundation) వేసి, ఆ తర్వాత గోడలు కట్టి, చివరగా పైన రూఫ్ లేదా శిఖరాన్ని నిర్మిస్తారు. ఇది ప్రపంచవ్యాప్తంగా అందరికీ తెలిసిన ప్రాథమిక నిర్మాణ పద్ధతి. కానీ ఎల్లోరా కైలాస దేవాలయం విషయంలో మాత్రం ఈ లాజిక్ పూర్తిగా రివర్స్ అయింది.

మన ప్రాచీన శిల్పులు ఎలాంటి ఫౌండేషన్ తవ్వకుండా, కొండ పైన నిలబడి ముందుగా ఆలయ శిఖరాన్ని చెక్కి, ఆ తర్వాత వరుసగా గోడలు, శిల్పాలను చెక్కుకుంటూ వచ్చి చివరగా కింద ఫౌండేషన్ భాగాన్ని పూర్తి చేశారు. వినడానికి చాలా వింతగా, ఆశ్చర్యకరంగా అనిపించే ఈ ‘టాప్-డౌన్’ (Top-Down) నిర్మాణ పద్ధతి వెనుక ఒక భావోద్వేగమైన చారిత్రక కథ మరియు అద్భుతమైన మాస్టర్ ప్లాన్ దాగి ఉంది.

రాణి మణికావతి మొక్కు మరియు శిల్పి ‘కోకస’ మాస్టర్ ప్లాన్

పాత మరాఠీ గ్రంథమైన ‘కథాకల్పతరు’లో నమోదైన కథనం ప్రకారం, పూర్వకాలంలో ఏలాపుర ప్రాంతాన్ని ‘ఏలు’ (Elu) అనే రాజు పాలించేవాడు. ఆయన తీవ్రమైన అనారోగ్యంతో బాధపడుతుంటే, ఆయన భార్య అయిన రాణి మణికావతి దేవుడిపై భారమేసింది. సమీపంలోని ఏలాపురాలోని కృష్ణేశ్వర శివుడి వద్దకు వెళ్లి తన భర్త రోగం నయమైతే ఇక్కడ ఒక పెద్ద శివాలయాన్ని నిర్మిస్తానని, ఆ ఆలయ శిఖరాన్ని తన కళ్లతో చూసేవరకు ఎలాంటి అన్నపానీయాలు తీసుకోనని కఠినమైన ఉపవాస ప్రతిజ్ఞ చేసింది.

రాణి ప్రార్థన ఫలించి రాజు త్వరగానే కోలుకున్నాడు. అయితే రాణి తన ఉపవాసాన్ని ప్రారంభించడంతో రాజు వెంటనే దేశంలోని గొప్ప శిల్పులను, వాస్తు శిల్పులను పిలిపించాడు. కానీ అక్కడకి వచ్చిన శిల్పులందరూ ఒకే మాట చెప్పారు — ఒక ఆలయాన్ని కింద నుంచి కట్టి, దాని పైన శిఖరం పూర్తికావాలంటే కనీసం కొన్ని నెలలు లేదా సంవత్సరాల సమయం పడుతుందని తేల్చి చెప్పారు. అన్ని రోజులు రాణి ఉపవాసం ఉంటే ఆమె ప్రాణాలకే ప్రమాదమని రాజు తీవ్ర ఆందోళనకు గురయ్యాడు.

సరిగ్గా ఆ సమయంలో పైథాన్ (Paithan) ప్రాంతం నుండి ‘కోకస’ (Kokasa) అనే ప్రధాన శిల్పి రాజు వద్దకు వచ్చాడు. రాజు పరిస్థితిని, రాణి ఉపవాస ప్రతిజ్ఞను అర్థం చేసుకున్న కోకస, “రాజుగారు మీరు అధైర్యపడకండి.. కచ్చితంగా వారం రోజుల్లో రాణిగారు ఆలయ శిఖరాన్ని చూస్తారు” అని మాట ఇచ్చాడు.

కోకస వేసిన మాస్టర్ ప్లాన్:

• గుడిని సాధారణ పద్ధతిలో కింద నుంచి కడితే శిఖరం పూర్తి కావడానికి చాలా సమయం పడుతుంది.
• అందుకే కోకస ఒక వినూత్న ఆలోచన చేశాడు — కొండ కింద కాకుండా నేరుగా కొండ పైభాగానికి వెళ్లి చెక్కడం ప్రారంభించాడు.
• కేవలం 7 రోజుల్లోనే కొండ పైభాగాన శిఖరం ఆకారాన్ని పరిపూర్ణంగా చెక్కి సిద్ధం చేశాడు.
• పైన మెరుస్తున్న ఆలయ శిఖరాన్ని చూసి రాణి తన కఠిన ఉపవాసాన్ని విరమించింది.

ఆ తర్వాత కొండను పైనుంచి కిందకు తొలిచుకుంటూ వెళ్లి ఈ అద్భుతమైన కైలాస దేవాలయాన్ని నిర్మించారు. రాణి మణికావతి పేరు మీద ఈ గుడికి ‘మణికేశ్వర్’ అని, రాజు ఏలు పేరు మీద ఆ ఊరికి ‘ఏలాపుర’ (ప్రస్తుత వేరూల్) అని పేర్లు వచ్చాయని చెబుతారు. చారిత్రక ఆధారాల ప్రకారం ‘కోకస’ అనే ప్రధాన శిల్పి నిజంగానే ఉండి ఉండవచ్చని, ఆయన వంశానికి చెందిన శిల్పుల ప్రస్తావన తర్వాతి శాసనాల్లో కూడా ఉన్నట్లు చరిత్రకారులు నిర్ధారించారు. ఇంజనీరింగ్ పరంగా చూసినా పరంజాలు (Scaffolding) కట్టి రిస్క్ తీసుకునేకంటే, కొండపై నుండి కిందకు తొలిచుకుంటూ రావడం సులువైన మార్గమని ఆర్కిటెక్ట్లు చెబుతుంటారు.

రాష్టకూట రాజు కృష్ణ-1 మరియు కైలాస ఆలయ నిర్మాణ చరిత్ర

ఎల్లోరా కైలాస దేవాలయం కేవలం ఒక మతపరమైన స్థలం మాత్రమే కాదు, ప్రాచీన భారతదేశపు ఇంజనీరింగ్ మరియు శిల్పకళా ప్రజ్ఞకు నిలువెత్తు నిదర్శనం. చారిత్రక ఆధారాల ప్రకారం, క్రీస్తు శకం 8వ శతాబ్దంలో (క్రీ.శ. 756 నుండి 773 మధ్య) దక్కన్ ప్రాంతాన్ని పాలించిన రాష్టకూట రాజు కృష్ణ-1 (Rashtrakuta King Krishna I) ఆధ్వర్యంలో ఈ మహాద్భుత నిర్మాణం జరిగింది.

ఈ ఆలయ నిర్మాణ చరిత్ర, కాలాన్ని ధృవీకరించడానికి మరియు దాని వెనుక ఉన్న నిర్మిత దృశ్యాలను వివరించడానికి బలమైన చారిత్రక సాక్ష్యాలు ఉన్నాయి:

1. బరోడా రాగి శాసనం ఆధారాలు (Baroda Copper Plate Inscription)

• ఈ ఆలయాన్ని నిర్మించింది రాష్టకూట రాజు కృష్ణ-1 అని చెప్పడానికి బరోడా రాగి శాసనం ప్రధాన చారిత్రక ఆధారంగా నిలుస్తోంది.
• ఈ శాసనంలో ఆలయ సౌందర్యం గురించి అద్భుతంగా వర్ణించారు — నిర్మాణం పూర్తయిన తర్వాత ఆ శిల్పి స్వయంగా బయట నిలబడి ఆలయాన్ని చూసి, “ఇంతటి మహా అద్భుతాన్ని నిజంగా నేనే చేశానా?” అని తనను తానే నమ్మలేక ఆశ్చర్యపోయాడని ఇందులో నమోదైంది.
• అంతేకాకుండా, ఆకాశంలో ప్రయాణించే దేవతలు సైతం ఈ గుడి అందాన్ని చూసి ఆగిపోయి, “ఇది ఏ మనిషో కట్టింది కాదు, సాక్షాత్తు దైవ సంకల్పంతో తనంతట తానే వెలిసింది” అని అబ్బురపడ్డారని ఈ శాసనం పేర్కొంటోంది.

2. 4 లక్షల టన్నుల రాయి తొలగింపు మరియు కాలపరిమితి

• ఆర్కియాలజిస్టుల ప్రాథమిక అంచనా ప్రకారం, ఒకే కొండ నుంచి సుమారు 2 లక్షల నుండి 4 లక్షల టన్నుల కఠినమైన బసాల్ట్ (Basalt) రాయిని చెక్కి తొలగించారు.
• ప్రముఖ ఆర్కియాలజిస్ట్ దవళీకర్ (Dhavalikar) లెక్కల ప్రకారం — దాదాపు 250 మంది నైపుణ్యం కలిగిన శిల్పులు కంటిన్యూగా పనిచేస్తే, కొండను అంత పెద్ద గొయ్యిగా తవ్వే పని పూర్తికావడానికే కనీసం ఐదున్నర సంవత్సరాలు (5.5 Years) పట్టి ఉండవచ్చు.
• ఇక ఆలయ ప్రాంగణం, గోడలు, మండపాలు మరియు లోపలి దేవుళ్ల శిల్పాలను అత్యంత పర్ఫెక్ట్‌గా చెక్కడానికి అనేక దశాబ్దాల సమయం పట్టిందని చరిత్రకారులు భావిస్తున్నారు.

3. తొలగించిన రాయి ఏమైంది?

• అంత పెద్ద మొత్తంలో (లక్షల టన్నుల) తొలగించిన రాయి కొండ చుట్టుపక్కల ఎక్కడా కనిపించకపోవడం మరొక ఆసక్తికరమైన అంశం.
• శిల్పులు కొండను చిన్న చిన్న ముక్కలుగా కాకుండా, పెద్ద పెద్ద బండరాళ్ల బ్లాకులుగా విరిచి కిందకు దొర్లించారని, ఆ రాళ్లను చుట్టుపక్కల ఉండే ఇతర కట్టడాలు మరియు కోటల నిర్మాణాలకు ఉపయోగించి ఉండవచ్చని నిపుణులు భావిస్తున్నారు.

ఎల్లోరా కైలాస ఆలయంలోని విస్మయపరిచే శిల్ప కళాఖండాలు

సాధారణంగా ఏ దేవాలయానికైనా వెళితే శిల్పాలు కేవలం అలంకరణ లేదా అందం కోసం చెక్కుతారు, కానీ ఎల్లోరా కైలాస ఆలయంలోని ప్రతి రాయి వెనుక ఒక బలమైన ఆధ్యాత్మిక అర్థం మరియు పురాణ గాథ దాగి ఉంటుంది.

• 20 అడుగుల గజలక్ష్మి శిల్పం (Gajalakshmi Panel): ఆలయంలోకి అడుగుపెట్టగానే పర్యాటకులను, భక్తులను మొదటగా ఆకట్టుకునేది సుమారు 20 అడుగుల ఎత్తు ఉన్న భారీ గజలక్ష్మి శిల్పం. ఇందులో కమలం (తామర పువ్వు) మీద లక్ష్మీదేవి ప్రశాంతంగా కూర్చుని ఉండగా, రెండు ఏనుగులు కుండలతో ఆమెకు మంగళ స్నానం (అభిషేకం) చేస్తున్నట్లు, మరొక రెండు ఏనుగులు కింద ఉన్న కొలను నుంచి నీటిని తెస్తున్నట్లు అత్యంత మనోహరంగా చెక్కబడింది. ఈ శిల్పంపై ఇప్పటికీ పురాతన రంగుల ఆనవాళ్లు కనిపిస్తాయి.
• తెల్లటి ప్లాస్టర్ కోటింగ్ (White Plaster Coating): ఈ ఆలయాన్ని మొదట నిర్మించినప్పుడు మొత్తం గుడికి తెల్లటి ప్లాస్టర్ కోటింగ్ వేశారు. ఆ తెల్లటి ప్రకాశం వల్ల ఈ ఆలయం నిజంగానే మంచుతో కప్పబడిన కైలాస పర్వతంలా మెరిసిపోయేది. ఇప్పటికీ ఆలయంలోని కొన్ని భాగాల్లో ఆ ప్లాస్టర్ ఆనవాళ్లు స్పష్టంగా కనిపిస్తాయి.

రావణుడు కైలాస పర్వతాన్ని ఎత్తే ప్రసిద్ధ శిల్పం (Ravananugraha Panel)

కైలాస ఆలయంలో సందర్శకులను అత్యంత విస్మయానికి గురిచేసే ప్రధాన శిల్పకళా ఖండం — రావణుడు కైలాస పర్వతాన్ని ఎత్తే దృశ్యం.

• పురాణ గాథ: రావణుడు తన అసమాన బలంతో విపరీతమైన గర్వాన్ని పెంచుకుని, ఏకంగా శివుడు నివసించే కైలాస పర్వతాన్ని ఎత్తి లంకకు తీసుకెళ్లాలని ప్రయత్నిస్తాడు. పర్వతాన్ని కింద నుంచి తన ఇరవై చేతులతో ఎత్తినప్పుడు కైలాసం ఊగిపోతుంది. ఆ ప్రకంపనలకు పార్వతీదేవి భయపడి శివుడిని పట్టుకుంటుంది.
• శిల్ప శ్రేష్ఠత: శివుడు ఏమాత్రం టెన్షన్ పడకుండా, ప్రశాంతమైన చిరునవ్వుతో తన కాలి బొటనవేలితో కైలాస పర్వతాన్ని కిందకు నొక్కుతాడు. ఆ చిన్న ఒత్తిడికి రావణుడు పర్వతం కింద నలిగిపోయి, నొప్పి తట్టుకోలేక కేకలు వేస్తాడు.
• ప్రత్యేకత: కింద రావణుడి 10 తలలు, అతడి కండరాలు ఎంత బిగుసుకుపోయాయో, అతని ముఖంలో నరకం కనిపిస్తున్న పెయిన్ ఆ శిల్పంలో స్పష్టంగా కనిపిస్తాయి. పైనున్న శివుడు మాత్రం చాలా ‘కూల్’గా కూర్చుని ఉంటాడు. ఈ గుడి బేస్ (అడుగు) భాగంలో ఈ శిల్పాన్ని చెక్కడం వెనుక శిల్పి ఉద్దేశం — రావణుడు కేవలం చిన్న రాయిని కాదు, పైన ఉన్న మొత్తం కైలాస ఆలయాన్నే ఎత్తుకున్నాడని భావన కలిగించడం. ఎంతటి బలవంతుడికైనా శివుడి ముందు గర్వం పనిచేయదని ఈ శిల్పం నిరూపిస్తుంది.

పురాణ ఘట్టాలు – మార్కండేయ, నరసింహ, రామాయణ శిల్పాలు

కైలాస ఆలయంలోకి వెళ్లేకొద్దీ హైందవ పురాణాలలోని అద్భుత ఘట్టాలు కళ్లముందు సాక్షాత్కరిస్తాయి:

1. గజసంహార మూర్తి & త్రిపురాంతకుడు: ఏనుగు రూపంలో వచ్చిన గజాసురుడిని సంహరించి, ఆ ఏనుగు చర్మాన్ని శివుడు పైన పట్టుకున్న దృశ్యం, ఆయన కాళ్ల మధ్య ఉగ్రరూపంలో నాట్యం చేసే కాలభైరవుడి శిల్పం ఇక్కడ ఉంది. త్రిపురాంతక శిల్పంలో బ్రహ్మదేవుడు రథసారధిగా ఉంటే, శివుడు విల్లు పట్టుకుని నిలబడే దృశ్యంలో రథం గుర్రాలు వేగంగా మలుపు తిరుగుతున్న ఫీలింగ్ కలిగేలా చెక్కారు.
2. మార్కండేయ రక్షణ & గంగావతరణం: యముడు వచ్చి ప్రాణాలు తీయబోతుంటే శివలింగాన్ని పట్టుకున్న బాల మార్కండేయుడిని కాపాడటానికి శివుడు లింగం నుంచి బయటకు వచ్చి యముడిని తన్నే దృశ్యం, అలాగే భగీరథుడు ఒంటికాలై తపస్సు చేస్తుంటే ఆకాశం నుంచి దూకే గంగను శివుడు తన జటాజూటంలో బంధించే గంగావతరణ శిల్పాలు ఉన్నాయి.
3. నరసింహస్వామి & దుర్గాదేవి: నరసింహస్వామి హిరణ్యకశిపుడిని చంపే సన్నివేశంలో, అసురుడి చెయ్యి, నడుము పట్టుకుని ఎత్తి ఇసిరికొట్టే క్షణాన్ని అత్యంత డైనమిక్‌గా చెక్కారు. మహిషాసురుడితో యుద్ధం చేస్తున్న దుర్గాదేవి శిల్పాలు కూడా దర్శనమిస్తాయి.
4. రామాయణ, మహాభారత ఘట్టాలు: ఆలయ దక్షణ వైపు (South Side) గోడలపై 8 వరుసలలో రామాయణ కథనం — అడవులకు వెళ్లడం నుండి సీతాపహరణం, జటాయు పోరాటం, లంకకు వారధి నిర్మాణం వరకు చెక్కబడి ఉంది. ఉత్తరం వైపు (North Side) కృష్ణుడి బాల్యలీలలు, కురుక్షేత్ర యుద్ధ దృశ్యాలు రాతిపై ప్రత్యక్షమవుతాయి.

కైలాస ఆలయం & గృష్ణేశ్వర్ జ్యోతిర్లింగం (12వ జ్యోతిర్లింగం) అనుబంధం

ఎల్లోరా కైలాస దేవాలయానికి అత్యంత సమీపంలో ఉన్న వేరూల్ (Verul) గ్రామంలోనే భారతదేశంలోని 12వ చివరి జ్యోతిర్లింగమైన గృష్ణేశ్వర్ (గుష్మేశ్వర్) జ్యోతిర్లింగ ఆలయం ఉంది. నిజానికి పూర్వకాలంలో రాణి మణికావతి తన భర్త అనారోగ్యం తగ్గాలని ప్రార్థించి మొక్కుకున్నది కూడా ఈ కృష్ణేశ్వర్ (గృష్ణేశ్వర్) శివుడి వద్దనే. శివ పురాణం మరియు స్కంద పురాణాల్లో ఈ పవిత్ర జ్యోతిర్లింగ స్థలం యొక్క ప్రాశస్త్యం వివరించబడింది.

శివ పురాణంలోని ‘గూష్మ’ భక్తి గాథ

ఈ క్షేత్రంలో జ్యోతిర్లింగం వెలియడం వెనుక గూష్మ అనే భక్తురాలి పరమ భక్తి కథ ఉంది:

• సుధర్మ అనే బ్రాహ్మణుడి మొదటి భార్య సుదేహకు పిల్లలు పుట్టకపోవడంతో, ఆమె తన సొంత చెల్లెలైన గూష్మను భర్తకిచ్చి పెళ్లి చేస్తుంది.
• గూష్మ శివుడికి విపరీతమైన భక్తురాలు. ఆమె ప్రతిరోజూ 101 మట్టి శివలింగాలను (పార్థివ లింగాలు) చేసి పూజించి, పక్కనే ఉన్న చెరువులో నిమజ్జనం చేసేది.
• శివుడి అనుగ్రహంతో గూష్మకు ఒక కొడుకు పుడతాడు. అయితే, అసూయతో రగిలిపోయిన సుదేహ రాత్రికి రాత్రే ఆ బాబును చంపేసి, గూష్మ రోజువారీ శివలింగాలను నిమజ్జనం చేసే చెరువులోనే పడేస్తుంది.
• ఉదయాన్నే కొడుకు చనిపోయాడని తెలిసినా గూష్మ తన నిత్య శివపూజను ఆపదు. ప్రతిరోజూ లాగే మట్టి లింగాలను చేసి, పూజ ముగించి చెరువులో నిమజ్జనం చేయగానే, చనిపోయిన ఆమె కొడుకు చెరువు ఒడ్డున ప్రాణాలతో తిరిగి లేచి వస్తాడు.
• ఆమె భక్తికి మెచ్చిన శివుడు ప్రత్యక్షమై సుదేహను శిక్షించబోగా, గూష్మ తన అక్కను క్షమించమని వేడుకుంటుంది. అంతేకాకుండా, ఎలాంటి కష్టాల్లో ఉన్న భక్తులనైనా కాపాడటానికి శివుడిని అక్కడే ఉండిపోవాలని కోరుకుంటుంది. గూష్మ కోరిక మేరకు శివుడు అక్కడ ‘గూష్మేశ్వర్’ లేదా ‘గృష్ణేశ్వర్’ జ్యోతిర్లింగంగా వెలిశాడు.

చారిత్రక పునర్నిర్మాణం & ప్రాముఖ్యత

• 13, 14వ శతాబ్దాల్లో ధ్వంసమైన ఈ గృష్ణేశ్వర్ ఆలయాన్ని 16వ శతాబ్దంలో ఛత్రపతి శివాజీ మహారాజ్ తాతగారైన మాలోజీ భోసలే పునర్నిర్మించారు.
• ఆ తర్వాత 18వ శతాబ్దంలో ఇండోర్ రాణి అహల్యాబాయి హోల్కర్ ఎర్రటి రాయితో, 5 అంతస్తుల శిఖరం మరియు 24 స్తంభాల మండపంతో ‘హేమత్‌పంతి’ (Hemadpanthi) శైలిలో ప్రస్తుతం మనం చూస్తున్న రూపంలోకి తీర్చిదిద్దారు.

ఒకే ఊరిలో (వేరూల్) ఒకవైపు భక్తితో చనిపోయిన కొడుకు ప్రాణం తిరిగివచ్చిన జ్యోతిర్లింగం ఉంటే, మరొకవైపు రాణి భక్తి కోసం ఏకంగా కొండనే గుడిగా మార్చిన కైలాస ఆలయం ఉండటం విశేషం.

ఔరంగజేబ్ ఈ ఆలయాన్ని కూల్చడానికి ప్రయత్నించాడా? (పుకార్లు vs చారిత్రక నిజాలు)

ఎల్లోరా కైలాస దేవాలయం గురించి ఇంటర్నెట్‌లో, సోషల్ మీడియాలో విరివిగా ప్రచారంలో ఉన్న అత్యంత ఆసక్తికరమైన కథనాల్లో ఒకటి — మొఘల్ చక్రవర్తి ఔరంగజేబ్ ఈ ఆలయాన్ని కూల్చివేయడానికి ప్రయత్నించాడనే పుకారు.

ప్రచారంలో ఉన్న పుకారు (The Popular Myth): క్రీ.శ. 1682 లో మొఘల్ పాలకుడు ఔరంగజేబ్ ఈ కైలాస దేవాలయాన్ని పూర్తిగా ధ్వంసం చేయాలని ఆదేశించాడని, అందుకోసం సుమారు 1,000 మంది కూలీలను/సైనికులను పంపాడని చెబుతారు. వారు 3 సంవత్సరాల పాటు శ్రమించినా, ఆలయం రాయి చాలా గట్టిగా ఉండటం వల్ల కేవలం కొన్ని శిల్పాలను మాత్రమే పాడుచేయగలిగారని, ప్రధాన గుడిని ఏమీ చేయలేక వెనక్కి తగ్గిపోయారని సోషల్ మీడియాలో కథనాలు కనిపిస్తాయి.

చారిత్రక నిజాలు (Historical Facts):

• ఎలాంటి ఆధారాలు లేవు: చరిత్రకారులు మరియు ఆర్కియాలజిస్టుల పరిశోధనల ప్రకారం — ఔరంగజేబ్ 1000 మందిని పంపి 3 ఏళ్ల పాటు ఈ గుడిని కూల్చడానికి ప్రయత్నించాడనే ప్రచారానికి ఎలాంటి నిలకడైన చారిత్రక సాక్ష్యాలు లేదా ఆనాటి రికార్డులు లేవు.
• ఔరంగజేబ్ రాసిన లేఖల్లో ఏముంది?: నిజానికి ఔరంగజేబ్ సొంత లేఖల సంకలనమైన ‘కలిమాతి తయ్యబత్’ (Kalimati Tayyabat) గ్రంథంలో ఎల్లోరా గుహల ప్రస్తావన ఉంది.
• అందులో ఆయన ఎల్లోరా ఆలయ నిర్మాణ శైలిని, దానికి ఉన్న విస్మయకరమైన రాతి శిల్పకళను చూసి అబ్బురపడ్డారు. ఈ ఆలయం మనుషులు చెక్కినట్లు లేదని, సాక్షాత్తు “దైవ శిల్పి చేసిన మహా అద్భుతం” అని ఆయనే కొనియాడటం గమనార్హం.

ఏలియన్స్ కట్టారనే ప్రచారం (Aliens Claim) – సైంటిఫిక్ ఆధారాలు ఏం చెబుతున్నాయి?

సోషల్ మీడియాలో మరియు కొన్ని యూట్యూబ్ ఛానెళ్లలో ఎల్లోరా కైలాస దేవాలయం గురించి తరచుగా వినిపించే ప్రధాన ప్రచారం — “ఈ ఆలయాన్ని మనుషులు కట్టలేదు, ఏలియన్లు (అన్యగ్రహవాసులు) లేదా ఏదో అజ్ఞాత సాంకేతికత (Lost Advanced Technology) తో నిర్మించారు” అనేది.

అయితే ఈ ప్రచారంలోని వాస్తవాలేమిటి? దీనిపై శాస్త్రవేత్తలు, పురావస్తు శాఖ (ASI) మరియు చరిత్రకారులు ఏమని నిరూపిస్తున్నారో చూద్దాం:

1. కల్పింత క్లెయిమ్ vs శిల్పుల ఉలి దెబ్బలు

• ప్రచారం: 1200 ఏళ్ల క్రితం ఎలాంటి యంత్రాలు లేకుండా కేవలం చేతి పనిముట్లతో (సుత్తి, ఉలి) కొండను అంత పర్ఫెక్ట్ సిమిట్రీతో, గాల్లో తేలియాడే శిల్పాలతో చెక్కడం మనుషులకు అసాధ్యమని, ఏలియన్ల లేజర్ టెక్నాలజీ వాడారని అంటారు.
• నిజం: ఈ ఆలయాన్ని యంత్రాలు లేదా ఏలియన్లు చెక్కలేదనడానికి బలమైన సాక్ష్యం — గుడి గోడలు, స్తంభాలపై ఇప్పటికీ స్పష్టంగా కనిపిస్తున్న మనుషులు కొట్టిన ఉలి దెబ్బల గుర్తులు (Chisel Marks). అంతేకాకుండా, ఆలయంలోని కొన్ని ప్రాంగణాల్లో సగం చెక్కి వదిలేసిన శిల్పాలు మరియు రాతి భాగాలు ఉన్నాయి. ఒకవేళ యంత్రాలు వాడి ఉంటే ఈ ఉలి గుర్తులు ఉండేవి కావు.

2. సాంప్రదాయ భారతీయ వాస్తు శైలి (Architecture Models)

• ఈ ఆలయ డిజైన్ హఠాత్తుగా ఆకాశం నుంచి ఊడిపడింది కాదు. మన భారతీయ శిల్పకళా సాంప్రదాయం నుంచే ఇది రూపుదిద్దుకుంది.
• తమిళనాడులోని కంచిలో ఉన్న ‘కైలాసనాథర్ దేవాలయం’ మరియు కర్ణాటకలోని పట్టడకల్ లో ఉన్న ‘విరూపాక్ష దేవాలయం’ ల డిజైన్లు మరియు నిర్మాణ శైలి ఆధారంగానే మన శిల్పులు ఎల్లోరా కైలాస ఆలయాన్ని డిజైన్ చేశారని చరిత్రకారులు నిర్ధారించారు.

3. భూగర్భ దారులు కావు… డ్రైనేజీ వ్యవస్థ!

• ప్రచారం: ఆలయం కింద అజ్ఞాత భూగర్భ నగరం ఉందని, అక్కడికి వెళ్లే రహస్య దారులను ప్రభుత్వం మూసివేసిందని ప్రచారాలు ఉన్నాయి.
• నిజం: సైంటిఫిక్ పరిశోధనల ప్రకారం — భూగర్భ దారులుగా ప్రచారం చేసేవి నిజానికి కొండ పైనుంచి వర్షపు నీరు పడినప్పుడు గుడిలోకి చేరకుండా సులువుగా బయటకు వెళ్లడానికి మన ప్రాచీన ఇంజనీర్లు ప్లాన్ చేసిన వర్షపు నీటి డ్రైనేజీ మరియు ప్రదక్షిణ వ్యవస్థలు మాత్రమే.

4. మన పూర్వీకుల ప్రతిభను తక్కువ చేయడమే!

ఈ ఆలయాన్ని ఏలియన్లు కట్టారని అనడం అంటే — ఒక రాణి భక్తిని, రాజు సంకల్పాన్ని మరియు వేలమంది ప్రాచీన భారతీయ శిల్పుల రక్తం, చెమట మరియు అసమాన శిల్పకళా ప్రతిభను తక్కువ అంచనా వేయడమే అవుతుంది. ఆ కాలంలో ఈ ఆలయాన్ని ఎలా చెక్కారో స్టెప్-బై-స్టెప్ రాసిన రికార్డులు లభించకపోవడం వల్లే ఈ గ్యాప్‌లో ఇలాంటి పుకార్లు పుట్టుకొచ్చాయి తప్ప, ఏలియన్స్ కట్టారనడానికి ఒక్కటంటే ఒక్క ఆధారం కూడా లేదు.

Read also: కైలాస దేవాలయం: ఎల్లోరాలోని భూగర్భ అద్భుతం

తరచుగా అడిగే ప్రశ్నలు (FAQ)

మరిన్ని ఇటువంటి వాటి కోసం తెలుగు రీడర్స్ ఫ్యాక్ట్స్ ను చూడండి.