Shakambari Utsavalu: శాకంబరీ ఉత్సవాలు ఎందుకు జరుపుకుంటారు? దీని వెనుక ఉన్న పురాణ కథ ఇదే!
హిందూ సంప్రదాయంలో ఆషాఢ మాసంలో నిర్వహించే శాకంబరీ ఉత్సవాలకు ఎంతో ప్రాముఖ్యత ఉంది. పురాణాల ప్రకారం, భూమిపై ఏర్పడిన తీవ్రమైన కరువు కాటకాలను తీర్చి, సకల జీవులకు వృక్షసంపదను, అన్నపానాలను ప్రసాదించడానికి ఆదిపరాశక్తి ‘శాకంబరీ దేవి’గా అవతరించింది. ఈ అవతారానికి ప్రతీకగా, ప్రకృతిని కాపాడే అమ్మవారికి కృతజ్ఞతగా ప్రతి ఏటా దేవాలయాలను రకరకాల కూరగాయలు, ఆకుకూరలు మరియు పండ్లతో అలంకరించి శాకంబరీ మహోత్సవాలను ఘనంగా జరుపుకుంటారు.
సాధారణంగా దేవుళ్లకు బంగారు ఆభరణాలు, పట్టు వస్త్రాలు, రంగురంగుల పూలమాలలతో అలంకారం చేయడం చూస్తుంటాం. కానీ ఆషాఢ మాసంలో వచ్చే ముక్కోటి ఏకాదశి లేదా ఆషాఢ పౌర్ణమి (గురుపూర్ణిమ) సమయాల్లో మాత్రం అమ్మవారిని నిండుగా పచ్చటి కూరగాయలతో అలంకరిస్తారు.
శాకంబరీ దేవి అవతార రహస్యం (The Story Behind Goddess Shakambhari)
శ్రీదేవీ భాగవతం ప్రకారం, పూర్వకాలంలో ‘దుర్గముడు’ అనే హిరణ్యాక్షుడి వంశపు రాక్షసుడు బ్రహ్మదేవుడి గురించి ఘోరమైన తపస్సు చేశాడు. వేదాలన్నీ తనకే దక్కాలని, మునుల మంత్రశక్తి నశించాలని వరం పొందాడు. వరం ప్రభావంతో బ్రాహ్మణులు వేదాధ్యయనాన్ని, యజ్ఞయాగాదులను మర్చిపోయారు. దేవతలకు హవిర్భాగాలు అందడం ఆగిపోయింది.
వేదాలు అంతరించిపోవడంతో ప్రకృతి సమతుల్యత దెబ్బతిని భూమిపై వందేళ్ల పాటు వర్షాలు కురవలేదు. నదులు, చెరువులు ఎండిపోయాయి. పంటలు పండక, తాగడానికి నీరు లేక, తినడానికి తిండి లేక పశుపక్ష్యాదులు, మానవులు ఆకలిదప్పులతో అల్లాడిపోయారు. లోకమంతా శవాల దిబ్బగా మారింది.
ఈ ఘోర కలికాలాన్ని తట్టుకోలేక మునులు, హిమాలయాల్లో గుమిగూడి జగన్మాత అయిన ఆదిపరాశక్తిని రక్షించమని వేడుకున్నారు. భక్తుల ఆక్రందనలు విన్న అమ్మవారు కరుణించి, తన శరీరమంతటా వంద కళ్లతో (శతాక్షి దేవిగా) నీలి వర్ణంలో ప్రత్యక్షమైంది. లోకంలోని జీవుల కష్టాలు చూసి అమ్మవారి కళ్ల వెంట నిరంతరాయంగా కన్నీళ్లు ప్రవహించాయి. ఆ కన్నీళ్లే నదులుగా మారి భూమిపై కరువును అంతం చేశాయి.
ఆ తర్వాత జీవుల ఆకలిని తీర్చడానికి అమ్మవారు తన చేతులతో రకరకాల ఆకుకూరలు, కూరగాయలు, ధాన్యాలు మరియు కందమూలాలను సృష్టించి లోకానికి అన్నప్రసాదాన్ని అందించింది. ‘శాకం’ అంటే కూరగాయలు, ‘భరి’ అంటే పోషించేది. లోకాన్ని కూరగాయలతో, సకల వృక్షసంపదతో రక్షించి పోషించినందున ఆమెకు ‘శాకంబరీ దేవి’ అనే నామం వచ్చింది. ఆ తర్వాతే అమ్మవారు దుర్గముడనే రాక్షసుడిని సంహరించి వేదాలను తిరిగి తెచ్చి మునులకు అప్పగించింది.
కూరగాయలతో అలంకరణ ఎందుకు చేస్తారు? (Why Veggies Are Used For Decoration)
ప్రకృతిలో లభించే ప్రతి ఆకుకూర, కూరగాయ అమ్మవారి స్వరూపమే అని భక్తుల నమ్మకం. శాకంబరీ ఉత్సవాల సమయంలో గర్భగుడితో పాటు ఆలయ ప్రాంగణం మొత్తాన్ని టన్నుల కొద్దీ తాజా కూరగాయలతో హరిత వర్ణ శోభితంగా అలంకరిస్తారు. అమ్మవారిని కూరగాయలతో పూజించడం వెనుక ఉన్న ముఖ్య కారణాలు ఇవే:
- కరువు కాటకాలు దరిచేరవు: శాకంబరీ దేవి రూపంలో అమ్మవారు లోకానికి అన్నాన్ని ప్రసాదించింది. అందుకే కూరగాయలతో పూజిస్తే ఆ ఇంట్లో మరియు దేశంలో ఆహార కొరత రాదని, దరిద్రం దరిచేరదని నమ్ముతారు.
- ప్రకృతికి కృతజ్ఞత: మనకు ఆహారాన్ని ఇచ్చే వృక్షసంపదను, ప్రకృతిని దైవంగా భావించి కృతజ్ఞత చెప్పుకునే సాంప్రదాయం ఇది.
- సుభిక్షంగా పంటలు: సకాలంలో వర్షాలు కురిసి, పంటలు బాగా పండాలని ముఖ్యంగా వ్యవసాయం చేసే రైతులు అమ్మవారిని ఈ రూపంలో అత్యంత భక్తితో ప్రార్థిస్తారు.
- పవిత్రమైన ప్రసాదం: ఉత్సవాల ముగింపు అనంతరం అలంకరణకు ఉపయోగించిన కూరగాయలను భక్తులకు, అనాథ శరణాలయాలకు పవిత్రమైన ప్రసాదంగా ఉచితంగా పంపిణీ చేస్తారు. ఈ కూరగాయలతో వండుకుని తింటే సర్వరోగాలు నయమవుతాయని భక్తుల నమ్మకం.
తెలుగు రాష్ట్రాల్లో శాకంబరీ ఉత్సవాలు (Shakambari Celebrations in Telugu States)
ఆంధ్రప్రదేశ్, తెలంగాణ రాష్ట్రాలలో శాకంబరీ ఉత్సవాలను ప్రతి ఏటా ఆషాఢ మాసంలో అత్యంత ప్రతిష్టాత్మకంగా, వైభవంగా నిర్వహిస్తారు. ఈ రోజుల్లో తెలుగు రాష్ట్రాల్లోని ప్రముఖ అమ్మవారి ఆలయాలన్నీ రంగురంగుల కూరగాయలు, ఆకుకూరల అలంకరణలతో సరికొత్త శోభను సంతరించుకుంటాయి.
ముఖ్యంగా తెలుగు రాష్ట్రాల్లోని ఈ క్రింది ప్రముఖ ఆలయాలలో శాకంబరీ ఉత్సవాలు విశేషంగా జరుగుతాయి:
1. విజయవాడ కనకదుర్గ ఆలయం (ఇంద్రకీలాద్రి)
కృష్ణా నదీ తీరాన వెలిసిన విజయవాడ ఇంద్రకీలాద్రిపై శ్రీ కనకదుర్గమ్మ అమ్మవారికి ప్రతి సంవత్సరం ఆషాఢ శుద్ధ త్రయోదశి నుండి ఆషాఢ పౌర్ణమి (గురుపూర్ణిమ) వరకు మూడు రోజుల పాటు శాకంబరీ ఉత్సవాలు ఘనంగా నిర్వహిస్తారు. ఈ మూడు రోజులు ఇంద్రకీలాద్రి మొత్తం ఒక పచ్చటి అడవిలా మారిపోతుంది. గర్భగుడిలోని అమ్మవారితో పాటు, ఉపాలయాలలోని దేవతామూర్తులను, ఆలయ ప్రాంగణాన్ని క్యారెట్లు, వంకాయలు, కాకరకాయలు, నిమ్మకాయలు, సొరకాయలు మరియు వివిధ రకాల ఆకుకూరలతో అత్యంత మనోహరంగా అలంకరిస్తారు. ఈ అలంకారంలో ఉన్న దుర్గమ్మను దర్శించుకోవడానికి దేశం నలుమూలల నుండి లక్షలాది మంది భక్తులు తరలివస్తారు.
2. వరంగల్ భద్రకాళి దేవాలయం
తెలంగాణలోనే కాకుండా దేశంలోనే మొట్టమొదటిసారిగా శాకంబరీ ఉత్సవాలను శాస్త్రోక్తంగా ప్రారంభించిన ఘనత వరంగల్ లోని చారిత్రాత్మక భద్రకాళి ఆలయానికే దక్కుతుంది. ఇక్కడ ఆషాఢ శుద్ధ పాడ్యమి నుండి ఆషాఢ పౌర్ణమి వరకు పక్షం రోజుల పాటు (15 రోజులు) అత్యంత వైభవంగా ఈ వేడుకలు జరుగుతాయి. కాకతీయుల కాలం నాటి ఈ శక్తిపీఠంలో అమ్మవారిని ప్రతిరోజూ ఒక్కో రకమైన కూరగాయల ప్రత్యేక అలంకరణతో పూజిస్తారు. ముగింపు రోజున ముక్కోటి కూరగాయలతో చేసే మహా అలంకరణను చూడటానికి భక్తులు భారీగా తరలివస్తారు.
3. అలంపుర జోగులాంబ ఆలయం
ద్వాదశ జ్యోతిర్లింగ క్షేత్రం, అష్టాదశ శక్తిపీఠాలలో ఐదవదైన తెలంగాణలోని అలంపురం శ్రీ జోగులాంబ అమ్మవారి ఆలయంలో కూడా ఆషాఢ పౌర్ణమి పర్వదినాన్ని పురస్కరించుకుని శాకంబరీ ఉత్సవాలు నిర్వహిస్తారు. అమ్మవారిని శాకంబరీ దేవిగా అలంకరించి ప్రత్యేక పూజలు, హోమాలు జరుపుతారు.
గమనిక (Spiritual Disclaimer): ఈ ఆర్టికల్లో అందించబడిన సమాచారం హిందూ పురాణాలు, ఆలయ సాంప్రదాయాలు మరియు ఆధ్యాత్మిక గ్రంథాల ఆధారంగా సేకరించబడింది. ఇది కేవలం పాఠకుల సాధారణ అవగాహన కోసం మాత్రమే అందించబడినది.
Read also : తెలంగాణ ఆషాఢ బోనాలు ఎందుకు జరుపుకుంటారు?
మరిన్ని ఇటువంటి ఆలయాల కోసం తెలుగు రీడర్స్ భక్తి ను చూడండి.
