Table of Contents
Pandharpur panduranga temple history – పండరీపురం: భక్త వత్సలుడైన పాండురంగ విఠలుని దివ్య క్షేత్రం మరియు స్థల పురాణం
పండరీపురం, మహారాష్ట్రలోని సోలాపూర్ జిల్లాలో భీమా నది తీరాన వెలసిన అత్యంత ప్రాచీనమైన మరియు పవిత్రమైన వైష్ణవ పుణ్యక్షేత్రం. భారతదేశంలోని పుణ్యక్షేత్రాలలో దీనికి ఒక విశిష్టమైన స్థానం ఉంది, అందుకే దీనిని “దక్షిణ కాశి” అని కూడా పిలుస్తారు. ఇక్కడ శ్రీ మహావిష్ణువు పాండురంగడు, విఠలుడు లేదా విఠోబా అనే పేర్లతో కొలువై ఉన్నాడు. మన తెలుగు రాష్ట్రాలలో తిరుమల శ్రీవారి క్షేత్రం ఎంతటి ప్రాముఖ్యతను కలిగి ఉందో, మహారాష్ట్రలో పండరీపురం అంతటి ప్రసిద్ధిని పొందింది. చంద్రవంక ఆకారంలో ప్రవహించే భీమా నది తీరాన, తన భక్తుడి కోసం వేచి చూస్తూ ఇటుకపై నిలబడిన స్వామిని దర్శించుకోవడం భక్తులకు ఒక మధురమైన అనుభూతిని కలిగిస్తుంది.
భక్త పుండరీకుడు మరియు స్వామి విఠలుడిగా వెలసిన పురాణ గాథ:
ఈ క్షేత్రం వెలవడానికి ప్రధాన కారణం పుండరీకుడు అనే పరమ భక్తుడు. పురాణాల ప్రకారం, పుండరీకుడు మొదట్లో తన తల్లిదండ్రులను నిర్లక్ష్యం చేసేవాడు, కానీ ఒక సాధువు బోధనలతో మార్పు చెంది వారి సేవలో తన జీవితాన్ని అంకితం చేశాడు. పుండరీకుని మాతృ-పితృ సేవకు ముగ్ధుడైన శ్రీకృష్ణుడు, అతనికి దర్శనమివ్వడానికి స్వయంగా అతని ఆశ్రమానికి వచ్చాడు. ఆ సమయంలో పుండరీకుడు తన తల్లిదండ్రుల సేవలో నిమగ్నమై ఉండి, స్వామి వచ్చినట్లు తెలిసినా వారి సేవను వదిలి పెట్టలేకపోయాడు. స్వామిని కొద్దిసేపు వేచి ఉండమని కోరుతూ ఒక ఇటుకను (మరాఠీలో ‘విఠ్’) విసిరాడు. భక్తుని ప్రేమకు కట్టుబడిన స్వామి, ఆ ఇటుకపై చేతులు నడుముపై పెట్టుకుని నిలబడి వేచి చూశారు. సేవ ముగిసిన తర్వాత పుండరీకుడు స్వామిని క్షమించమని వేడుకుని, అక్కడే శాశ్వతంగా ఉండి భక్తులను అనుగ్రహించమని కోరగా, స్వామి శిలా రూపంలో విఠలుడిగా అక్కడ వెలిశారు.
చంద్రభాగా నది విశిష్టత మరియు భీమా నది పుట్టుక:
పండరీపురాన్ని ఆనుకుని ప్రవహించే భీమా నదిని ఇక్కడ చంద్రభాగా నది అని పిలుస్తారు, ఎందుకంటే ఈ ప్రాంతంలో నది అర్ధచంద్రాకారంలో ప్రవహిస్తుంది. ఈ నది ఆవిర్భావం వెనుక ఒక గొప్ప పురాణ నేపథ్యం ఉంది. త్రిపురాసురుడు అనే రాక్షసుడిని సంహరించడానికి పరమశివుడు భీకరమైన యుద్ధం చేసి, చివరకు అతడిని వధించి లోకాలకు విముక్తి కలిగించాడు. ఆ యుద్ధం తర్వాత శివుడు అలసటతో శ్రమించినప్పుడు, ఆయన శరీరం నుండి స్రవించిన చెమట ధారలు ప్రవాహంగా మారి భీమా నదిగా అవతరించాయని చెబుతారు. భక్తులు స్వామిని దర్శించుకునే ముందు ఈ పవిత్ర నదిలో స్నానం చేయడం వల్ల తమ సకల పాపాలు తొలగిపోతాయని బలంగా విశ్వసిస్తారు.
ఆలయ నిర్మాణ శైలి, దర్శన విశేషాలు మరియు స్పర్శ దర్శనం:
పండరీపురం దేవాలయం ఒక కోట వలె విశాలమైన ప్రాంగణాన్ని కలిగి ఉంటుంది, దీనికి అనేక ద్వారాలు ఉన్నాయి. ప్రధాన ద్వారాన్ని సంత్ నామదేవ్ మహాద్వారం అని పిలుస్తారు. ఈ ద్వారం దగ్గర నామదేవుని మెట్లు ఉంటాయి, భక్తులు వీటిని భక్తితో స్పృశించి లోపలికి వెళతారు. ఆలయ లోపల 16 స్తంభాల మండపం అద్భుతమైన శిల్పకళతో అలరారుతుంటుంది. ఇక్కడ ఉన్న మరొక విశేషం గరుడ స్తంభం, దీనిని ఆలింగనం చేసుకుంటే స్వామిని ఆలింగనం చేసుకున్నంత ఫలితం దక్కుతుందని భక్తుల నమ్మకం. ప్రపంచంలోని చాలా తక్కువ దేవాలయాలలో మాత్రమే కనిపించే “స్పర్శ దర్శనం” ఇక్కడ ప్రత్యేకత; అంటే భక్తులు నేరుగా గర్భగుడిలోకి వెళ్లి స్వామి వారి పాదాలను తాకి నమస్కరించుకోవచ్చు. ప్రధాన ఆలయంతో పాటు రుక్మిణి అమ్మవారు, సత్యభామ, రాధికా మాతల ఆలయాలు కూడా ఇక్కడ దర్శనమిస్తాయి.
భక్త చోకామేళా అనన్య భక్తి మరియు ఆధ్యాత్మిక సందేశం:
పండరీపురం చరిత్రలో భక్త చోకామేళా గాథ అత్యంత స్ఫూర్తిదాయకమైనది. సమాజంలో అణగారిన వర్గానికి చెందిన వ్యక్తి కావడంతో ఆ కాలంలో ఆయనను ఆలయంలోకి అనుమతించలేదు. అయినప్పటికీ, ఆయన చంద్రభాగా నది ఒడ్డున ఉండి స్వామిపై అభంగాలు (భక్తి గీతాలు) పాడుతూ ఉండేవారు. భక్తుడి ఆర్తిని చూసి విఠలుడు స్వయంగా గర్భగుడి నుండి కదిలి వచ్చి చోకామేళా గుడిసెలో ఆయనతో కలిసి భోజనం చేసేవారని కథనాలు చెబుతున్నాయి. ఒకానొక సమయంలో చోకామేళా మరణించినప్పుడు, ఆయన అస్థికల నుండి కూడా “విఠల విఠల” అనే నామస్మరణ వినిపించిందని, ఆ అస్థికలను తెచ్చి ఆలయ ప్రధాన ద్వారం ముందే సమాధి చేశారని చరిత్ర చెబుతోంది. నేటికీ భక్తులు మొదట చోకామేళా సమాధిని దర్శించుకున్న తర్వాతే ప్రధాన ఆలయంలోకి ప్రవేశిస్తారు.
విష్ణుపద్ ఆలయం మరియు నదిలో మునిగి ఉండే వింతలు:
పండరీపురానికి సమీపంలో చంద్రభాగా నది మధ్యలో విష్ణుపద్ ఆలయం ఉంది. ఇది ఒక అద్భుతమైన కట్టడం, ఇక్కడ శ్రీ మహావిష్ణువు పాదముద్రలు శిలపై కనిపిస్తాయి. ఈ ఆలయం యొక్క ప్రత్యేకత ఏంటంటే, వర్షాకాలంలో భీమా నది ఉధృతంగా ప్రవహించేటప్పుడు ఈ ఆలయం దాదాపు మూడు నుండి ఆరు నెలల పాటు నీటిలోనే మునిగి ఉంటుంది. అలాగే నారద మహర్షి ఆలయం కూడా నది మధ్యలో ఉండి, సగం కాలం నీటిలోనే ఉంటుంది. భక్తులు పడవల ద్వారా ఈ ఆలయాలను చేరుకుని దర్శించుకుంటారు. ఇవే కాకుండా ఇక్కడ కైకాడ్ మహారాజ్ మఠం (ఒక ఆధ్యాత్మిక మ్యూజియం వలె ఉంటుంది) మరియు గజానన్ మహారాజ్ మఠం వంటి అనేక ఆధ్యాత్మిక కేంద్రాలు ఉన్నాయి.
యాత్రీకుల కోసం రవాణా, వసతి మరియు ఉత్తమ సమయం:
పండరీపురం వెళ్లాలనుకునే వారికి సోలాపూర్ ప్రధాన రవాణా కేంద్రం, అక్కడ నుండి 114 కి.మీ దూరంలో పండరీపురం ఉంది. నిజామాబాద్ నుండి పండరీపురానికి నేరుగా రైలు సౌకర్యం (నిజామాబాద్-పండరీపురం ఎక్స్ప్రెస్) కలదు. వసతి కోసం ఇక్కడ అనేక భక్త నివాసాలు, ధర్మశాలలు (రూ. 200 నుండి రూ. 1000 వరకు) మరియు శాంతమైన వాతావరణం కోసం ఇస్కాన్ చంద్రభాగా గెస్ట్ హౌస్ అందుబాటులో ఉన్నాయి. పండరీపురం సందర్శించడానికి అక్టోబర్ నుండి ఫిబ్రవరి వరకు వాతావరణం చాలా ఆహ్లాదకరంగా ఉంటుంది. ఆషాఢ మరియు కార్తీక శుద్ధ ఏకాదశి రోజుల్లో ఇక్కడ జరిగే ‘వారి యాత్ర’ అత్యంత వేడుకగా జరుగుతుంది, ఈ సమయంలో లక్షలాది మంది భక్తులు కాలినడకన పాండురంగుని దర్శనం కోసం తరలివస్తారు.
పండరీపురం వెళ్లడం అంటే చాలా కాలం తర్వాత ఇంటికి తిరిగి వచ్చిన బిడ్డ కోసం, తల్లి గుమ్మం దగ్గరే ఆత్రుతగా ఎదురుచూస్తున్నట్లుగా ఉంటుంది. విఠలుడు తన భక్తుడి కోసం ఇటుకపై నిలబడి వేచి చూడటం, దైవం తన భక్తుల పట్ల చూపే అపారమైన వాత్సల్యానికి మరియు ఓపికకు నిదర్శనం.
See Also plz click on this: arasavalli-sri-suryanarayana-swamy-temple-history-and-mysteries
మరిన్ని ఇటువంటి ఆలయాల కోసం తెలుగు రీడర్స్ భక్తి ను చూడండి.
