అమెజాన్ వర్షారణ్యం కేవలం ఒక అడవి మాత్రమే కాదు, అది మన భూగ్రహం యొక్క మనుగడకు అత్యంత కీలకమైన పర్యావరణ వ్యవస్థ. దీనిని ప్రపంచవ్యాప్తంగా “భూమి యొక్క ఊపిరితిత్తులు” (Lungs of the Earth) అని పిలుస్తారు, ఎందుకంటే ఇది మనం శ్వాసించే ఆక్సిజన్లో సుమారు 20% ఉత్పత్తి చేస్తుంది మరియు వాతావరణం నుండి భారీ మొత్తంలో కార్బన్ డయాక్సైడ్ను గ్రహిస్తుంది. సుమారు 55 లక్షల చదరపు కిలోమీటర్ల (140 కోట్ల ఎకరాలు) మేర విస్తరించి ఉన్న ఈ అడవి, వైశాల్యం పరంగా భారతదేశం వంటి రెండు దేశాలు లేదా పాకిస్తాన్ వంటి ఏడు దేశాలతో సమానం. ఒకవేళ అమెజాన్ ఒక స్వతంత్ర దేశం అయితే, అది ప్రపంచంలోనే ఏడవ లేదా తొమ్మిదవ అతిపెద్ద దేశంగా ఉండేది. ఈ అడవి సుమారు 5.5 కోట్ల సంవత్సరాల క్రితం ఏర్పడిందని పరిశోధకులు భావిస్తున్నారు.
1. అపారమైన విస్తీర్ణం మరియు భౌగోళిక వింతలు:
అమెజాన్ అడవి దక్షిణ అమెరికా ఖండంలోని తొమ్మిది దేశాలలో (బ్రెజిల్, పెరూ, కొలంబియా, బొలీవియా, ఈక్వేడార్, వెనిజులా, గయానా, సురినామ్ మరియు ఫ్రెంచ్ గయానా) విస్తరించి ఉంది. ఇందులో అత్యధిక భాగం (60%) బ్రెజిల్లో ఉంది. ఈ అడవిలో దాదాపు 39,000 నుండి 40,000 కోట్ల చెట్లు ఉన్నాయని అంచనా. ఇక్కడ వృక్ష సంపద ఎంత దట్టంగా ఉంటుందంటే, సూర్యరశ్మి కేవలం 1% నుండి 2% మాత్రమే నేలను చేరుతుంది. వర్షం పడితే, ఆ నీటి చుక్కలు దట్టమైన చెట్ల పొరలను దాటి నేలను తాకడానికి సుమారు 10 నిమిషాల సమయం పడుతుంది.
ఈ అడవికి “అమెజాన్” అనే పేరు గ్రీకు పురాణాలలోని మహిళా యోధుల (Amazon Warriors) నుండి వచ్చింది. 1542లో ఫ్రాన్సిస్కో డి ఒరెల్లానా అనే స్పానిష్ అన్వేషకుడు ఈ నది గుండా ప్రయాణిస్తున్నప్పుడు స్థానిక తెగలలోని మహిళా యోధుల నుండి ఎదురైన పోరాటాల ఆధారంగా ఈ పేరు పెట్టారు.
2. అమెజాన్ నది మరియు భూగర్భ జల రహస్యాలు:
అమెజాన్ నది ప్రపంచంలోనే నీటి పరిమాణం పరంగా అతిపెద్దది మరియు దీనికి సుమారు 1,100 ఉపనదులు ఉన్నాయి. ప్రపంచంలోని సముద్రాలకు చేరే మొత్తం మంచి నీటిలో 20% ఈ నది నుండే వస్తుంది. ఆశ్చర్యకరంగా, ఇంత భారీ నదిపై దాని మొత్తం పొడవునా ఒక్క వంతెన (Bridge) కూడా లేదు.
అంతేకాకుండా, శాస్త్రవేత్తలు అమెజాన్ నదికి సుమారు 4 కిలోమీటర్ల దిగువన “హంజా” (Hamza) అనే భూగర్భ నదిని కనుగొన్నారు, ఇది ఉపరితల నది కంటే నాలుగు రెట్లు వెడల్పుగా ఉంటుంది. 2007లో మార్టిన్ స్ట్రెల్ అనే వ్యక్తి అమెజాన్ నది మొత్తం పొడవును (సుమారు 66 రోజుల్లో) ఈత కొట్టి ప్రపంచ రికార్డు సృష్టించారు; అతను ప్రతిరోజూ 10 గంటల పాటు ఈత కొట్టేవాడు.
3. సలసలా కాగే నది: షనే టింపిష్క
పెరూలోని దట్టమైన అడవిలో “షనే టింపిష్క” (Shanay-timpishka) అనే మరుగుతున్న నది (Boiling River) ఉంది. ఈ నది సుమారు 6.4 కిలోమీటర్ల పొడవు ఉంటుంది మరియు దీని నీటి ఉష్ణోగ్రత 91°C నుండి 100°C వరకు ఉంటుంది. ఈ వేడికి కారణం అగ్నిపర్వతాలు కాదని, భూమి లోపలి నుండి వచ్చే జియోథెర్మల్ హీటింగ్ (Geothermal heating) అని పరిశోధకులు భావిస్తున్నారు. ఇందులో పడిన ఏ జీవి అయినా వెంటనే ఉడికిపోయి మరణిస్తుంది.
4. అసాధారణ జీవవైవిధ్యం మరియు ప్రమాదకరమైన జీవులు:
ప్రపంచంలోని తెలిసిన జీవరాశులలో 10% అమెజాన్ అడవిలోనే ఉన్నాయి, అయితే శాస్త్రవేత్తల ప్రకారం మనం ఇంకా 80% జీవరాశులను కనుగొనాల్సి ఉంది.
- గ్రీన్ అనకొండ: ఇది ప్రపంచంలోనే అతిపెద్ద పాము, ఇది 30 నుండి 40 అడుగుల పొడవు మరియు 250 కిలోల బరువు వరకు ఉంటుంది.
- పింక్ రివర్ డాల్ఫిన్ (Boto): ఇవి పుట్టినప్పుడు గ్రే కలర్లో ఉండి, వయసు పెరిగే కొద్దీ గులాబీ రంగులోకి మారుతాయి; ఇవి తమ మెడను 90 డిగ్రీల వరకు తిప్పగలవు.
- అరపైమా: 23 మిలియన్ సంవత్సరాల క్రితం నాటి ఈ చేపను “సజీవ శిలాజం” అని పిలుస్తారు, ఇది గాలిని పీల్చుకోగలదు మరియు నీటి వెలుపల 24 గంటల వరకు జీవించగలదు.
- బుల్లెట్ యాంట్: ఈ చీమ కుడితే కలిగే నొప్పి తుపాకీ బుల్లెట్ తగిలినంత తీవ్రంగా ఉంటుంది మరియు ఆ నొప్పి 24 గంటల వరకు ఉంటుంది.
- ఎలక్ట్రిక్ ఈల్: ఈ చేప తనను తాను రక్షించుకోవడానికి 860 వోల్ట్ల విద్యుత్తును ఉత్పత్తి చేయగలదు.
- పిరానా: ఇవి పదునైన పళ్ళతో గుంపులుగా దాడి చేసి జంతువులను పీల్చి తినే ప్రమాదకరమైన చేపలు.
5. వింత మొక్కలు మరియు నాలుగు అంతస్తుల అడవి:
అమెజాన్ అడవిని ఒక నాలుగు అంతస్తుల భవనంతో పోల్చవచ్చు.
- ఎమర్జెంట్ లేయర్ (Emergent Layer): ఎత్తైన చెట్లు ఉండే పై అంతస్తు.
- కెనోపీ (Canopy): దట్టమైన ఆకులతో కూడిన పొర, ఇక్కడ 80% జీవరాశులు నివసిస్తాయి.
- అండర్ స్టోరీ (Understory): ఇక్కడ కేవలం 5% వెలుతురు మాత్రమే చేరుతుంది.
- ఫారెస్ట్ ఫ్లోర్ (Forest Floor): 1% వెలుతురుతో ఎప్పుడూ చీకటిగా ఉండే నేల భాగం.
అడవిలో “వాకింగ్ పామ్” (Walking Palm) అనే చెట్లు ఉన్నాయి, ఇవి సూర్యరశ్మి కోసం తమ వేళ్ల సహాయంతో ఏడాదికి సుమారు ఒక మీటర్ దూరం వరకు కదులుతాయని నమ్ముతారు. అలాగే, “విక్టోరియా అమెజోనికా” అనే నీటి లిల్లీ ఆకులు సుమారు 3 మీటర్ల వెడల్పు ఉండి, 40 కిలోల బరువును మోయగలవు. “డెవిల్ గార్డెన్స్” లో కేవలం ఒకే రకమైన చెట్లు ఉండటానికి కారణం లెమన్ చీమలు; ఇవి ఇతర మొక్కలపై ఫార్మిక్ ఆమ్లాన్ని చల్లి వాటిని చంపేస్తాయి.
6. సహారా ఎడారి మరియు ఔషధాల నిధి:
వేల మైళ్ల దూరంలో ఉన్న సహారా ఎడారి నుండి వీచే గాలి ద్వారా ప్రతి ఏటా సుమారు 22,000 టన్నుల బాస్వరం (Phosphorus) కలిగిన ధూళి అట్లాంటిక్ సముద్రం దాటి వచ్చి అమెజాన్ నేలను సారవంతం చేస్తుంది.
అమెజాన్ అడవి ఒక భారీ “ఔషధ గని”. మనం ప్రస్తుతం వాడుతున్న ఔషధాలలో 25% ఈ అడవిలోని మొక్కల నుందే వస్తాయి. మలేరియా మందు క్వినైన్, కంటి వ్యాధుల మందు పిలోకార్పైన్ వంటివి ఇక్కడి మొక్కల నుండే లభిస్తాయి. కానీ ఆశ్చర్యకరంగా ఇక్కడి మొక్కలలో కేవలం 1% మాత్రమే శాస్త్రీయంగా పరిశోధించబడ్డాయి.
7. పురాతన నాగరికతలు మరియు మరుగున పడిన రహస్యాలు:
ఇటీవల LiDAR టెక్నాలజీ ఉపయోగించి జరిపిన పరిశోధనలలో 2,500 ఏళ్ల నాటి పురాతన నగరాలు మరియు రోడ్లు దట్టమైన అడవి కింద దాగినట్లు గుర్తించారు. అమెజాన్ అడవిలో ఇప్పటికీ సుమారు 400 నుండి 500 ఆదివాసీ తెగలు నివసిస్తున్నాయి, వీరిలో సుమారు 50 తెగలకు బాహ్య ప్రపంచంతో ఎటువంటి సంబంధం లేదు. కొందరు బ్రిటిష్ అన్వేషకులు బంగారంతో నిర్మితమైందని నమ్మే ‘ఎల్డోరాడో’ (El Dorado) నగరం కోసం వెతికి అదృశ్యమయ్యారు.
8. ఆపదలో ఉన్న ఊపిరితిత్తులు:
ప్రస్తుతం అమెజాన్ అడవి తీవ్రమైన ముప్పులో ఉంది. గత 40 ఏళ్లలో సుమారు 17% నుండి 20% అడవి అటవీ నిర్మూలన (Deforestation) మరియు కార్చిచ్చుల వల్ల కనుమరుగైపోయింది. 2021లో శాస్త్రవేత్తలు జరిపిన పరిశోధనల ప్రకారం, అమెజాన్ ఇప్పుడు కార్బన్ డై ఆక్సైడ్ను గ్రహించడం కంటే ఎక్కువగా విడుదల చేస్తోంది. 2080 నాటికి ఉష్ణోగ్రతలు 5 డిగ్రీలు పెరిగితే ఈ అడవి పూర్తిగా అంతరించిపోయే ప్రమాదం ఉందని హెచ్చరిస్తున్నారు.
See Also plz click on this: why-atlantic-and-pacific-water-dont-mix
మరిన్ని ఇటువంటి వాటి కోసం తెలుగు రీడర్స్ ఫ్యాక్ట్స్ ను చూడండి.
