కాశీ లేదా వారణాసి హిందూ ధర్మంలో అత్యంత పవిత్రమైన క్షేత్రంగా ప్రసిద్ధి చెందింది. దీనిని అవిముక్త క్షేత్రం, మోక్ష నగరి అని కూడా పిలుస్తారు. పురాణాల ప్రకారం కాశీలో మరణించిన వారికి మోక్షం లభిస్తుందని విశ్వాసం. అందుకే ప్రతి హిందువు జీవితంలో కనీసం ఒక్కసారైనా కాశీ యాత్ర చేయాలని కోరుకుంటాడు.
కాశీ యాత్రకు ఒక ప్రత్యేకమైన దర్శన క్రమం ఉంది. ఈ క్రమంలో ఆలయాలను దర్శిస్తే యాత్ర సంపూర్ణ ఫలితం లభిస్తుందని కాశీ ఖండం చెబుతోంది. యాత్రను ప్రారంభించే ముందు భక్తులు గంగానదిలో పవిత్ర స్నానం చేయాలి. గంగా స్నానం ద్వారా శరీరం, మనస్సు శుద్ధి చెంది దేవ దర్శనానికి సిద్ధమవుతారని నమ్మకం.
డుండి గణపతి ఆలయం:
గంగా స్నానం అనంతరం ముందుగా దర్శించాల్సిన దేవాలయం డుండి గణపతి ఆలయం. కాశీ విశ్వనాథ ఆలయ నాలుగో గేటు సమీపంలో ఈ ఆలయం ఉంటుంది. “డుండి” అంటే అన్వేషణ అని అర్థం. ధర్మం, అర్థం, కామం, మోక్షం అనే పురుషార్థాలను అన్వేషించి భక్తులకు ప్రసాదించే గణపతి స్వరూపంగా ఆయనను ఆరాధిస్తారు.
పురాణాల ప్రకారం, దివోదాసుడు అనే రాజు పాలనలో దేవతలందరూ కాశీని విడిచి వెళ్లాల్సి వచ్చింది. అనంతరం పరమశివుడు తిరిగి కాశీకి రావాలనుకున్నప్పుడు వినాయకుడు జ్యోతిష్కుడి రూపంలో వచ్చి దివోదాసునికి వైరాగ్యం కలిగించి కాశీని విడిచిపెట్టేలా చేశాడని కథనం. ఆ తరువాత శివుడు కాశీకి తిరిగి వచ్చి డుండి గణపతిని స్తుతించినట్లు చెబుతారు.
కాశీ యాత్రలో ఆటంకాలు తొలగి, యాత్ర విజయవంతంగా పూర్తవ్వాలని కోరుకుంటూ భక్తులు ముందుగా డుండి గణపతిని దర్శిస్తారు.
అన్నపూర్ణాదేవి ఆలయం:
డుండి గణపతి దర్శనం అనంతరం అన్నపూర్ణాదేవి ఆలయానికి వెళ్లాలి. ఈ ఆలయం కాశీ విశ్వనాథ ఆలయానికి అత్యంత సమీపంలో ఉంటుంది.
ఒకసారి పరమశివుడు ఈ జగత్తంతా మాయ అని చెప్పగా, పార్వతీదేవి అన్నం మహిమను తెలియజేయాలని సంకల్పించింది. ఆమె తన శక్తిని ఉపసంహరించుకోవడంతో ప్రపంచం మొత్తం కరువు బారిన పడింది. ఆహారం లేక ప్రజలు బాధపడుతుండగా శివుడు అన్నం ప్రాముఖ్యతను గ్రహించి భిక్షాపాత్రతో పార్వతీదేవి వద్దకు వచ్చాడని పురాణాలు చెబుతున్నాయి. అప్పుడు పార్వతీదేవి అన్నపూర్ణ రూపంలో భిక్షను అందించి లోకాన్ని రక్షించింది.
అందుకే కాశీలో అన్నపూర్ణాదేవిని దర్శించడం ద్వారా జీవితంలో అన్నపూర్ణ కటాక్షం, ఐశ్వర్యం, ఆహార సమృద్ధి కలుగుతాయని భక్తులు విశ్వసిస్తారు.
దండపాణి ఆలయం:
కాశీ విశ్వనాథ దర్శనానికి ముందు దండపాణిని దర్శించడం సంప్రదాయంగా కొనసాగుతోంది. హరికేశుడు అనే యక్షుడు శివుని కోసం కఠోర తపస్సు చేయగా, ఆయన భక్తిని మెచ్చిన శివుడు ఒక దండాన్ని ఇచ్చి కాశీ క్షేత్ర రక్షణ బాధ్యతను అప్పగించాడని పురాణాలు చెబుతున్నాయి.
ఆ తర్వాత హరికేశుడు దండపాణిగా ప్రసిద్ధి చెందాడు. కాశీలో నివాసయోగం, శివ అనుగ్రహం కలగాలని కోరుకునే భక్తులు ముందుగా దండపాణి స్వామిని దర్శిస్తారు.
కాశీ విశ్వనాథ ఆలయం:
దండపాణి దర్శనం అనంతరం కాశీ యాత్రలో ప్రధాన ఘట్టమైన కాశీ విశ్వనాథ స్వామి దర్శనం చేయాలి. ద్వాదశ జ్యోతిర్లింగాలలో ఒకటైన ఈ ఆలయం ప్రపంచవ్యాప్తంగా కోట్లాది శివభక్తుల ఆరాధ్య క్షేత్రం.
పురాణాల ప్రకారం కాశీ విశ్వనాథుడు స్వయంగా ఈ క్షేత్రాన్ని విడిచిపెట్టకుండా భక్తులను రక్షిస్తాడని విశ్వాసం. విశ్వనాథ దర్శనం ద్వారా పాపక్షయం, ఆధ్యాత్మిక జ్ఞానం, మోక్ష ప్రాప్తి లభిస్తాయని శాస్త్రాలు పేర్కొంటాయి.
దర్శనం అనంతరం ఆలయ ప్రాంగణంలో ఉన్న ఇతర శివలింగాలు, ఉపదేవతల ఆలయాలను కూడా సందర్శించడం మంచిదిగా భావిస్తారు.
చింతామణి గణపతి ఆలయం:
కాశీలోని కేదార్ ఘాట్ మార్గంలో ఉన్న చింతామణి గణపతి ఆలయం భక్తులలో ఎంతో ప్రసిద్ధి చెందింది. “చింతామణి” అనే పేరు వినగానే చింతలను తొలగించే దైవం అనే భావన కలుగుతుంది. ఈ ఆలయానికి సంబంధించిన పౌరాణిక కథ కూడా అదే విషయాన్ని తెలియజేస్తుంది.
పురాణాల ప్రకారం కపిల మహర్షి వద్ద చింతామణి అనే అద్భుత రత్నం ఉండేది. ఆ రత్నం యజమాని కోరుకున్న కోరికలను నెరవేర్చగల శక్తిని కలిగి ఉండేది. గణరాజు అనే రాజు ఆ మణి మహిమ గురించి తెలుసుకొని దానిని బలవంతంగా స్వాధీనం చేసుకున్నాడు. దీంతో కపిల మహర్షి గణపతిని ప్రార్థించాడు. భక్తుడి మొర విన్న వినాయకుడు రాజును సంహరించి చింతామణిని తిరిగి మహర్షికి అందజేశాడు.
ఆ సంఘటన తర్వాత గణపతికి “చింతామణి గణపతి” అనే పేరు వచ్చింది. ఈ స్వామిని దర్శించి ప్రార్థిస్తే జీవితంలో ఉన్న మానసిక ఆందోళనలు, సమస్యలు, అడ్డంకులు తొలగిపోతాయని భక్తుల విశ్వాసం.
కాలభైరవ ఆలయం:
కాశీ యాత్రలో అత్యంత ముఖ్యమైన ఆలయాలలో కాలభైరవ ఆలయం ఒకటి. కాలభైరవుడు కాశీ క్షేత్రానికి క్షేత్రపాలకుడిగా పూజలందుకుంటాడు. భక్తులు కాశీకి వచ్చినప్పుడు కాలభైరవుని దర్శనం చేయకపోతే యాత్ర పూర్తి కాలేదని కూడా చాలామంది నమ్ముతారు.
పురాణాల ప్రకారం పరమశివుని క్రోధాగ్నిలో నుంచి కాలభైరవుడు ఆవిర్భవించాడు. ఆయన పేరు వినగానే భయాన్ని తొలగించే శక్తి గుర్తుకు వస్తుంది. కాలాన్ని కూడా నియంత్రించే శక్తి కలవాడు కాబట్టి “కాలభైరవుడు” అని పిలుస్తారు.
ఈ ఆలయంలో భక్తులకు “భైరవ దండన” అనే ప్రత్యేక ఆచారం ఉంటుంది. పూజారి ఒక చిన్న దండంతో భక్తుల వీపును స్పర్శిస్తాడు. ఇది పాప విమోచనకు సంకేతంగా భావిస్తారు. కాలభైరవుని దర్శించడం వల్ల భయాలు, పాపాలు తొలగి జీవితం సక్రమ మార్గంలో సాగుతుందని భక్తులు విశ్వసిస్తారు.
ప్రత్యేకంగా అష్టమి తిథి మరియు ఆదివారం రోజుల్లో కాలభైరవ దర్శనం చాలా శుభప్రదంగా భావించబడుతుంది.
బిందు మాధవ ఆలయం
కాలభైరవ దర్శనం అనంతరం బిందు మాధవ ఆలయాన్ని దర్శించాలి. ఈ ఆలయం పంచగంగా ఘాట్ సమీపంలో ఉంటుంది. కాశీలోని అత్యంత ప్రాచీన వైష్ణవ క్షేత్రాలలో ఇది ఒకటి.
బిందు మాధవుడు పంచ మాధవ క్షేత్రాలలో ఒకరిగా ప్రసిద్ధి చెందాడు. కాశీలో బిందు మాధవుడు, ప్రయాగలో వేణీ మాధవుడు, పిఠాపురంలో కుంతి మాధవుడు, రామేశ్వరంలో సేతు మాధవుడు, రామతీర్థంలో లీలా మాధవుడు కలిసి పంచమాధవ క్షేత్రాలుగా పరిగణించబడతారు.
పురాణాల ప్రకారం అగ్నిబిందు మహర్షి గండకీ నది తీరంలో కఠోర తపస్సు చేసి స్వయంభూ సాలగ్రామ మాధవ విగ్రహాన్ని కాశీలో ప్రతిష్ఠించాడు. ఆ మహర్షి పేరులోని “బిందు” అనే పదం ఆధారంగా ఈ దేవుడికి బిందు మాధవుడు అనే పేరు వచ్చింది.
ఈ ఆలయంలోని విగ్రహం ప్రత్యేకత ఏమిటంటే, ఒకే సాలగ్రామ శిలలో అనేక దైవ స్వరూపాలు ప్రతిష్ఠించబడి ఉన్నాయని చెబుతారు. బిందు మాధవుని దర్శించడం వల్ల పాప విముక్తి, విష్ణు అనుగ్రహం మరియు ఆధ్యాత్మిక శాంతి లభిస్తాయని భక్తుల విశ్వాసం.
విశాలాక్షి మాత ఆలయం:
కాశీలోని మీర్ ఘాట్ సమీపంలో ఉన్న విశాలాక్షి అమ్మవారి ఆలయం అష్టాదశ మహా శక్తి పీఠాలలో ఒకటిగా ప్రసిద్ధి చెందింది. దక్షిణ భారతదేశంలో కాంచీపురం కామాక్షి, మధుర మీనాక్షి ఎంత ప్రసిద్ధమో, ఉత్తర భారతదేశంలో కాశీ విశాలాక్షి అంతే ప్రాముఖ్యత కలిగి ఉంది.
ఈ ఆలయానికి సంబంధించిన పురాణ కథ దక్షయజ్ఞంతో ముడిపడి ఉంది. దక్ష ప్రజాపతి నిర్వహించిన యజ్ఞానికి శివుడిని ఆహ్వానించకపోవడంతో సతీదేవి తీవ్ర మనోవేదనకు గురై యజ్ఞాగ్నిలో ఆత్మార్పణ చేసుకుంది. భార్య వియోగాన్ని తట్టుకోలేక శివుడు ఆమె శరీరాన్ని భుజాన వేసుకొని తాండవం చేయసాగాడు.
లోకాల రక్షణ కోసం మహావిష్ణువు తన సుదర్శన చక్రంతో సతీదేవి శరీరాన్ని అనేక భాగాలుగా విభజించాడు. ఆ భాగాలు భూమిపై పడిన ప్రదేశాలు శక్తిపీఠాలుగా ప్రసిద్ధి చెందాయి. కాశీలో అమ్మవారి చెవి భాగం పడినట్లు పురాణాలు చెబుతాయి. అందుకే ఈ క్షేత్రం విశాలాక్షి శక్తిపీఠంగా ఆరాధించబడుతోంది.
విశాలాక్షి అమ్మవారిని దర్శించిన భక్తులకు ఐశ్వర్యం, సౌభాగ్యం, సంతానం, శక్తి మరియు ఆధ్యాత్మిక పురోగతి లభిస్తాయని విశ్వాసం. కాశీ యాత్రలో ఈ దర్శనం లేకుండా యాత్ర పూర్తి కాలేదని అనేక మంది భావిస్తారు.
యమధర్మేశ్వర లింగం:
విశాలాక్షి మాత దర్శనం అనంతరం యమధర్మేశ్వర లింగాన్ని దర్శించాలి. కాశీలోని అత్యంత పవిత్రమైన శివలింగాలలో ఇది ఒకటిగా పరిగణించబడుతుంది.
పురాణాల ప్రకారం యమధర్మరాజు స్వయంగా ఈ శివలింగాన్ని ప్రతిష్ఠించి నాలుగు యుగాల పాటు పరమశివుని కోసం కఠోర తపస్సు చేశాడు. యముని భక్తికి మెచ్చిన శివుడు ప్రత్యక్షమై అనేక వరాలను ప్రసాదించాడు.
ఆ సమయంలో శివుడు యమునికి ఒక ప్రత్యేక వరం ఇచ్చాడని చెబుతారు. ఈ లింగాన్ని దర్శించి పూజించే భక్తులు పాప విముక్తి పొందుతారని, ధర్మబద్ధమైన జీవితం గడపగలరని, చివరికి మోక్షాన్ని పొందుతారని వరమిచ్చాడు.
ఈ ఆలయ ప్రాంగణంలో ఉన్న ధర్మకూపం కూడా ఎంతో పవిత్రమైనదిగా భావించబడుతుంది. ఈ కూపానికి సంబంధించిన నీరు పుణ్యప్రదమైనదిగా భక్తులు నమ్ముతారు. యమధర్మేశ్వరుని దర్శనం వల్ల మరణ భయం తొలగి ధర్మమార్గంలో నడిచే శక్తి లభిస్తుందని పురాణాలు పేర్కొంటాయి.
ప్రత్యేకంగా కార్తీక మాసంలో మరియు శుక్ల అష్టమి రోజున ఈ క్షేత్రాన్ని దర్శించడం అత్యంత శుభప్రదమని చెబుతారు.
ఈ ఆలయంలో ధర్మరాజు శివుడు మరియు కేశవునిపై చేసిన స్తోత్రాల ప్రాధాన్యం గురించి కూడా ప్రస్తావించబడింది. శివ-కేశవ అభేదాన్ని తెలియజేసే పవిత్ర క్షేత్రాలలో ఇది ఒకటిగా భావిస్తారు.
కాశీ ఖండం ప్రకారం యమధర్మేశ్వర లింగాన్ని భక్తిశ్రద్ధలతో దర్శించిన వారికి ధర్మ, అర్థ, కామ, మోక్షాలు సిద్ధిస్తాయని విశ్వాసం. అందుకే కాశీ యాత్రలో ఈ దర్శనాన్ని ప్రత్యేకంగా పరిగణిస్తారు.
దివోదాసేశ్వర లింగం:
కాశీ చరిత్రలో దివోదాస మహారాజు కథకు ప్రత్యేక స్థానం ఉంది. ఒకప్పుడు భూమిపై కరువు నెలకొనగా బ్రహ్మదేవుడు రిపుంజయుడనే సత్పురుషుడిని రాజుగా నియమించాడు. ఆయన దివోదాసుడిగా ప్రసిద్ధి చెందాడు. దేవతలు భూమిపై ఉండకూడదనే షరతుతో రాజ్యాన్ని స్వీకరించి వేల సంవత్సరాలు ధర్మపాలన చేశాడు.
తరువాత శివుడు తిరిగి కాశీకి రావాలనుకున్నప్పుడు అనేక దేవతలను పంపినా దివోదాసుడు ధర్మం నుండి తొలగలేదు. చివరకు వినాయకుడు జ్యోతిష్యుని రూపంలో వచ్చి, విష్ణువు గురువుగా అవతరించి దివోదాసునికి వైరాగ్యం కలిగించారు. రాజు తన కుమారుడికి రాజ్యాన్ని అప్పగించి శివలింగాన్ని ప్రతిష్ఠించి భక్తితో పూజించాడు.
కొన్ని రోజుల తర్వాత శివదూతలు వచ్చి దివోదాసుడిని సశరీరంగా కైలాసానికి తీసుకెళ్లారని కాశీ ఖండం చెబుతుంది. ఆయన ప్రతిష్ఠించిన శివలింగమే దివోదాసేశ్వర లింగం.
బ్రహ్మేశ్వర లింగం:
కాశీలోని పంచగంగా ఘాట్ సమీపంలో ఉన్న బ్రహ్మచారిణి దేవి ఆలయంలో బ్రహ్మేశ్వర లింగం వెలసి ఉంది. ఇది స్వయంగా బ్రహ్మదేవుడు ప్రతిష్ఠించిన శివలింగంగా ప్రసిద్ధి చెందింది.
పురాణాల ప్రకారం దివోదాసుడిని కాశీ నుండి పంపించడానికి బ్రహ్మదేవుడు ప్రయత్నించాడు. రాజు చేత పది అశ్వమేధ యాగాలు చేయించి అతనిని అధర్మం వైపు మళ్లించాలని యత్నించినా విఫలమయ్యాడు. అనంతరం బ్రహ్మదేవుడు శివలింగాన్ని ప్రతిష్ఠించి అక్కడే పూజలు ప్రారంభించాడు. ఆ లింగమే నేటి బ్రహ్మేశ్వర లింగం.
ఈ లింగం కాశీ విశ్వనాథ లింగానికి సమానమైన మహిమ కలిగి ఉందని చెబుతారు. బ్రహ్మేశ్వరుని దర్శించి పూజిస్తే బ్రహ్మదేవుని అనుగ్రహం లభించి బ్రహ్మలోక ప్రాప్తి కలుగుతుందని విశ్వాసం.
కాశీ యాత్ర సంపూర్ణత:
ఈ విధంగా డుండి గణపతి నుండి ప్రారంభమై బ్రహ్మేశ్వర లింగం వరకు జరిగే దర్శన క్రమం కాశీ యాత్రకు సంపూర్ణతను అందిస్తుంది. ఈ ఆలయాలే కాకుండా కాశీలో నవగ్రహాలు, అష్టదిక్పాలకులు, మహర్షులు మరియు వివిధ దేవతలు ప్రతిష్ఠించిన అనేక శివలింగాలు ఉన్నాయి. వీలైనంత వరకు వాటిని కూడా దర్శించడం ద్వారా యాత్ర మరింత పుణ్యప్రదమవుతుంది.
కాశీ అనేది కేవలం ఒక నగరం కాదు; అది మోక్షానికి ద్వారం. భక్తి, శ్రద్ధ, నియమ నిష్ఠలతో ఈ దర్శన క్రమాన్ని అనుసరించినవారికి కాశీ విశ్వనాథుని అనుగ్రహం సంపూర్ణంగా లభిస్తుందని శాస్త్రాలు పేర్కొంటున్నాయి.
తదుపరి చదవండి
- కాశీ విశ్వనాథ ఆలయం విశిష్టతలు
- కాశీ విశ్వనాథ ఆలయ చరిత్ర
- కాశీ విశ్వనాథ్ ఆలయ మ్యాప్
- కాలభైరవ స్వామి మహిమ
మరిన్ని ఇటువంటి విహారి యాత్రల కోసం తెలుగు రీడర్స్ విహారి ను చుడండి.
