Ashta Nagulu names in Telugu: సనాతన హిందూ ధర్మంలో ప్రకృతిని, జీవరాశులను దైవస్వరూపాలుగా ఆరాధించే దివ్య సంప్రదాయం ఉంది; అందులోనూ నాగ పూజకు అత్యంత విశిష్టమైన ఆధ్యాత్మిక ప్రాముఖ్యత ఉంది. విశ్వాంతరాళంలో దాగి ఉన్న శక్తివంతమైన సూక్ష్మ శక్తులకు, భూమండల సమతుల్యతకు మరియు కాల గమనానికి రక్షకులుగా నిలిచే దివ్య నాగరాజులనే పురాణాలు అష్ట నాగులు గా కీర్తించాయి. పురాణాల ప్రకారం అష్టనాగుల పేర్లు మరియు ప్రాముఖ్యత కేవలం కథలకే పరిమితం కాకుండా, బ్రహ్మాండపు ఉనికిని తాంగి నిలుస్తూ, మన శరీరంలో నిద్రాణమై ఉండే అంతర్గత ఆధ్యాత్మిక చైతన్యానికి సంకేతంగా భావించబడతాయి. సృష్టి రక్షణలో మరియు మానవ జన్మలోని కర్మ ఫలితాలను శాసించడంలో ఈ ఎనిమిది నాగ స్వరూపాలు పోషించే పాత్ర అత్యంత పవిత్రమైనది.
విశ్వాన్ని కాపాడుతున్న అష్ట నాగులు ఎవరు? (Who are the Ashta Nagas?)
హిందూ పురాణాల ప్రకారం, సృష్టి ఆరంభంలో కశ్యప ప్రజాపతి మరియు ఆయన ధర్మపత్ని కద్రువలకు జన్మించిన దివ్య సర్ప స్వరూపులే ఈ అష్టనాగులు. వీరు సాధారణ సర్పాల వంటివారు కారు; అత్యంత పవిత్రమైన దైవిక శక్తులు, అమరత్వం మరియు విశ్వాన్ని శాసించే విశిష్ట అధికారాలు కలిగిన మహా నాగరాజులు. సృష్టి సమతుల్యతను కాపాడటంలో, భూమండలాన్ని కింద నుండి తాంగి నిలపడంలో మరియు కాల గమనాన్ని సమర్థవంతంగా నియంత్రించడంలో వీరు కీలక పాత్ర పోషిస్తారు.
పరమశివునికి ఆభరణాలుగా, శ్రీమహావిష్ణువుకు దివ్యమైన శేషశయ్యగా సేవలు అందిస్తూ, విశ్వంలోని ఎనిమిది దిక్కులను రక్షించే అష్ట నాగుల సంపూర్ణ జాబితా:
- అనంతుడు (Ananta)
- వాసుకి (Vasuki)
- తక్షకుడు (Takshaka)
- పద్ముడు (Padma)
- గుళికుడు (Gulika)
- కర్కోటకుడు (Karkotaka)
- మహాపద్ముడు (Mahapadma)
- శంఖుడు (Shankha)
అష్ట నాగుల పేర్లు మరియు వాటి వెనుక ఉన్న ఆధ్యాత్మిక శక్తులు
పురాణాల ప్రకారం ఈ ఎనిమిది నాగరాజులు సృష్టిని, కాలాన్ని, మానవ అంతరంగాన్ని ఎలా ప్రభావితం చేస్తున్నారో ప్రతిది కింద వివరంగా తెలుసుకుందాం:
1. అనంతుడు (Ananta) – కాల నియంత్రణ
- అర్థం: అంతం లేనిది (Infinite) లేదా కాలానికి అతీతమైన దివ్య స్వరూపం.
- ప్రాముఖ్యత: అష్ట నాగులలో ప్రథముడు, సర్వశక్తిమంతుడు అనంతుడు. ఈయననే మనం ఆదిశేషుడిగా ఆరాధిస్తాం. శ్రీమహావిష్ణువు క్షీరసాగరంలో యోగనిద్రలో విశ్రమించే పవిత్ర శేషశయ్య ఈ అనంతుడే. వేల పడగలతో విశ్వ సమతుల్యతను కాపాడుతూ, భూమండలాన్ని మోస్తూ, నాశనం లేని అనంతమైన కాల చక్రాన్ని ఈ నాగ స్వరూపం నియంత్రిస్తుంది. ఆధ్యాత్మిక సాధనలో అనంతుడు నిశ్చలమైన ధ్యాన స్థితికి, స్థిరత్వానికి మరియు నాశనం లేని బ్రహ్మజ్ఞానానికి ప్రతీకగా నిలుస్తాడు.
2. వాసుకి (Vasuki) – త్యాగం మరియు భక్తి
- ప్రాముఖ్యత: దేవతలు మరియు అసురులు అమృతం కోసం నిర్వహించిన అత్యంత ఘనమైన క్షీరసాగర మథనంలో, మంధర పర్వతానికి తాడుగా తనను తాను సమర్పించుకున్న మహా త్యాగమూర్తి నాగరాజు వాసుకి. జగత్ కల్యాణం కోసం తీవ్రమైన శ్రమను, ఒత్తిడిని మరియు నొప్పిని ఓర్పుతో భరించిన వాసుకి పరిపూర్ణ భక్తికి, త్యాగానికి, సహనానికి పరాకాష్ట. ఈ నిశ్చలమైన భక్తికి, సమర్పణా భావానికి మెచ్చిన పరమశివుడు వాసుకిని తన కంఠాభరణంగా ధరించి గౌరవించాడు. ప్రతి సమర్పణ వెనుక ఒక గొప్ప దైవిక విజయం దాగి ఉంటుందని ఈ నాగ స్వరూపం మనకు బోధిస్తుంది.
3. తక్షకుడు (Takshaka) – కర్మ రహస్యాలు
- ప్రాముఖ్యత: నాగలోకపు గూఢ రహస్యాలకు, విధి విధానాలకు అధిపతి తక్షక నాగరాజు. భౌతిక ప్రపంచానికి (Visible world) మరియు మనకు కనిపించని సూక్ష్మ ఆధ్యాత్మిక లోకాలకు (Invisible Spiritual realm) మధ్య ఉన్న సరిహద్దుకు ఈయన ప్రతీక. మానవులు చేసుకునే పూర్వజన్మ కర్మ ఫలితాలు, జీవితంలో సంభవించే తీవ్రమైన మార్పులు మరియు విధి యొక్క పరమ సత్యాలను తక్షకుడు శాసిస్తాడు. మహాభారతంలో పరిక్షిత్తు మహారాజు కథలో తక్షకుడి పాత్ర కర్మ పరిపాకానికి, కాల పరిమితికి సంకేతంగా నిలుస్తుంది.
4. పద్ముడు (Padma) – అంతర్గత కుండలినీ శక్తి
- ప్రాముఖ్యత: సూక్ష్మమైన కుండలినీ శక్తితో మరియు పవిత్రతతో అత్యంత అనుబంధం కలిగిన నాగ స్వరూపం పద్ముడు. బురదలో పుట్టినా తామర పువ్వు (పద్మం) ఏమాత్రం అంటక పవిత్రంగా ఎలా వికసిస్తుందో, అలాగే అజ్ఞానంలో మునిగి ఉన్న మానవ చైతన్యాన్ని మేల్కొలిపి ఆధ్యాత్మికంగా వికసింపజేసే శక్తికి ఇది సంకేతం. నిశ్చలతలో దాగి ఉన్న అంతర్గత ప్రాణశక్తి ప్రవాహానికి ఇది ప్రతీక. మానవ శరీరంలో నిద్రాణమై ఉన్న ఆధ్యాత్మిక చైతన్యాన్ని, కుండలినీ శక్తిని మేల్కొల్పడానికి పద్మ నాగ ధ్యానం ఎంతగానో తోడ్పడుతుంది.
5. గుళికుడు (Gulika) – కాల పరివర్తన శక్తి
- ప్రాముఖ్యత: కాలం మారే వివిధ దశలు, యుగ పరివర్తనలు మరియు మానవ జీవితంలోని కర్మ పరిణామాలకు గుళికుడు అధిపతి. సమయం, మార్పు, పునర్జన్మ మరియు పరివర్తన వంటి శక్తులతో గుళిగ నాగరాజుకు ముడిపడి ఉంటుంది. ఈ సృష్టిలో ఏదైనా ఒక ముగింపు (End) అనేది మరో సరికొత్త ప్రారంభానికి (New Beginning) దారి తీస్తుందనే నిత్య సత్యాన్ని గుళికుడు సూచిస్తాడు. మనలోని పాత భావాలను, అజ్ఞానాన్ని వదిలించుకుని నూతన ఆధ్యాత్మిక చైతన్యంలోకి మారే పరివర్తన శక్తికి (Transformation Energy) ఇది ప్రతీక.
6. కర్కోటకుడు (Karkotaka) – విషాన్ని జ్ఞానంగా మార్చే శక్తి
- ప్రాముఖ్యత: జీవితంలోని అత్యంత కష్టమైన, విషమమైన పరిస్థితులను మరియు ప్రతికూలతలను సైతం పరమ జ్ఞానంగా మార్చే దివ్య పరివర్తన శక్తికి కర్కోటకుడు ప్రతీక. ఎంతటి తీవ్రమైన విషాన్ని అయినా అమృతంగా లేదా ఔషధంగా మార్చగల విచిత్రమైన ఆధ్యాత్మిక శక్తి ఈ నాగరాజు సొంతం. సాధన మార్గంలో ఎదురయ్యే భయాలు, కష్టాలు మరియు పరీక్షలను ధైర్యంగా నిలబడి జయించే సాధకులకు లభించే ఆత్మసాక్షాత్కారానికి కర్కోటక నాగ స్వరూపం దిక్సూచిగా పనిచేస్తుంది.
7. మహాపద్ముడు (Mahapadma) – గూఢ జలశక్తులు
- ప్రాముఖ్యత: విశ్వంలోని అత్యంత గూఢమైన, లోతైన జలశక్తులతో మరియు పాతాళ లోకపు సంపదలతో అనుబంధం ఉన్న నాగ స్వరూపం మహాపద్ముడు. ఇది కేవలం భౌతికమైన నీరు కాదు; మానసిక భావోద్వేగాలు, ఆత్మ జ్ఞానం, ఆధ్యాత్మిక ఐశ్వర్యం మరియు గూఢ విద్యలు వంటి సూక్ష్మ శక్తులకు రక్షకుడిగా పురాణాలలో భావించబడుతోంది. మనస్సును ప్రశాంతంగా ఉంచుకోవడానికి, అంతర్జ్ఞానాన్ని పెంచుకోవడానికి మహాపద్మ నాగ రూపం తోడ్పడుతుంది.
8. శంఖుడు (Shankha) – పవిత్ర నాదశక్తి
- ప్రాముఖ్యత: సృష్టి యొక్క సర్పిలాకార శక్తి ప్రవాహానికి (Spiral Energy flow) మరియు పవిత్రమైన ధ్వని తరంగాలకు శంఖ నాగరాజు సంకేతం. శబ్దం, మంత్రం, దివ్య స్పందన (Vibrations) మరియు ఓంకార నాదంతో ఈ నాగ రూపం అనుసంధానమై ఉంటుంది. శంఖం యొక్క నిర్మాణం విశ్వ శక్తిని ఎలా ఆకర్షిస్తుందో, అలాగే మన శరీరంలోని నరాల వ్యవస్థలో ప్రవహించే దివ్య నాదశక్తికి శంఖుడు ప్రతీక. ఈ ప్రపంచమంతా ఒక దివ్యమైన నాదంతో, స్పందనతో నడుస్తుందనే ఆధ్యాత్మిక సత్యాన్ని శంఖుడు గుర్తుచేస్తాడు.
మానవ శరీరంలో అష్ట నాగుల ప్రభావం (Kundalini and Chakras)
యోగ శాస్త్రం మరియు ప్రాచీన తంత్ర ప్రకారం, అష్ట నాగులు కేవలం బాహ్య పురాణ పాత్రలు మాత్రమే కాదు; మన శరీరంలోని వెన్నుపాము (Spinal Cord) వెంట ప్రవహించే ప్రాణశక్తికి ప్రతీకలు. మన శరీరంలో మూలాధార చక్రం వద్ద పాము ఆకారంలో చుట్టుకుని నిద్రాణమై ఉండే కుండలినీ శక్తి (Kundalini Energy) మేల్కొన్నప్పుడు, అది వెన్నుపాములోని ఇడా, పింగళ, సుషుమ్నా నాడీ మార్గాల ద్వారా సర్పిలాకారంలో (Spiral Movement) ఊర్ధ్వ ముఖంగా ప్రవహిస్తుంది.
మానవ శరీరంలోని 7 ప్రధాన చక్రాలు (మూలాధార నుండి సహస్రార వరకు) మరియు మస్తిష్కంలో ఉండే పీనియల్ గ్రంధి (Pineal Gland) ఈ అష్ట నాగులు సూచించే ఎనిమిది సూక్ష్మ నాడీ శక్తులతో అనుసంధానమై ఉంటాయి. ఆధునిక సైన్స్ ప్రకారం మన నరాల వ్యవస్థలో ప్రవహించే ఎలక్ట్రో-కెమికల్ సిగ్నల్స్ (Electro-chemical Impulses) ఎలాగైతే శరీరాన్ని నియంత్రిస్తాయో, అలాగే ఈ అష్టనాగ శక్తుల ప్రవాహం వల్ల మెదడు చురుగ్గా మారి, ఒత్తిడి తగ్గి, అత్యున్నత ఆధ్యాత్మిక చైతన్యం మరియు మానసిక ప్రశాంతత సిద్ధిస్తాయి.
అష్టనాగుల స్తోత్రం మరియు పూజా విధానం
జాతకంలో రాహు-కేతు దోషాలు ఉన్నవారు, సర్ప దోషాలు, కాలసర్ప దోషాలు లేదా సంతాన సమస్యలతో బాధపడేవారు నిత్యం కానీ, లేదా నాగ పంచమి, సుబ్రహ్మణ్య షష్ఠి వంటి పవిత్రమైన రోజులలో కానీ అష్ట నాగులను స్మరించుకోవడం వల్ల సకల భయాలు, దోషాలు నివారించబడతాయని శాస్త్రాలు చెబుతున్నాయి.
పవిత్ర అష్టనాగ స్తోత్రం (Ashta Naga Stotram)
అనంతం వాసుకిం శేషం పద్మనాభం చ కంబలమ్ |
శంఖపాలం ధృతరాష్ట్రం తక్షకం కాళియం తథా ||
ఏతాని నవ నామాని నాగానాంచ మహాత్మనామ్ |
సాయంకాలే పఠేన్నిత్యం ప్రాతఃకాలే విశేషతః |
తస్య విషభయం నాస్తి సర్వత్ర విజయీ భవేత్ ||
పూజా విధానం మరియు నియమాలు:
- సమయం: ఉదయాన్నే (ప్రాతఃకాలం) లేదా సాయంత్రం వేళ శుచిగా స్నానం ఆచరించి, ప్రశాంతమైన వాతావరణంలో తూర్పు ముఖంగా కూర్చోవాలి.
- దీపారాధన: ఇంటి పూజాగదిలో లేదా రావి చెట్టు/నాగదేవత విగ్రహం వద్ద ఆవు నెయ్యి లేదా నువ్వుల నూనెతో దీపారాధన వెలిగించాలి.
- అర్పణ: పసుపు, కుంకుమ, సుగంధ పుష్పాలు సమర్పించి, నాగదేవతలకు ప్రీతికరమైన ఆవు పాలు, అరటిపండ్లు లేదా నివేదనను సమర్పించాలి.
- జప సంఖ్య: పైన పేర్కొన్న అష్టనాగ శ్లోకాన్ని ప్రతిరోజూ 11 సార్లు లేదా 108 సార్లు జపించాలి.
ఫలితం: ఈ స్తోత్రాన్ని నిత్యం పఠించడం వల్ల తీవ్రమైన నాగదోషాలు, రాహు-కేతు ప్రతికూల ప్రభావాలు తగ్గిపోతాయి. అంతేకాకుండా మానసిక భయాలు, పీడకలలు తొలగిపోయి కుటుంబంలో సంతోషం, కార్యసిద్ధి మరియు సర్వత్ర విజయం లభిస్తాయి.
Read also : Garuda Purana Secrets
FAQ’s
సమాధానం: అష్ట నాగులు: 1. అనంతుడు, 2. వాసుకి, 3. తక్షకుడు, 4. పద్ముడు, 5. గుళికుడు, 6. కర్కోటకుడు, 7. మహాపద్ముడు, 8. శంఖుడు.
సమాధానం: క్షీరసాగర మథనంలో మంధర పర్వతానికి తాడుగా ఉపయోగించిన నాగరాజు వాసుకి.
సమాధానం: రాహు-కేతు మరియు కాలసర్ప దోషాలు తొలగిపోతాయి, భయం పోయి మానసిక ప్రశాంతత చేకూరుతుంది.
సనాతన హిందూ సంప్రదాయంలో అష్టనాగులు కేవలం ప్రాచీన కథలు కావు. ఇవి పురాణాల్లో వర్ణించబడిన సాధారణ ప్రాణులు కూడా కావు. అష్టనాగులు ఈ సమగ్ర విశ్వ సృష్టిని మరియు కాల గమనాన్ని నడిపిస్తాయి. భూమండల సమతుల్యతను కాపాడే దైవికమైన సూక్ష్మ శక్తులు ఇవే. మన శరీరంలోని నిగూఢమైన ప్రాణశక్తికి కూడా ఇవే మూలం. ఈ అష్ట నాగుల విశిష్టత బ్రహ్మాండపు అనంతత్వాన్ని సూచిస్తుంది. అలాగే మన మానసిక చైతన్యానికి సంకేతంగా నిలుస్తుంది. వీటి వెనుక ఉన్న ఆధ్యాత్మిక, వైజ్ఞానిక అంతరార్ధాలను సరిగ్గా అర్థం చేసుకోవాలి. వీటిని నిష్టతో ఆరాధించడం వల్ల మానసిక ప్రశాంతత లభిస్తుంది. అంతేకాక భయాల నుండి విముక్తి, సర్వత్ర విజయం మరియు ఆధ్యాత్మిక ఉన్నతి లభిస్తాయి.
మరిన్ని ఇటువంటి వాటి కోసం తెలుగు రీడర్స్ పురాణాలు ను చూడండి.

