గజేంద్ర మోక్షం కథ ప్రాముఖ్యత: శ్రీమద్భాగవతంలో పోతన రచించిన గజేంద్ర మోక్షం ఘట్టం అత్యంత పవిత్రమైనది మరియు విశిష్టమైనది. ఈ కథను ముఖ్యంగా మాఘమాసంలో వినడం వల్ల తెలిసి తెలియక చేసిన మహా పాపాలు తొలగిపోయి, కోటి జన్మల పుణ్యం లభిస్తుందని భక్తుల నమ్మకం. ఈ వృత్తాంతాన్ని పఠించడం లేదా వినడం వల్ల సకల వ్యాధులు, దరిద్రం, మరియు గ్రహ దోషాలు తొలగిపోయి, అష్టైశ్వర్యాలు మరియు మోక్షం సిద్ధిస్తాయని స్వయంగా శ్రీమహావిష్ణువే చెప్పాడని పురాణాలు పేర్కొంటున్నాయి. ఇది కేవలం ఒక ఏనుగు కథ మాత్రమే కాదు, మనిషి తన అహంకారాన్ని విడిచి భగవంతునికి ఎలా శరణాగతి చెందాలో తెలిపే ఒక గొప్ప ఆధ్యాత్మిక సందేశం.
త్రికూట పర్వత వర్ణన: ఈ అద్భుతమైన గాథ పాలసముద్రం (క్షీరసాగరం) మధ్యలో ఉన్న త్రికూటం అనే పర్వతారణ్యంలో ప్రారంభమవుతుంది. ఈ పర్వతం పదివేల ఆమడల (లేదా యోజనాల) పొడవు, వెడల్పు మరియు ఎత్తు కలిగి, త్రిభుజాకారంలో విస్తరించి ఉంటుంది. ఈ పర్వతానికి ఉన్న మూడు శిఖరాలు దీనికి ‘త్రికూటం’ అనే పేరును తెచ్చాయి; అందులో ఒక శిఖరం బంగారంతో, మరొకటి వెండితో మరియు మూడవది ఇనుముతో నిర్మితమై మెరిసిపోతుంటాయి. ఆకాశాన్నంటే కల్పవృక్షాలు, గల్లు గల్లుమని మ్రోగే సెలయేర్లు, స్వచ్ఛమైన నీటి సరస్సులు మరియు రంగురంగుల రత్నాలతో నిండిన ఈ పర్వతం దేవతలను, యక్షులను, కిన్నెరులను కూడా ఆకర్షిస్తూ ఉంటుంది.
గజరాజు వైభవం: ఆ పర్వతపు లోయల్లో ఉండే దట్టమైన అడవిలో గజేంద్రుడు అనే బలమైన, పరాక్రమవంతుడైన ఏనుగుల రాజు నివసించేవాడు. అతను తన పది లక్షల భార్యలతో (కరిణులు) మరియు పెద్ద పరివారంతో కలిసి ఆ అడవిలో అత్యంత వైభవంగా విహరించేవాడు. మిగతా అడవి జంతువులన్నీ అతనిని చూసి భయపడేవి, మరియు ఏనుగుల గుంపు అంతా అతనికి లొంగి ఉండేది. తన అపారమైన శారీరక బలం, పరాక్రమం మరియు పెద్ద బంధువర్గాన్ని చూసుకుని గజేంద్రుడికి చాలా గర్వం ఉండేది. ఒకనాడు తీవ్రమైన ఎండ వేడికి తట్టుకోలేక, దాహం తీర్చుకోవడానికి తన పరివారంతో కలిసి ఆ పర్వత సమీపంలోని ఒక అందమైన సరస్సు వైపు బయలుదేరాడు. ఆ ప్రయాణమే అతని జీవితాన్ని మలుపు తిప్పే ఒక ఘోరమైన ఆపదకు దారితీసింది.
మడుగులోకి ప్రవేశం మరియు జలక్రీడలు: త్రికూట పర్వతారణ్యంలో విహరిస్తున్న గజేంద్రుడు, తీవ్రమైన దప్పికతో తన పరివారంతో కలిసి తామర పూలతో నిండిన ఒక సుందరమైన సరస్సు (మడుగు) దగ్గరకు చేరుకున్నాడు. ఆ నిర్మలమైన నీటిని చూడగానే గజరాజు ఎంతో ఉత్సాహంతో మడుగులోకి దిగి, తృప్తిగా నీరు తాగాడు. తన బల గర్వంతో తొండంతో నీటిని పీల్చి ఆకాశంలోకి చిమ్ముతూ, తన భార్యలతోను, పిల్లలతోను కలిసి జలక్రీడల్లో మునిగిపోయాడు. ఆ సమయంలో తనను ఏదైనా ఆపద వస్తుందని గానీ, తన శక్తికి మించిన శత్రువు అక్కడ ఉంటాడని గానీ అతను ఊహించలేదు.
మొసలి పట్టు – భయంకరమైన ఘర్షణ: గజేంద్రుడు ఆనందంగా విహరిస్తున్న తరుణంలో, ఆ మడుగులో నివసిస్తున్న ఒక బలమైన మొసలి (మకరం) అకస్మాత్తుగా అతని కాలును పట్టుకుంది. ఒక్కసారిగా దిగ్భ్రాంతికి గురైన గజేంద్రుడు తన శక్తినంతా ఉపయోగించి కాలును విడిపించుకోవడానికి ప్రయత్నించాడు. ఏనుగు తన పొడవైన తొండంతో కొట్టిన దెబ్బకు మొసలి కొంత దెబ్బతిన్నా, పట్టు మాత్రం విడువలేదు. ఏనుగు తన బలంతో మొసలిని ఒడ్డుకు లాగాలని ప్రయత్నిస్తుంటే, మొసలి ఏనుగును నీటి లోపలికి లాగడానికి ప్రయత్నించింది. ఇలా నీరాట వనాటములకు (నీటి జంతువుకు, అడవి జంతువుకు) మధ్య ఘోరమైన పోరాటం మొదలైంది.
వేయి సంవత్సరాల యుద్ధం: ఈ పోరాటం ఒక రోజు, రెండు రోజులు కాదు.. ఏకంగా వేయి సంవత్సరాల పాటు నిరంతరాయంగా సాగింది. స్థానబలం కారణంగా నీటిలో మొసలికి బలం రోజురోజుకూ పెరుగుతుండగా, గజేంద్రుడి శక్తి క్రమంగా క్షీణించసాగింది. గజరాజు శరీరం రక్తంతో నిండి, ఎముకలు దంతాలు విరిగేంతగా మొసలి అతడిని హింసించింది. గజేంద్రుడి పరిస్థితి క్రమంగా కృష్ణ పక్షపు చంద్రుని వలె క్షీణించసాగింది. ఆ వీరుల పోరాటాన్ని చూసి సమస్త లోకాలు ఆశ్చర్యపోయాయని పురాణాలు వర్ణిస్తున్నాయి.
అహంకార విసర్జన – అసహాయ స్థితి: మొసలితో వెయ్యి సంవత్సరాల పాటు సాగిన సుదీర్ఘ పోరాటంలో గజేంద్రుని శారీరక బలం పూర్తిగా క్షీణించింది. తనను కాపాడతారని నమ్ముకున్న భార్యలు, పిల్లలు, మరియు బంధువులంతా అతనిని ఆ మడుగులో ఒంటరిగా వదిలేసి వెళ్ళిపోయారు. తన శారీరక శక్తి గానీ, తనకున్న పెద్ద పరివారం గానీ తనను మృత్యువు నుండి రక్షించలేవని గజేంద్రుడు గ్రహించాడు. ఆ సమయంలో అతనిలో ఉన్న బల గర్వం, అహంకారం పూర్తిగా నశించాయి. ఈ సంసార చక్రం వంటి మడుగు నుండి, మృత్యువు వంటి మొసలి నుండి తనను రక్షించగల శక్తి కేవలం ఆ సృష్టికర్త అయిన పరమాత్ముడికి తప్ప మరెవరికీ లేదని గజేంద్రుడికి స్థిరబుద్ధి కలిగింది.
శరణాగతి – “లావొక్కింతయు లేదు” పద్యం: పూర్వజన్మలో చేసిన పుణ్యం మరియు విష్ణు భక్తి ప్రభావం వల్ల గజేంద్రునికి ఆపద సమయంలో భగవంతునిపై దృష్టి మళ్ళింది. ఒక తామర పువ్వును తన తొండంతో పైకెత్తి, అత్యంత ఆర్తితో, కన్నీళ్లతో శ్రీమహావిష్ణువును ఇలా ప్రార్థించాడు:
“లావొక్కింతయు లేదు, ధైర్యము విలోలంబయ్యె, ప్రాణంబులున్ ఠావుల్ దప్పెను, మూర్ఛవచ్చె, తనువున్ డస్సెన్, శ్రమంబయ్యెడిన్; నీవే తప్ప నితఃపరంబెరుగ మన్నింపన్ దగున్ దీనులన్ రావే ఈశ్వర! కావవే వరద! సంరక్షింపు భద్రాత్మకా!”
భావం: “ఓ ఈశ్వరా! నాలో శక్తి ఏమాత్రం లేదు, ధైర్యం నశించిపోయింది, ప్రాణాలు స్థానాన్ని తప్పుతున్నాయి, మూర్ఛ వస్తోంది, శరీరం అలసిపోయింది, చాలా శ్రమ కలుగుతోంది. నీవు తప్ప నాకు వేరే దిక్కు లేదు, నాలాంటి దీనులను కాపాడటం నీకు ధర్మం. ఓ వరదా! భద్రాత్మకా! వెంటనే వచ్చి నన్ను కాపాడు!”.
ఆర్తనాదం – భగవంతుని దృష్టిని ఆకర్షించడం: గజేంద్రుడు కేవలం తన ప్రాణాలను కాపాడమని మాత్రమే కాదు, “ఈ జగత్తుకు మూల కారణం ఎవరు? ఎవరిలో ఈ సృష్టి లయమవుతుందో, అటువంటి ఆది మధ్యాంత రహితుడైన ప్రభువును నేను శరణు వేడుతున్నాను” అంటూ పరమాత్మ తత్వాన్ని కీర్తించాడు. ఏ అండ లేని స్థితిలో, సర్వస్వం భగవంతుడే అని నమ్మి చేసిన ఈ సంపూర్ణ ‘శరణాగతి’ వైకుంఠంలోని శ్రీమహావిష్ణువును కదిలించింది. తన భక్తుడు పెట్టిన ఆ ఆర్తనాదాన్ని విన్న వెంటనే, ఆ ఆపద్బాంధవుడు తన భక్తుడిని కాపాడటానికి నిమిషం కూడా ఆలస్యం చేయకుండా బయలుదేరాడు.
వైకుంఠం నుండి శ్రీహరి పరుగు: గజేంద్రుడు అత్యంత ఆర్తితో చేసిన ప్రార్థన విన్న వెంటనే, వైకుంఠంలోని శ్రీమహావిష్ణువు తన భక్తుడిని కాపాడటానికి నిమిషం కూడా ఆలస్యం చేయకుండా బయలుదేరాడు. ఆ తొందరలో ఆయన పక్కనే ఉన్న లక్ష్మీదేవికి కూడా చెప్పలేదు, ఆఖరికి తన ఆయుధాలైన శంఖ చక్రాలను కూడా సిద్ధం చేసుకోలేదు. తన వాహనమైన గరుడుడు వచ్చే వరకు కూడా ఆగకుండా, తన తలకట్టును గానీ, వస్త్రాలను గానీ సరిచేసుకోకుండా వేగంగా పరుగు తీశాడు. భగవంతుని దృష్టిలో అప్పుడు కేవలం గజేంద్రుని మొర మాత్రమే ఉంది. ఆయన వెనుకనే లక్ష్మీదేవి, నారదుడు, గరుడుడు మరియు వైకుంఠంలోని పరివారమంతా ఆయన ఎక్కడికి వెళ్తున్నారో తెలియకపోయినా అనుసరించారు.
సుదర్శన చక్ర ప్రయోగం – మొసలి సంహారం: క్షణాల్లో త్రికూట పర్వతంలోని ఆ సరస్సును చేరుకున్న నారాయణుడు, గజేంద్రుని పరిస్థితిని గమనించాడు. వెంటనే తన సుదర్శన చక్రాన్ని ప్రయోగించి, నీటి లోపల గజేంద్రుని కాలును పట్టుకున్న మొసలి తలను ఖండించమని ఆదేశించాడు. ఆ చక్రం అత్యంత వేగంగా వెళ్లి మొసలి మెడను నరికివేసింది, దానితో వెయ్యి సంవత్సరాల పాటు సాగిన ఆ భయంకర పోరాటం ముగిసింది. మొసలి పట్టు విడిపోగానే గజేంద్రుడు ఊపిరి పీల్చుకున్నాడు. చక్రం దెబ్బకు మొసలి రూపంలో ఉన్న శాపం తొలగిపోయి, హూహూ అనే గంధర్వుడు తన నిజరూపాన్ని పొంది గంధర్వ లోకానికి వెళ్లిపోయాడు.
భక్తునికి లభించిన దివ్య సాంత్వన: మొసలి సంహారం తర్వాత, శ్రీమహావిష్ణువు తన పొడవైన దివ్య హస్తాలతో మడుగులో చిక్కుకున్న గజేంద్రుడిని మెల్లగా బయటకు తీశాడు. గజేంద్రుడి శరీరంపై ఉన్న మదజలధారలను మరియు రక్తపు గుర్తులను తన చేతితో తుడుస్తూ, ఎంతో ప్రేమగా నిమిరాడు. భగవంతుని ఆ దివ్య హస్త స్పర్శతో గజేంద్రుని వెయ్యి ఏళ్ల అలసట, శరీర తాపం మరియు మనోవేదన అంతా ఒక్క క్షణంలో మటుమాయమైపోయాయి. పరమానందంతో గజేంద్రుడు ఒక తామర పువ్వును స్వామి పాదాలకు సమర్పించి నమస్కరించాడు.
మోక్ష ప్రాప్తి: భగవంతుడు గజేంద్రుడిని తన ఆత్మీయుడిగా భావించి ఆదరించాడు. గజేంద్రుడికి కేవలం ప్రాణదానం మాత్రమే కాకుండా, సంసార బంధాల నుండి విముక్తిని కలిగించి శాశ్వతమైన మోక్షాన్ని ప్రసాదించాడు. ఈ ఘట్టం ద్వారా, తన బలాన్ని నమ్ముకోకుండా భగవంతుడిని సంపూర్ణంగా శరణు వేడిన భక్తుడిని ఆయన తప్పక రక్షిస్తాడనే పరమార్థం వెల్లడవుతోంది.
గజేంద్రుని పూర్వజన్మ వృత్తాంతం: గజేంద్రుడు పూర్వజన్మలో ద్రవిడ దేశాన్ని (పాండ్య దేశం) పరిపాలించే ఇంద్రద్యుమ్నుడు అనే రాజు. ఆయన పరమ విష్ణు భక్తుడు. ఒకసారి ఆయన మౌన వ్రతంలో ఉండి పరమాత్మ ధ్యానంలో నిమగ్నమై ఉండగా, అగస్త్య మహర్షి తన శిష్యులతో కలిసి అక్కడికి వచ్చారు. ధ్యానంలో ఉన్న రాజు మహర్షిని గమనించలేదు మరియు తగిన గౌరవ మర్యాదలు చేయలేదు. దీనిని చూసి ఆగ్రహించిన అగస్త్యుడు, “నీవు భగవద్భక్తి ఉన్నా అహంకారంతో జడత్వం కలిగి ఉన్నావు కాబట్టి, మదపుటేనుగు యోని యందు జన్మించు” అని శపించాడు. అలా ఇంద్రద్యుమ్నుడు గజేంద్రుడిగా జన్మించినా, పూర్వజన్మలో చేసిన విష్ణు సంకీర్తన ప్రభావం వల్ల ఆపదలో ఆయనకు పరమాత్మ గుర్తుకు వచ్చి శరణాగతి చేశాడు.
మొసలి పూర్వజన్మ వృత్తాంతం: మడుగులో గజేంద్రుని కాలు పట్టుకున్న మొసలి పూర్వజన్మలో హూహూ అనే గంధర్వుడు. ఒకనాడు ఆయన గంధర్వ కాంతలతో కలిసి నీటిలో విహరిస్తూ ఉండగా, అక్కడికి వచ్చిన దేవల మహర్షి (లేదా దేవముని) కాళ్లను నీటి లోపల నుండి లాగి పరిహాసం చేశాడు. ఆ ముని కోపించి, “నీవు నీటిలో ఉండి కాళ్లు లాగావు కాబట్టి మొసలివై జన్మించు” అని శపించాడు. శ్రీమహావిష్ణువు ప్రయోగించిన సుదర్శన చక్రం తగిలిన వెంటనే అతనికి శాపవిమోచనం కలిగి, తన దివ్య రూపాన్ని పొంది గంధర్వ లోకానికి వెళ్ళిపోయాడు.
కథలోని అంతరార్థం మరియు సందేశం: గజేంద్ర మోక్షం కథ మనిషికి గొప్ప జీవిత పాఠాన్ని బోధిస్తుంది. మడుగు అనేది ‘సంసారం’ అయితే, మొసలి ‘మృత్యువు’ లేదా ‘కాలానికి’ ప్రతీక. మనిషి తన ధన, రూప, యవ్వన గర్వంతో ఉన్నంత కాలం భగవంతుడు దూరంగానే ఉంటాడు. ఎప్పుడైతే గజేంద్రుడి వలె అహంకారాన్ని విడిచి, “నీవే తప్ప నితఃపరంబెరుగ” అని సర్వస్వం ఆయనకే అప్పగిస్తాడో (శరణాగతి), అప్పుడు ఆ పరమాత్మ స్వయంగా వచ్చి రక్షిస్తాడు.
ఫలశ్రుతి: ఈ పవిత్రమైన గజేంద్ర మోక్షం ఘట్టాన్ని ముఖ్యంగా మాఘమాసంలో వినడం లేదా చదవడం వల్ల కలిగే ఫలితాలు అమోఘం:
- తెలిసి తెలియక చేసిన మహా పాపాలు, జన్మ జన్మల కల్మషాలు తొలగిపోతాయి.
- సకల వ్యాధులు నశిస్తాయి, అష్టైశ్వర్యాలు మరియు సుఖ సంతోషాలు కలుగుతాయి.
- దుస్స్వప్నాలు (చెడ్డ కలలు) రావు, గ్రహ దోషాలు మరియు పీడలు తొలగిపోతాయి.
- కష్టకాలంలో భగవంతుని అభయం లభిస్తుంది మరియు మరణ కాలంలో నిర్మలమైన విష్ణు రక్షణ పొంది మోక్షం సిద్ధిస్తుంది.
ఈ విధంగా గజేంద్ర మోక్షం కథ సంపూర్ణమైంది. భక్తితో ఈ కథను స్మరిస్తే ఆపద్బాంధవుడైన శ్రీహరి అనుగ్రహం తప్పక లభిస్తుంది.
See Also plz click on this: sri valli devasena subramanya swamy story
మరిన్ని ఇటువంటి వాటి కోసం తెలుగు రీడర్స్ పురాణాలు ను చూడండి.
