హోళీ పండుగ ఎందుకు జరుపుకుంటారు? పురాణాలు, విశిష్టతలు, ప్రాంతీయ సంప్రదాయాలు

హోళీ పండుగ కేవలం రంగులు చల్లుకునే వేడుక మాత్రమే కాదు, దీని వెనుక ఎంతో లోతైన ఆధ్యాత్మిక అంతరార్థం మరియు పురాణ గాధలు దాగి ఉన్నాయి. ఈ పండుగ యొక్క విశిష్టతను వివరించే వ్యాసం ఇక్కడ ఉంది:

హోళీ పండుగ: విశిష్టత

భారతీయ సాంప్రదాయంలో హోళీ పండుగకు అత్యంత ప్రాముఖ్యత ఉంది. ఇది మహాభారత కాలం నుండే వాడుకలో ఉన్నట్లు తెలుస్తోంది. ‘హోళీ’ అంటే ‘అగ్నిపునీత’ అని అర్థం. ఈ పండుగ ప్రతి సంవత్సరం ఫాల్గుణ మాస పౌర్ణమి రోజున వస్తుంది. అందుకే దీనిని ‘కాముని పున్నమి’, ‘దోలికోత్సవం’ అని కూడా పిలుస్తారు. సత్యయుగం నుండి ఈ పండుగ జరుపుకుంటున్నట్లు పురాణాలు చెబుతున్నాయి.

హోళికా దహనం – భక్తి విజయం:

హోళీ వెనుక ఉన్న ప్రధాన గాధ హిరణ్యకశిపుడు మరియు అతని కుమారుడు ప్రహ్లాదునికి సంబంధించింది. విష్ణు భక్తుడైన ప్రహ్లాదుని అంతమొందించడానికి హిరణ్యకశిపుడు తన సోదరి హోళిక సహాయం కోరతాడు. హోళికకు ఉన్న ఒక మంత్ర శాలువ వల్ల ఆమెకు అగ్ని అంటదు. అన్న మాట ప్రకారం ఆమె ప్రహ్లాదుని ఒడిలో కూర్చుండబెట్టుకుని చితిపై కూర్చుంటుంది. కానీ విష్ణుమాయ వల్ల ఆ శాలువ ప్రహ్లాదుని కప్పి, హోళిక బూడిదవుతుంది. రాక్షస శక్తులు అంతమొంది భక్తి గెలిచినందుకు గుర్తుగా నేటికీ అనేక ప్రాంతాల్లో ‘హోళికా దహనం’ నిర్వహిస్తారు. 

శ్రీకృష్ణుడు మరియు రాధా – రంగుల ఆట:

శ్రీకృష్ణుని జీవితంతో కూడా హోళీకి విడదీయలేని సంబంధం ఉంది. బాలకృష్ణుని ఫాల్గుణ పౌర్ణమి నాడే ఊయలలో వేయడం వల్ల దీనికి ‘డోలోత్సవం’ అనే పేరు వచ్చింది. మధుర, బృందావనాలలో కృష్ణుడు గోపికలతో, రాధతో కలిసి రంగురంగుల పువ్వులతో ఆడేవాడు. తన నీలి వర్ణం గురించి, రాధ ఎరుపు వర్ణం గురించి కృష్ణుడు తల్లి యశోదకు ఫిర్యాదు చేయగా, ఆమె రాధ ముఖానికి రంగులు పూసిందని, అప్పటి నుండి రంగులు పూసుకోవడం ఆనవాయితీగా మారిందని ఒక కథ ప్రచారంలో ఉంది.

నిజమైన హోళీ అంటే ఏమిటి?

ప్రస్తుత కాలంలో హోళీ అంటే రసాయనాల రంగులుగా మారిపోయింది. కానీ అసలైన హోళీ అంటే పాలు, వెన్న, నెయ్యి, తేనె మరియు ప్రకృతి సిద్ధమైన పూల రంగులతో ఆడుకోవడం. రసాయన రంగులు ఆరోగ్యాన్ని దెబ్బతీస్తాయి.  ఈ పండుగను పాటలు (గాయన్), నవ్వులు (హసన్), మరియు జల్పన్ (ఆహారం/పానీయాలు) తో ఆనందంగా గడపాలి. మనసులోని కల్మషాన్ని పోగొట్టుకోవడానికి హోళికా బొమ్మను తయారు చేసి, పాత చెప్పులతో కొడుతూ, తిడుతూ దహనం చేస్తారు.

జరాసంధుని జన్మ వృత్తాంతం:

మహాభారత కాలంలో మగధ రాజైన బృహద్రధుడు ఇరువురు భార్యలు ఉన్నప్పటికీ సంతానం లేక బాధపడేవాడు. వారు సంతానం కోసం హోళికా రాక్షసిని పూజించగా, ఆమె అనుగ్రహంతో ఒక పండు లభించింది. ఆ పండును ఇద్దరు భార్యలు సగం సగం పంచుకుని భుజించడంతో, వారికి సగం శరీర భాగాలు కలిగిన ఇద్దరు శిశువులు జన్మించారు. ఆ రెండు శరీర భాగాలను సంధి చేయగా (అతికించగా) జన్మించిన శిశువే జరాసంధుడు. సత్యయుగం నుండి ఈ పండుగ వాడుకలో ఉన్నట్లు పురాణాలు చెబుతున్నాయి.

మన్మథ దహనం మరియు ఏడు రంగుల విశిష్టత:

తారకాసురుని సంహరించడానికి శివపార్వతుల కల్యాణం జరగాలని, అందుకోసం శివునిలో కోరికను ప్రేరేపించడానికి మన్మథుడు పూలబాణం వేస్తాడు. అప్పుడు శివుడు ఆగ్రహంతో తన మూడవ కన్ను తెరవగా, ఆ కంటి నుండి వెలువడిన మంటల్లో సూర్య కిరణాలలోని ఏడు రంగుల కాంతి మిళితమై ఉంది. ఆ మంటల ధాటికి మన్మథుడు భస్మమవుతాడు. ఆ ఏడు రంగుల మంటలను గుర్తుచేసుకుంటూనే హోళీని రంగుల పండుగగా జరుపుకుంటారు.

వివిధ ప్రాంతాలలో ప్రత్యేక పద్ధతులు:

• పశ్చిమ బెంగాల్: ఫాల్గుణ పౌర్ణమి నాడు బాలకృష్ణుని ఊయలలో వేసినట్లు చెబుతారు, అందుకే ఇక్కడ శ్రీకృష్ణుని ప్రతిమను ఊయలలో వేసి ‘డోలోత్సవం’ నిర్వహిస్తారు.
• బృందావనం మరియు మధుర: ఇక్కడ హోళీ వేడుకలు 16 రోజుల పాటు ఘనంగా జరుగుతాయి. కృష్ణుడు రాధ గ్రామానికి వెళ్లి గోపికలను ఆటపట్టించినందుకు, వారు కర్రలతో ఆయనను వెంబడించారనే గాధ ఆధారంగా ‘లార్మోర్’ (లఠ్‌మార్) హోళీని జరుపుకుంటారు.
• మహారాష్ట్ర: హోళికా దిష్టిబొమ్మను దహనం చేసి, వీధుల్లో ఉదయం నుండి సాయంత్రం వరకు మంటలు వేస్తారు.
• కాశ్మీర్: ఇక్కడ సైనికులు రంగు రంగుల నీళ్లను ఒకరిపై ఒకరు చల్లుకుంటూ పండుగ జరుపుకుంటారు.
• పూరీ: జగన్నాథ ఆలయంలో కృష్ణుడు, రాధా విగ్రహాలను ఉంచి ప్రత్యేక పూజలు నిర్వహిస్తారు.

See Also plz click on this: why-shiva-darshan-through-nandi-horns

మరిన్ని వాటి కోసం తెలుగు రీడర్స్ కల్చర్ ను సందర్శించండి.