రామాయణ సాక్ష్యాల నిలయం: చిత్రకూట్‌లోని ముఖ్యమైన సందర్శనీయ స్థలాలు

చిత్రకూట్ ధామ్: వనవాస కాలంలో శ్రీరాముడు గడిపిన పుణ్యక్షేత్రం

ఉత్తర ప్రదేశ్ మరియు మధ్యప్రదేశ్ రాష్ట్రాల సరిహద్దుల్లో, వింధ్య పర్వత శ్రేణుల మధ్య మందాకిని నది ఒడ్డున వెలసిన పవిత్ర పుణ్యక్షేత్రం చిత్రకూట్. రామాయణ గాథ ప్రకారం, శ్రీరాముడు తన 14 ఏళ్ల వనవాస కాలంలో సుమారు 11.5 సంవత్సరాలు సీతాదేవి మరియు లక్ష్మణుడితో కలిసి ఇక్కడే గడిపారు. ఈ క్షేత్రంలోని ప్రతి అణువులోనూ శ్రీరాముని సాక్ష్యాలు కనిపిస్తాయని భక్తుల నమ్మకం.

1. రామ్ ఘాట్ మరియు మందాకిని నది

చిత్రకూట్ యాత్ర సాధారణంగా రామ్ ఘాట్ నుండే ప్రారంభమవుతుంది. వనవాస సమయంలో శ్రీరాముడు, లక్ష్మణుడు ఈ ఘాట్ వద్దే స్నానమాచరించేవారని పురాణాలు చెబుతున్నాయి. కవి తులసీదాస్‌కు శ్రీరాముడు ఇక్కడే దర్శనమిచ్చాడని, ఆయన ఇక్కడ కూర్చుని ‘రామచరితమానస్’ లోని అనేక చౌపాయిలను రాశారని ప్రతీతి. ప్రతిరోజూ సాయంత్రం ఇక్కడ జరిగే మందాకిని హారతి, నదిలో బోటింగ్ మరియు లైట్ అండ్ సౌండ్ షో పర్యాటకులను విశేషంగా ఆకర్షిస్తాయి. రామ్ ఘాట్ సమీపంలోనే మత్యగజేంద్ర నాథ్ శివాలయం ఉంది; చిత్రకూట్‌లో నివసించడానికి రాముడు ఇక్కడి శివుడి అనుమతి కోరాడని చెబుతారు.

2. కామద్గిరి పర్వతం (కామతనాథ్):

చిత్రకూట్ యొక్క ‘వాస్తు పురుషుడు’ గా ఈ పర్వతాన్ని పిలుస్తారు. శ్రీరాముడు వనవాసంలో ఉన్నప్పుడు ఈ కొండపైనే ఎక్కువ కాలం నివసించారు. భక్తులు ఈ పర్వతాన్ని సాక్షాత్తు శ్రీరాముని స్వరూపంగా భావించి 5 కిలోమీటర్ల పరిక్రమ (ప్రదక్షిణ) చేస్తారు. ఈ పరిక్రమ చేయడం వల్ల కోరికలన్నీ నెరవేరుతాయని నమ్ముతారు.

3. గుప్త గోదావరి గుహలు:

రామ్ ఘాట్ నుండి సుమారు 18 కిలోమీటర్ల దూరంలో గుప్త గోదావరి గుహలు ఉన్నాయి. ఇక్కడ రెండు ప్రధాన గుహలు ఉంటాయి. మొదటి గుహలో శ్రీరాముడు తన దర్బారును నిర్వహించేవారని, అక్కడ దేవతలు, మునులు ఆయనను కలవడానికి వచ్చేవారని చెబుతారు. రెండవ గుహలో మోకాలి లోతు వరకు నీరు ప్రవహిస్తూ ఉంటుంది; నాసిక్ నుండి గోదావరి నది గుప్త రూపంలో శ్రీరాముని కలవడానికి ఇక్కడికి వచ్చిందని పురాణ గాథ. ఇక్కడే సీతాదేవి స్నానం చేసేవారని భావించే ‘సీతా కుండ్’ కూడా ఉంది.

4. హనుమాన్ ధార మరియు సీతా రసోయి

ఒక ఎత్తైన కొండపై ఉన్న హనుమాన్ ధార వద్ద హనుమంతుని విగ్రహంపై నిరంతరం సహజమైన నీటి ధార పడుతూ ఉంటుంది. లంకను దహనం చేసిన తర్వాత హనుమంతుడు తన వేడిని తగ్గించుకోవడానికి ఇక్కడికి వచ్చారని, రాముడు బాణంతో ఈ నీటి ధారను సృష్టించారని చెబుతారు. ఈ కొండపైనే సీతా రసోయి (సీతమ్మ వంటగది) ఉంది, ఇక్కడ సీతాదేవి ఐదుగురు మహర్షులకు కందమూలాలను వండి భోజనం పెట్టారని ప్రతీతి. ఇక్కడికి చేరుకోవడానికి సుమారు 600-700 మెట్లు ఎక్కాలి లేదా రోప్‌వే సౌకర్యాన్ని ఉపయోగించవచ్చు.

5. సతీ అనుసూయ ఆశ్రమం

మందాకిని నది జన్మస్థానం వద్ద ఈ ఆశ్రమం ఉంది. అత్రి మహర్షి మరియు సతీ అనుసూయ ఇక్కడే నివసించేవారు. సతీ అనుసూయ తన తపశ్శక్తితో త్రిమూర్తులను (బ్రహ్మ, విష్ణు, మహేశ్వరులు) పసిపిల్లలుగా మార్చిన పవిత్ర స్థలం ఇది. వనవాస సమయంలో సీతాదేవికి ఆమె పతివ్రత ధర్మం గురించి ఇక్కడే బోధించారు.

6. మత్యగజేంద్ర నాథ్ ఆలయం (Matyagajendra Nath Temple): రామ్ ఘాట్ వద్ద ఉన్న ఈ పురాతన శివాలయం అత్యంత పవిత్రమైనది. వనవాస సమయంలో చిత్రకూట్‌లో నివసించడానికి శ్రీరాముడు ఇక్కడి శివుడి అనుమతి కోరాడని నమ్ముతారు. చిత్రకూట్ యాత్రలో రామ్ ఘాట్ సందర్శన ఈ ఆలయ దర్శనం లేకుండా పూర్తికాదని భక్తులు భావిస్తారు.

7. భరత్ మిలాప్ ఆలయం (Bharat Milap Temple):

కామద్గిరి పరిక్రమ మార్గంలో ఈ ఆలయం ఉంది. భరతుడు శ్రీరాముడిని తిరిగి అయోధ్యకు రమ్మని వేడుకోవడానికి వచ్చినప్పుడు వారిద్దరి కలయిక ఇక్కడే జరిగింది. ఆ సమయంలో వారి సోదర ప్రేమకు శిలలు సైతం కరిగిపోయాయని, ఇప్పటికీ అక్కడ వారి పాదముద్రలు కనిపిస్తాయని చెబుతారు.

8. రాజాపూర్ – తులసీదాస్ జన్మస్థలం (Rajapur): తులసీదాస్ జన్మించిన ఈ ప్రదేశంలో ఆయన స్వహస్తంతో రాసిన 450 ఏళ్ల నాటి ‘రామచరితమానస్’ ప్రతి ఇప్పటికీ భద్రపరచబడి ఉంది. ఇది చిత్రకూట్ సమీపంలోని యమునా నది ఒడ్డున ఉంది.

9. స్ఫటిక శిల (Sphatik Shila): మందాకిని నది తీరాన ఉన్న ఒక పెద్ద బండరాయిపై శ్రీరాముడు, సీతమ్మ కూర్చుని ప్రకృతిని ఆస్వాదించేవారు. ఇంద్రుని కుమారుడు జయంతుడు కాకి రూపంలో వచ్చి సీతమ్మ పాదాన్ని పొడవగా, రాముడు గడ్డిపరకను బాణంగా వేసిన ప్రసిద్ధ కథ ఇక్కడే జరిగింది.

10. జానకీ కుండ్ (Janaki Kund): మందాకిని నది ఒడ్డున ఉన్న ఈ ప్రదేశంలో సీతాదేవి స్నానం చేసేవారని ప్రతీతి. ఇక్కడి రాళ్లపై సీతమ్మ పాదముద్రలు ఇప్పటికీ దర్శనమిస్తాయి. ఇది పర్యాటకులకు ఎంతో ప్రశాంతతను ఇచ్చే ప్రదేశం.

11. గణేష్ బాగ్ (Ganesh Bagh):

దీనిని “మినీ ఖజురహో” అని కూడా పిలుస్తారు. 19వ శతాబ్దంలో వినాయక రావు పేష్వా నిర్మించిన ఈ ప్రదేశంలో అద్భుతమైన శిల్పకళా సంపద మరియు ఒక పెద్ద మెట్ల బావి (Stepwell) చూడవచ్చు.

12. ఆరోగ్యధామం (Arogyadham): ఇది రామ్ ఘాట్ నుండి సుమారు 3 కిలోమీటర్ల దూరంలో ఉంటుంది. ఇక్కడి మందాకిని నది నీరు అడవిలోని వివిధ ఔషధ మొక్కల వేర్ల గుండా ప్రవహిస్తూ వస్తుంది. ఈ నీటిలో స్నానం చేయడం వల్ల ఆరోగ్యం మెరుగుపడుతుందని భక్తులు నమ్ముతారు.

13. భరత్ కూప్ (Bharat Koop): చిత్రకూట్ నుండి 20 కిలోమీటర్ల దూరంలో ఉన్న ఈ పవిత్ర బావిని భరతుడు నిర్మించాడు. శ్రీరాముని పట్టాభిషేకం కోసం తెచ్చిన సమస్త పుణ్య నదుల నీటిని భరతుడు ఈ బావిలోనే పోశాడు. గంగాజలం లాగే ఈ బావి నీరు కూడా ఎన్ని ఏళ్లయినా పాడవదని భక్తుల నమ్మకం.

14. రామ్ శయ్య (Ram Shayya): భరత్ కూప్ నుండి కొంచెం ముందుకు వెళ్తే ఈ ప్రదేశం కనిపిస్తుంది. వనవాస సమయంలో శ్రీరాముడు మరియు సీతాదేవి ఇక్కడే విశ్రాంతి తీసుకునేవారని చెబుతారు. ఇక్కడ రాముడు, సీత పడుకున్న ఆకృతి ఒక పెద్ద శిలపై స్పష్టంగా కనిపిస్తుంది.

15. రామ దర్శన్ (Ram Darshan Museum):

ఇది చిత్రకూట్‌లో చూడదగ్గ ఒక గొప్ప మ్యూజియం. దీని ప్రవేశ ద్వారం వద్ద హనుమంతుని భారీ విగ్రహం ఉంటుంది. లోపల రామాయణంలోని వివిధ ఘట్టాలను కళాఖండాల రూపంలో ప్రదర్శించారు. అయితే, లోపలికి కెమెరాలు లేదా ఫోన్లు అనుమతించబడవు.

16. వాల్మీకి ఆశ్రమం (Valmiki Ashram): చిత్రకూట్ నుండి సుమారు 20 కిలోమీటర్ల దూరంలో ఒక కొండపై ఈ ఆశ్రమం ఉంది. వనవాసం ప్రారంభంలో శ్రీరాముడు వాల్మీకి మహర్షిని ఇక్కడ కలిసి, తాము నివసించడానికి అనువైన ప్రదేశం గురించి అడిగారని పురాణాలు చెబుతున్నాయి.

17. కాళింజర్ కోట (Kalinjar Fort): మీరు చిత్రకూట్ నుండి కొంచెం దూరం (సుమారు 50-60 కి.మీ) ప్రయాణించగలిగితే, ఈ చారిత్రక కోటను సందర్శించవచ్చు. సముద్ర మథనం తర్వాత శివుడు విషం తాగి, ఆ విషాగ్నిని శాంతింపజేసుకోవడానికి ఇక్కడే తపస్సు చేశాడని చెబుతారు. ఇక్కడి నీలకంఠ మహాదేవ్ ఆలయం చాలా ప్రసిద్ధి.

18. యజ్ఞవేది మరియు పర్ణకుటి (Yagnivedi & Parnakuti): బ్రహ్మ దేవుడు చిత్రకూట్‌లో 108 కుండాలతో యజ్ఞం చేసిన స్థలాన్ని ‘యజ్ఞవేది’ అంటారు. దీనికి సమీపంలోనే శ్రీరాముడు, సీత, లక్ష్మణుడు నివసించిన ‘పర్ణకుటి’ (గడ్డితో చేసిన ఇల్లు) ఆశ్రమం ఉంటుంది.

19. క్షీర సాగరం (Kheer Sagar): కామద్గిరి పరిక్రమ మార్గంలో ఈ చెరువు ఉంటుంది. సముద్రంలో లాగే ఈ చెరువులో కూడా అప్పుడప్పుడు అలలు (High and low tides) వస్తాయని స్థానికులు చెబుతారు.

20. లక్ష్మణ పహాడీ (Laxman Pahari): కామద్గిరి పరిక్రమ మార్గంలో ఒక కొండపై లక్ష్మణుడి ఆలయం ఉంటుంది. వనవాసం సమయంలో లక్ష్మణుడు ఇక్కడి నుండి పహారా కాస్తూ శ్రీరామచంద్రుడిని మరియు సీతమ్మను రక్షించేవారు. ఇక్కడికి చేరుకోవడానికి మెట్లు లేదా రోప్‌వే సౌకర్యం ఉంది.

ప్రయాణ సమాచారం:

చిత్రకూట్ సందర్శించడానికి రెండు రోజులు సమయం సరిపోతుంది. పర్యాటకులు రైలు మార్గం ద్వారా చిత్రకూట్ ధామ్ కర్వీ (Chitrakoot Dham Karwi) స్టేషన్‌కు చేరుకోవచ్చు. వసతి కోసం రామ్ ఘాట్ సమీపంలో అనేక హోటళ్లు మరియు ధర్మశాలలు అందుబాటులో ఉన్నాయి. చిత్రకూట్ యాత్ర భక్తులకు మానసిక శాంతిని మరియు ఆధ్యాత్మిక అనుభూతిని ఇస్తుంది.

See Also plz click on this: gaya-bodh-gaya-places-to-visit

మరిన్ని ఇటువంటి వాటి కోసం తెలుగు రీడర్స్ విహారి ను చూడండి.