Table of Contents
ఆంధ్రప్రదేశ్ రాష్ట్రంలోని విశాఖపట్నం నగరంలో, చారిత్రక బురుజుపేట ప్రాంతంలో కొలువై ఉన్న శ్రీ కనక మహాలక్ష్మి ఆలయం అత్యంత ప్రసిద్ధి చెందిన పుణ్యక్షేత్రంగా విరాజిల్లుతోంది. ఈ దివ్యాలయం సుమారు వందేళ్ల నాటి చరిత్రను కలిగి ఉంది, అయినప్పటికీ దీని మూలాలు 13వ శతాబ్దానికి చెంది ఉండవచ్చని చరిత్రకారులు భావిస్తారు. భక్తులు ఈ అమ్మవారిని విశాఖపట్నం మరియు ఉత్తరాంధ్ర ప్రాంత ప్రజల ‘ఇలవేల్పు’గా, ‘కొంగు బంగారం’గా ప్రగాఢంగా విశ్వసిస్తారు. ఈ బంగారు తల్లి (Bangaru Talli), తన భక్తుల మనోభీష్టాలను తీర్చడానికి స్వయంభువుగా (స్వయంగా వెలసిన దేవత) అవతరించారని భక్తుల నమ్మకం.
ఆలయ వైవిధ్యం: పైకప్పు లేని బహిరంగ మండపం
శ్రీ కనకమహాలక్ష్మి ఆలయం ఇతర హిందూ దేవాలయాల వలె కాకుండా కొన్ని విశేషమైన లక్షణాలను కలిగి ఉంది. ఈ ఆలయంలో గోపురం లేదా గాలిగోపురం లేదు. అత్యంత విశిష్టంగా, అమ్మవారి గర్భాలయంపైన, అంటే మూల విరాటుపైన పైకప్పు కూడా ఉండదు. అమ్మవారు బహిరంగ మండపంలో కొలువై, ఎండకు ఎండుతూ, వానకు తడుస్తూ భక్తులకు దర్శనమిస్తారు.
చరిత్రలో పలుమార్లు పైకప్పు లేదా ఆలయ నిర్మాణాలు చేపట్టడానికి ప్రయత్నించినా, ఆ ప్రయత్నాలన్నీ విఫలమయ్యాయి. నిర్మాణాలు సగంలోనే ఆగిపోవడం, ఆటంకాలు ఏర్పడడం లేదా కట్టిన నిర్మాణాలు కూలిపోవడం జరిగింది. దీనితో, అమ్మవారు ఎలాంటి అడ్డంకులు లేకుండా, ప్రకృతి ఒడిలో భక్తులకు అందుబాటులో ఉండాలని కోరుకుంటున్నారని భక్తులు గ్రహించి, ఆ ప్రయత్నాలను విరమించారు.
కరుణా స్వరూపిణి: భక్తులకు అరుదైన అవకాశం
ఇక్కడ కొలువై ఉన్న కనకమహాలక్ష్మి అమ్మవారి విగ్రహం నల్లని శిలామూర్తి – నడుము వరకు మాత్రమే దర్శనమిస్తుంది. అమ్మవారి కుడిచేతిలో తామర మొగ్గను పట్టుకొని ఉన్నప్పటికీ, ఎడమ చేయి మాత్రం మోచేతి వరకు ఖండించబడి ఉండడం ఈ ఆలయంలోని అతి పెద్ద మిస్టరీ.
అయితే, ఈ ఆలయం దేశంలో మరెక్కడా లేని అరుదైన మహద్భాగ్యాన్ని భక్తులకు కల్పిస్తుంది. భక్తులే స్వయంగా అమ్మవారిని తాకి, సేవించుకునే అవకాశం ఇక్కడ ఉంది. భక్తులు తమ చేతులతో అమ్మవారికి పసుపు, కుంకుమలు సమర్పించి, పూలతో అలంకరించి, తమ ఇంట్లోని పెద్ద కోడలిగా లేదా తల్లిగా భావించి ఆప్యాయంగా పూజించుకుంటారు.
మూల విరాటు చేతి రహస్యం: రెండు కథనాలు
అమ్మవారి వామ హస్తం లేకపోవడం వెనుక రెండు బలమైన కథనాలు ప్రచారంలో ఉన్నాయి:
1. పౌరాణిక కథనం (బ్రాహ్మణుడు):
కలియుగం ప్రారంభంలో, సద్గుణ సంపన్నుడైన ఒక బ్రాహ్మణుడు కాశీకి వెళ్తూ విశాఖ తీరం వెంబడి బురుజుపేట చేరుకున్నాడట. అక్కడ ఒక బావిలో స్నానం చేసి సూర్యునికి అర్ఘ్యం ఇస్తుండగా, అమ్మవారి వాణి వినిపించింది. తాను కలియుగ భక్తుల కోరికలు తీర్చడానికి వెలిసానని, బావిలో ఉన్న తనను బయటకు తీసి ప్రతిష్టించమని కోరిందట. కాశీకి వెళ్లే తొందరలో ఉన్న ఆ బ్రాహ్మణుడు అమ్మవారి కోరికను సున్నితంగా తిరస్కరించాడు. ఆగ్రహం చెందిన అమ్మవారు, బావిలోంచి పైకి వచ్చి, తన వామ హస్తంలో ఉన్న పరిగ అనే ఆయుధంతో బ్రాహ్మణుడిని సంహరించడానికి సిద్ధపడింది. బ్రాహ్మణుడు శివుని ప్రార్థించగా, శివుడు ప్రత్యక్షమై, అమ్మవారి ఆగ్రహాన్ని తగ్గించడానికి ఆమె చేతిలోని ఆయుధాన్ని నిర్వీర్యం చేసి, ఆమె వామ హస్తాన్ని మోచేతి వరకు ఖండించాడు. ఆ తర్వాత శివుడు ఆమెను శాంతించి, కలియుగంలో శ్రీ కనకమహాలక్ష్మిగా భక్తులను అనుగ్రహించమని ఆజ్ఞాపించాడు.
2. చారిత్రక కథనం (రాజులు):
కనకమహాలక్ష్మి విశాఖ రాజులకు, కళింగ రాజులకు ఇలవేల్పు. శత్రు రాజులు విశాఖ కోటపై దండెత్తి వచ్చినప్పుడు, అమ్మవారి విగ్రహం ధ్వంసం కాకూడదని భయపడి, రాజులు ఆ విగ్రహాన్ని ఒక బావిలో దాచిపెట్టారంట. ఆ కంగారులో లేదా బావిలో పడేసే క్రమంలోనే విగ్రహం యొక్క చేయి విరిగిపోయి ఉండవచ్చని చరిత్రకారులు భావిస్తారు. బురుజుపేట అన్న పేరు కూడా విశాఖ రాజుల కోట యొక్క బురుజు ఇక్కడ ఉండేది కాబట్టే వచ్చిందని చెబుతారు.
అలా బావిలో ఉన్న అమ్మవారు, ఒక భక్తురాలి కలలో కనిపించి, తనను బయటకు తీసి రోడ్డు పక్కనే ప్రతిష్టించమని కోరగా, 1912 సంవత్సరంలో విగ్రహాన్ని బావి నుంచి బయటకు తీశారు.
1917 ప్లేగు వ్యాధి: అమ్మవారి మహాత్మ్యం
శ్రీ కనకమహాలక్ష్మి ఆలయ చరిత్రలో 1917లో జరిగిన ప్లేగు వ్యాధి సంఘటన చాలా కీలకమైనది.
1912లో వీధి వెడల్పు పనుల నిమిత్తం, విశాఖపట్నం మున్సిపాలిటీ సిబ్బంది అమ్మవారి విగ్రహాన్ని రోడ్డు మధ్య భాగం నుంచి సుమారు 30 అడుగుల దూరంలో ఒక మూలకు తరలించారు. ఆ తర్వాత, 1917లో విశాఖపట్నంలో భయంకరమైన ప్లేగు వ్యాధి ప్రబలి, మరణాల సంఖ్య విపరీతంగా పెరిగింది.
భయభ్రాంతులైన ప్రజలు, అమ్మవారి విగ్రహానికి స్థానచలనం కలిగించడం వల్లే ఈ విపత్తు జరిగిందని గట్టిగా నమ్మారు. ప్రజలంతా ఏకమై అధికారులను వేడుకుని, అమ్మవారి విగ్రహాన్ని తిరిగి యథాస్థానంలో (రోడ్డు మధ్యలో) ప్రతిష్టించారు. ఆశ్చర్యకరంగా, అమ్మవారిని తిరిగి ప్రతిష్టించిన వెంటనే ఆ భయంకరమైన ప్లేగు మహమ్మారి విశాఖ నగరం నుంచి మాయమైపోయిందట. ఈ సంఘటన విశాఖ ప్రజల విశ్వాసాన్ని మరింత పెంపొందించి, అమ్మవారిని తమ రక్షకురాలిగా, కవచంగా భావించడం మొదలుపెట్టారు.
పూజా విధానాలు మరియు ఉత్సవాలు:
కనక మహాలక్ష్మి అమ్మవారు ధనధాన్యాల స్వరూపం, సకల సౌభాగ్యాలను ప్రసాదించే తల్లి.
ప్రత్యేక పూజా కార్యక్రమాలు:
అమ్మవారిని భక్తులు స్వయంగా తమ చేతులతో పసుపు, కుంకుమలతో అలంకరించి పూజించే అవకాశం ఇక్కడ ఉన్న ప్రధాన ప్రత్యేకత. ఈ ఆలయంలో వివిధ సందర్భాలలో అనేక ప్రత్యేక సేవలు మరియు పూజలు నిర్వహిస్తారు:
- త్రికాలార్చన: అమ్మవారికి ప్రతిరోజు ఉదయం 5 గంటలకు, మధ్యాహ్నం 11:30 గంటలకు, సాయంకాలం 6 గంటలకు త్రికాలార్చన నిర్వహిస్తారు.
- పంచామృతాభిషేకం: భక్తులు ఆర్జిత సేవగా పంచామృతాభిషేకం చేయించుకునే అవకాశం కల్పించారు.
- హస్తదల పాదపద్మార్చన: ప్రతి మంగళవారం ఉదయం 7 గంటలకు, భక్తులు స్వర్ణ పుష్పాలతో హస్తదల పాదపద్మార్చన అనే ప్రత్యేక పూజను ఆర్జిత సేవగా నిర్వహిస్తారు.
- శ్రావణ మాసం: ఈ సమయంలో నెల రోజుల పాటు ప్రత్యేక కుంకుమ పూజలు నిర్వహిస్తారు. ఈ మాసంలో సుమారు నాలుగు నుండి ఐదు వేల మంది భక్తులు పూజలు చేయించుకోవడం జరుగుతుంది.
- మార్గశిర మాసం ఉత్సవాలు: ఈ నెల రోజుల ఉత్సవాలలో లక్ష పుష్పార్చన, లక్ష్మీ హోమం, శ్రీ చక్రాచర వంటి సంప్రదాయ పూజలను వైభవంగా నిర్వహిస్తారు. అలాగే లక్ష సీమంతాల పూజ, లడ్డూల పూజ, క్షీరాభిషేకం, కలువల పూజ మరియు పసుపు కొమ్ములతో పూజ వంటి ఇతర విశేష పూజలు కూడా జరుగుతాయి.
స్థానిక ఆచారాలు:
- అమ్మవారికి గురువారం (Lakshmi Varam) అత్యంత ప్రీతికరమైన రోజు.
- విశాఖ ప్రాంత ప్రజలు అమ్మవారిని తమ ఇంటి పెద్ద కూతురు లేదా కుటుంబ పెద్దగా భావిస్తారు.
- కొత్తగా కొనుగోలు చేసిన బంగారు ఆభరణాలు, పట్టు చీరలు (చిన్న ముక్కుపుడకలైనా సరే) మొదట అమ్మవారి పాదాల దగ్గర ఉంచి ఆశీర్వాదం తీసుకుంటారు.
- కుటుంబంలో జరిగే పెళ్లికి మొదటి శుభలేఖ అమ్మవారికి సమర్పించడం, కొత్తగా పుట్టిన బిడ్డను అమ్మవారి ఒడిలో ఉంచి దీవెనలు తీసుకోవడం ఇక్కడ ఆనవాయితీ.
మార్గశిర మాసోత్సవాలు: ఏడాదిలో అత్యంత వైభవంగా జరిగేవి మార్గశిర మాసం (నవంబర్/డిసెంబర్) లోని నెల రోజుల ఉత్సవాలు. ఈ నెలలో వచ్చే గురువారాల్లో భక్తుల రద్దీ అధికంగా ఉంటుంది. ఈ ఉత్సవాల్లో లక్ష కుంకుమార్చన, లక్ష తులసి పూజ, లక్ష గాజుల పూజ వంటి ప్రత్యేక పూజలు నిర్వహిస్తారు. ముఖ్యంగా మార్గశిర మాసంలో వచ్చే చివరి గురువారం నాడు మహిళా భక్తులు సహస్ర ఘట్టాభిషేకం నిర్వహిస్తారు.
మార్కశిర మాసంలో భక్తులు మాలాధారణ దీక్ష (ఆకుపచ్చ వస్త్రాలు ధరించడం) కూడా చేపడతారు. ఈ దీక్ష కార్తీక శుద్ధ ఏకాదశి నుంచి ప్రారంభమై పుష్య శుద్ధ పాడ్యమి వరకు కొనసాగుతుంది. ఈ పండుగ వాతావరణంలో, మార్గశిర గురువారాల్లో రథోత్సవాలు కూడా కన్నుల పండుగగా నిర్వహిస్తారు.
See Also plz click on this: kundaleswaram-temple-east-godavari
మరిన్ని ఇటువంటి వాటి కోసం తెలుగు రీడర్స్ భక్తి ను చూడండి.
