Table of Contents
Vijayawada kanaka durgamma temple: విజయవాడ నగరం అనగానే ముందుగా గుర్తుకు వచ్చేది పవిత్ర కనకదుర్గ ఆలయం. ఈ మహిమాన్వితమైన ఆలయం కృష్ణా నది ఒడ్డున కొలువై ఉన్న ఇంద్రకీలాద్రి పర్వతం పైన వెలసింది. ఇక్కడ పార్వతీదేవిని కనకదుర్గగా, శివుడిని మల్లేశ్వర స్వామిగా భక్తులు దర్శించుకుంటారు. నవరాత్రి పండుగను ఈ ఆలయంలో అత్యంత వైభవంగా నిర్వహిస్తారు, ఈ సమయంలో అమ్మవారిని తొమ్మిది రోజులు తొమ్మిది అవతారాల్లో అలంకరిస్తారు. విజయవాడతో పాటు చుట్టుపక్కల నగరాలకు కూడా ఇది అతి పెద్ద ఆలయం, అన్ని పండుగలకు వేలాది మంది భక్తులు ఈ ఆలయాన్ని సందర్శిస్తారు.
ఆలయానికి చేరుకునే మార్గాలు:
ఇంద్రకీలాద్రి పర్వతం పైన ఉన్న ఈ ఆలయానికి చేరుకోవడానికి మొత్తం మూడు మార్గాలు అందుబాటులో ఉన్నాయి:
- వాహన మార్గం: సొంత వాహనాల్లో లేదా బస్సుల్లో నేరుగా కొండపైకి చేరుకోవచ్చు. వాహనాలలో కొండపైకి వచ్చే వారు ఆలయం లోపలికి ప్రవేశించడానికి ఒక మార్గం ఉంటుంది.
- లిఫ్ట్ మార్గం: కొండ కింద ఉన్న భవనం నుండి లిఫ్ట్ ద్వారా ఆలయానికి చేరుకోవచ్చు. లిఫ్ట్ ఏడవ అంతస్తు వరకు వెళ్తుంది. సాధారణ దర్శనానికి వెళ్ళే వారికైనా, ప్రత్యేక దర్శనానికి వెళ్ళే వారికైనా ఇదే లిఫ్ట్ మార్గం. ఇక్కడ వాహన పార్కింగ్ సౌకర్యం కూడా ఉంది, దీనికి ₹50 రుసుము ఉంటుంది. ఈ మార్గం ద్వారా స్థానికులు తరచుగా ఆలయానికి వస్తుంటారు.
- మెట్ల మార్గం: ఇంద్రకీలాద్రి కొండ కింద ఉన్న మెట్ల మార్గం ద్వారా ఆలయాన్ని చేరుకోవచ్చు. ఇక్కడ మొత్తం 400 మెట్లు ఉంటాయి, దాదాపు 10 నుండి 20 నిమిషాల్లో ఆలయాన్ని చేరుకోవచ్చు. పండుగ సమయాల్లో ఈ మెట్ల మార్గం ద్వారా కూడా వేల మంది భక్తులు దర్శనానికి వస్తుంటారు. కొంతమంది భక్తులు తమ మొక్కులు తీర్చుకోవడానికి మెట్ల మార్గం ద్వారా వస్తుంటారు. మెట్ల మార్గానికి ముఖద్వారం పైన వినాయకుడు, దుర్గాదేవి, హనుమంతుడు కనిపిస్తారు. ముఖద్వారం కింద ఒక వైపు వినాయకుని మందిరం, మరో వైపు ఆంజనేయ స్వామి మందిరం ఉంటాయి. మెట్ల మార్గంలో వెళ్ళే భక్తులు వీరిని దర్శించుకొని వెళ్తారు.
ఆలయ ప్రాంగణంలోకి ప్రవేశించే ముందు లగేజ్, చెప్పులు, ఫోన్లు, కెమెరాలు డిపాజిట్ చేయడానికి కౌంటర్లు ఉంటాయి. కింద లగేజ్ కౌంటర్లు (ఒక బ్యాగ్కు ₹20) మరియు చెప్పుల స్టాండ్లు (ఒక జత చెప్పులకు ₹5) ఉంటాయి. ఏడవ అంతస్తులో కూడా ఫోన్లు మరియు కెమెరాలను డిపాజిట్ చేయడానికి కౌంటర్ ఉంది (ఒక ఫోన్కు ₹5).
ఇంద్రకీలాద్రి పర్వతం యొక్క ఆవిర్భావం:
పూర్వం ఇంద్రుడు ఇంద్రకీలాద్రి పర్వతంపై పార్వతీ పరమేశ్వరుల కోసం ఘోర తపస్సు చేశాడు. అతని తపస్సుకు మెచ్చి ప్రత్యక్షమైన పార్వతీ పరమేశ్వరులు, ఇంద్రుని కోరిక మేరకు ఆ పర్వతంపైనే శాశ్వతంగా నివసించడానికి అంగీకరించారు. అందుకే ఈ పర్వతానికి ఇంద్రకీలాద్రి అనే పేరు వచ్చిందని చెబుతారు. ఈ పర్వతము నిరంతరం కృష్ణవేణి నది ప్రవాహంలో తడిసి ఉంటుందని కూడా చెప్పబడింది. కొన్ని నమ్మకాల ప్రకారం, శ్రీ మహావిష్ణువు మరియు పరమేశ్వరుడు కూడా ఇక్కడ వృక్షాలుగా ప్రత్యక్షమయ్యారని చెబుతారు.
దుర్గాదేవి ఆవిర్భావం మరియు మహిషాసుర సంహారం:
ఈ క్షేత్రంలో దుర్గాదేవి మహిషాసుర మర్దిని రూపంలో వెలసిందని చెబుతారు. మహిషాసురుడు లోకాలను పీడిస్తున్న సమయంలో, మహర్షి కాత్యాయని ఆశ్రమంలో స్త్రీ రూపంలో తపస్సు చేశాడు. ఆ తర్వాత దుష్ట బుద్ధితో సాధువులను బాధిస్తున్న మహిషాసురుడిని వధించడానికి దుర్గాదేవి మహిషాసుర మర్దిని రూపంలో ఇంద్రకీలాద్రిపై అవతరించిందని కథనం. దుర్గాదేవి మహిషాసురుడిని సంహరించిన అనంతరం, ఈ ప్రాంతంలోనే కొందరికి కనిపించిందని చెప్పుకుంటూ ఉంటారు.
అర్జునుని తపస్సు మరియు విజయవాడ పేరు:
పాండవులు అజ్ఞాతవాసం చేస్తున్నప్పుడు అర్జునుడు పాశుపతాస్త్రం కోసం ఇంద్రకీలాద్రికి వచ్చి తపస్సు చేశాడు. నిత్యం త్రిసంధ్యలలో కృష్ణవేణి నదిలో స్నానం చేసి, మల్లేశ్వర స్వామిని పూజించి, శివుని అనుగ్రహం పొందాడు. అర్జునుడు విజయం (విజయం అంటే “విజయ”) సాధించడం వల్ల ఈ ప్రదేశానికి “విజయవాటిక” అని పేరు వచ్చిందని, అది కాలక్రమేణా “విజయవాడ”గా మారిందని చెబుతారు.
చారిత్రక పాలకులు మరియు ఆలయ అభివృద్ధి:
పశ్చిమ చాళుక్య రాజు త్రిభువన మల్లు ఈ ప్రాంతాన్ని పాలించినట్లు చరిత్ర చెబుతుంది. విజయనగర సామ్రాజ్య చక్రవర్తి శ్రీకృష్ణదేవరాయలు కూడా విజయవాడ శ్రీ కనకదుర్గ మల్లేశ్వర ఆలయాన్ని దర్శించుకొని దానికి భూములు దానం చేసి నిత్య కైంకర్యాలు జరిగేలా చూశారు.
ఆలయ దర్శన సమయాలు మరియు దర్శన రకాలు:
దుర్గ మల్లేశ్వర ఆలయ దర్శన వేళలు ఉదయం 6:00 గంటల నుండి మధ్యాహ్నం 3:30 గంటల వరకు, ఆ తర్వాత సాయంత్రం 6:00 గంటల నుండి రాత్రి 10:00 గంటల వరకు ఉంటాయి. పగటిపూట ఎక్కువగా ఇతర ఊర్ల నుండి వచ్చే వారు ఆలయానికి వస్తుంటారు, సాయంత్రం వేళల్లో చాలా మంది స్థానికులు అమ్మవారిని దర్శించుకుంటారు. ఉదయం 6:00 గంటల నుండి 10:00 గంటల వరకు రద్దీ ఎక్కువగా ఉంటుంది. మీరు ప్రశాంతంగా దర్శనం చేసుకోవాలనుకుంటే ఉదయం 10:00 గంటల తర్వాత వెళ్లడం మంచిది. వారం రోజుల్లో (వీక్డేస్లో) భక్తుల రద్దీ తక్కువగా ఉంటుంది.
ఈ ఆలయంలో ఉచిత దర్శనంతో పాటు ప్రత్యేక దర్శనాలు కూడా ఉంటాయి. ₹100, ₹300, మరియు ₹500 దర్శనాలు అందుబాటులో ఉన్నాయి. ₹100 మరియు ₹300 దర్శనాలకు క్యూ తక్కువగా ఉంటుంది. ₹500 టికెట్ తీసుకున్న వారికి అంతరాలయ దర్శనం ఉంటుంది, అంటే గర్భాలయం దగ్గరికి వెళ్లి అమ్మవారిని దర్శించుకోవచ్చు. ₹300 టికెట్ ద్వారా గర్భగుడికి 8 అడుగుల వెనుక నుండి, ₹100 టికెట్ ద్వారా 10 అడుగుల వెనుక నుండి దర్శనం చేసుకోవచ్చు. పెద్దగా తేడా ఏమీ ఉండదని చెప్పబడింది. తక్కువ రద్దీ ఉన్న రోజుల్లో ఉచిత దర్శనం 40-50 నిమిషాల్లో పూర్తవుతుంది, అయితే ప్రత్యేక దర్శనానికి 10-15 నిమిషాలు మాత్రమే పడుతుంది.
ఇంద్రకీలాద్రి పైన ఉన్న ఇతర ఆలయాలు:
కనకదుర్గ అమ్మవారి ఆలయంతో పాటు ఇంద్రకీలాద్రి పర్వతం పైన మరికొన్ని ముఖ్యమైన ఆలయాలు కూడా ఉన్నాయి:
మల్లేశ్వర స్వామి ఆలయం: ఇంద్రకీలాద్రిపై బ్రహ్మదేవుడు పరమేశ్వరుని కోసం తపస్సు చేయగా, పరమేశ్వరుడు జ్యోతిర్లింగ స్వరూపంతో ఆ క్షేత్రంలో దర్శనమిచ్చాడు. బ్రహ్మదేవుడు గోపాలక్ (పశువుల కాపరి) వలె భక్తితో పూజించగా, పరమేశ్వరుడు సంతోషించి “మల్లికార్జున” అనే పేరుతో వెలిశాడని చెబుతారు. అందుకే ఈ ఆలయం దుర్గా మల్లేశ్వర స్వామి ఆలయంగా ప్రసిద్ధి చెందింది.
అమ్మవారి దర్శనం పూర్తైన తర్వాత, మల్లేశ్వర స్వామి ఆలయాన్ని దర్శించుకోవచ్చు. ఈ ఆలయానికి రెండు దారులు (మెట్లు మరియు ర్యాంప్) ఉంటాయి. మల్లేశ్వర స్వామి దర్శనానికి అమ్మవారి దర్శనం కంటే ఎక్కువ సమయం పడుతుంది, ఎందుకంటే క్యూ నెమ్మదిగా కదులుతుంది.
సుబ్రహ్మణ్య స్వామి ఆలయం: అమ్మవారి ఆలయం నుండి ఉత్తరం వైపు వస్తే ఈ ఆలయం కనిపిస్తుంది.
నటరాజ స్వామి ఆలయం: సుబ్రహ్మణ్య స్వామి ఆలయం పక్కనే నటరాజ స్వామి ఆలయం కూడా ఉంది.
మహా గణపతి ఆలయం / విఘ్నేశ్వర ఆలయం: ఆలయ ప్రాంగణం నుండి మహా గణపతిని (చింతామణి వినాయకుడు) దర్శించుకోవచ్చు. ఈ ఆలయం చాలా పురాతనమైనదని చెబుతారు.
కాలభైరవ మూర్తి: మల్లేశ్వర స్వామి ఆలయానికి వెళ్ళే దారిలో శివుని బాడీగార్డ్ అయిన కాలభైరవ మూర్తిని దర్శించుకోవచ్చు.
ఆలయ విశేషాలు మరియు సౌకర్యాలు:
- గర్భాలయ గోపురం: వాహనాలలో కొండపైకి వచ్చేవారు ఆలయం లోపలికి ప్రవేశించే చోటు నుండి గర్భాలయ గోపురం చాలా స్పష్టంగా కనిపిస్తుంది. లిఫ్ట్ లో వచ్చిన వారు కూడా ఒకసారి ఇటువైపు వచ్చి గోపురాన్ని దర్శించుకోవాలని సూచించారు.
- మహిషాసుర మర్ధిని రూపం: మెట్ల మార్గం ప్రవేశ ద్వారం వద్ద అమ్మవారిని మహిషాసుర మర్ధిని రూపంలో చూడవచ్చు. మెట్ల మార్గంలో దిగేటప్పుడు అమ్మవారి అవతారాలను చూడవచ్చు.
- కొబ్బరికాయలు కొట్టే స్థలం: ఆలయంలో కొబ్బరికాయలు కొట్టడానికి అనుమతి లేదు. మల్లేశ్వర స్వామి ఆలయానికి వెళ్ళే దారిలో కొబ్బరికాయలు కొట్టడానికి ప్రత్యేక స్థలం ఉంటుంది.
- ప్రసాదం కౌంటర్లు: లిఫ్ట్ దగ్గరికి వెళ్ళే దారిలో ప్రసాదం కౌంటర్లు ఉంటాయి. దర్శనం అయ్యాక ఇక్కడ ప్రసాదం కొనుక్కోవచ్చు. అద్దాల మండపం ఎదురుగా కూడా ప్రసాదం కౌంటర్ ఉంటుంది. పులిహోర, లడ్డూలు ప్రస్తుతం అందుబాటులో ఉన్నాయి.
- అన్నప్రసాదం: ఆలయాన్ని నిర్వహించే భవనంలోని మూడవ అంతస్తులో అన్నప్రసాదం జరుగుతుంది. ఇది ఉదయం 11:30 గంటల నుండి మధ్యాహ్నం 3:30 గంటల వరకు లభిస్తుంది. ప్రతిరోజు అన్నప్రసాదం ఉంటుంది. అన్నప్రసాదానికి విరాళాలు కూడా ఇవ్వవచ్చు. లిఫ్ట్ ద్వారా నాలుగవ అంతస్తుకు వెళ్లి, అక్కడి నుండి మెట్లు దిగి అన్నప్రసాదం వద్దకు చేరుకోవచ్చు.
- అద్దాల మండపం: ఇది ₹5 రుసుముతో కూడిన అద్దాల మందిరం. దీని ఎదురుగా ప్రసాదం కౌంటర్ ఉంటుంది.
- అమ్మవారి వస్త్రాలు: ఆలయంలో అమ్మవారి వస్త్రాలను కొనుక్కోవచ్చు.
ఆలయ రహస్యాలు మరియు ప్రాముఖ్యత:
ఈ ఆలయం అనేక పురాణాలు మరియు నమ్మకాలతో ముడిపడి ఉంది:
బ్రహ్మం గారి కాలజ్ఞానం: బ్రహ్మం గారు రాసిన కాలజ్ఞానంలో ఈ అమ్మవారి దేవాలయం గురించి కూడా ఉంది. కృష్ణా నది ఉప్పొంగి అమ్మవారి ముక్కుపుడకను తాకినప్పుడు కలియుగం అంతమవుతుందని అని అందులో ఉంది.
శ్రీ చక్రం: కనకదుర్గ అమ్మవారు ఉగ్ర రూపంలో ఉండేవారని, ఆమెను శాంతింపజేయడం కోసం ఆది శంకరాచార్యులు ఇక్కడ శ్రీ చక్రాన్ని స్థాపించారని చెబుతారు. శ్రీ చక్రాన్ని స్థాపించిన తర్వాత దుర్గామాత శాంతమూర్తిగా మారి భక్తులకు దర్శనమిస్తోందని నమ్ముతారు. అమ్మవారి విగ్రహం ముందు ఈ శ్రీ చక్రం ఉంది. దీనిని తాకడం చాలా అదృష్టం అని భావిస్తారు.
నిత్య దీపం: ఆలయంలో ఒక పురాతన దీపం ఏళ్ళ తరబడి నూనె లేకుండా నిరంతరం వెలుగుతుంది. ఇది క్లోజ్డ్ సర్క్యూట్లో ఉంటుంది.
ఇంద్రకీలాద్రి పర్వతం: ఇంద్రకీలాద్రి పర్వతం వద్ద కృష్ణా నది మరియు వేణి నది కలుస్తాయి. శ్రీ మహావిష్ణువు శ్వేత అశ్వ వృక్షంగానూ, పరమేశ్వరుడు అలక వృక్షంగానూ ఇక్కడ ప్రత్యక్షమై నదులుగా మారారని నమ్మకం.
సమీపంలోని పర్యాటక ప్రదేశాలు:
కనకదుర్గ అమ్మవారి దర్శనం అయిపోయిన తర్వాత, విజయవాడలో చూడదగిన మరికొన్ని ప్రదేశాలు ఉన్నాయి:
ప్రకాశం బ్యారేజ్: సెవెంత్ ఫ్లోర్ నుండి విజయవాడ నగరం యొక్క అందమైన దృశ్యాన్ని చూడవచ్చు, ప్రకాశం బ్యారేజ్ కూడా కనిపిస్తుంది.
కొండపల్లి ఫోర్ట్: ఇది హాఫ్ డే నుండి వన్ డే పట్టే ప్రదేశం, ఇక్కడ మ్యూజియం కూడా ఉంటుంది.
విజయవాడలో చిన్న చిన్న స్థానిక పర్యాటక ప్రదేశాలు చాలా ఉన్నాయి.
కనకదుర్గ ఆలయ దర్శనం మనసుకి ఎంతో ప్రశాంతతను అందిస్తుంది. ఆలయాల్లో ఎంత ఎక్కువ సమయం గడిపితే, మనసు అంత ప్రశాంతంగా ఉంటుందని భక్తులు విశ్వసిస్తారు. ఈ ఆలయం కేవలం ఒక దేవాలయమే కాకుండా, ఆధ్యాత్మికత, చరిత్ర, మరియు ప్రకృతి సౌందర్యం కలిసిన ఒక గొప్ప ప్రదేశం.
మరిన్ని ఇటువంటి ఆలయాల కోసం తెలుగు రీడర్స్ భక్తి ను చూడండి.
