తిరుమల, తిరుపతి అనగానే మనకు వెంటనే గుర్తుకొచ్చేది శ్రీ వెంకటేశ్వర స్వామి. కానీ, ఈ పవిత్ర క్షేత్రంలో కేవలం వెంకటేశ్వరుడి ఆలయమే కాదు, ఇంకా ఎన్నో పుణ్య క్షేత్రాలు, తీర్థాలు ఉన్నాయి. భక్తుల సౌలభ్యం కోసం, తిరుమల, తిరుపతి మరియు దాని పరిసర ప్రాంతాల్లోని ముఖ్యమైన దేవాలయాల జాబితా ఇక్కడ పొందుపరిచాం. ఈ ప్రాంతాన్ని సందర్శించే భక్తులు ఈ ఆలయాలను కూడా దర్శించుకొని స్వామివారి కృపకు పాత్రులు కావచ్చు.
తిరుమలలోని దర్శనీయ స్థలాలు
తిరుమల: కలియుగ వైకుంఠంలో దర్శనీయ స్థలాలు
తిరుమల కొండపై శ్రీ వేంకటేశ్వర స్వామిని దర్శించుకోవడానికి లక్షలాది మంది భక్తులు వస్తుంటారు. అయితే, శ్రీవారి దర్శనంతో పాటు తిరుమలలో ఉన్న ఇతర పవిత్ర ప్రదేశాలను కూడా దర్శించడం వల్ల యాత్ర పరిపూర్ణమవుతుందని భక్తుల నమ్మకం. ఈ ప్రాంతాలన్నింటికీ పురాణాలలో, చరిత్రలో విశేష ప్రాధాన్యత ఉంది. ఇక్కడ తిరుమలలోని ప్రముఖ దర్శనీయ స్థలాల గురించి వివరంగా తెలుసుకుందాం.
1. శ్రీ వరాహ స్వామి దేవాలయం
తిరుమల క్షేత్రంలో శ్రీ వేంకటేశ్వర స్వామి ఆలయానికి సమీపంలో ఉన్న అతి పురాతన ఆలయం వరాహ స్వామి దేవాలయం. పురాణాల ప్రకారం, శ్రీనివాసుడు తిరుమల కొండపై నివాసం ఏర్పరచుకోవడానికి ముందు, ఈ కొండపై నివాసం ఉంటున్న వరాహ స్వామి అనుమతి తీసుకున్నాడు. అందుకే, శ్రీవారి దర్శనానికి వెళ్లే ముందు, వరాహ స్వామిని తప్పకుండా దర్శించుకోవాలని ఆచారంగా వస్తోంది. ఈ ఆలయం స్వామి పుష్కరిణికి దక్షిణపు ఒడ్డున ఉంటుంది.
2. శ్రీ వేంకటేశ్వర స్వామి దేవాలయం
కలియుగంలో భక్తులను అనుగ్రహించడానికి వైకుంఠం నుండి భూమిపైకి దిగివచ్చిన శ్రీ వేంకటేశ్వర స్వామి ఆలయం తిరుమలలో అత్యంత ముఖ్యమైన ప్రదేశం. ఈ ఆలయం ప్రపంచంలోనే అత్యంత సంపన్నమైన మరియు అత్యధిక మంది భక్తులను ఆకర్షించే దేవాలయాల్లో ఒకటి. ఇక్కడ స్వామివారు దర్శనమిచ్చే పద్ధతి, పూజా విధానాలు, మరియు నిత్యకైంకర్యాలు అత్యంత వైభవోపేతంగా జరుగుతాయి.
3. చక్ర తీర్థం
స్వామి పుష్కరిణికి ఉత్తరం వైపున ఉన్న ఒక పవిత్ర తీర్థం చక్ర తీర్థం. బ్రహ్మదేవుడు ఇక్కడ చక్రం ఆకారంలో తీర్థాన్ని సృష్టించాడని పురాణాలు చెబుతాయి. ఈ తీర్థంలో స్నానం చేయడం వల్ల పాపాలు తొలగిపోతాయని భక్తుల నమ్మకం. ఇది తిరుమలలోని ముఖ్యమైన జల తీర్థాల్లో ఒకటి.
4. శిలాతోరణం
శిలాతోరణం అనేది తిరుమల కొండపై ఉన్న ఒక అద్భుతమైన సహజ శిల. దీనిని భౌగోళిక అద్భుతంగా పరిగణిస్తారు. ఈ శిల రెండు బిలియన్ సంవత్సరాల నాటిదని భూగర్భ శాస్త్రజ్ఞులు చెబుతారు. పౌరాణికంగా, ఇది విష్ణువు యొక్క శంఖం, చక్రం మరియు నామాలకు ప్రతిరూపమని నమ్ముతారు. శ్రీవారి పాదాల దగ్గర ఉన్న ఈ ప్రదేశం తప్పకుండా చూడదగినది.
5. బేడి ఆంజనేయ స్వామి మందిరం
శ్రీవారి ఆలయం ముందు, ధ్వజస్తంభం పక్కన ఉన్నదే బేడి ఆంజనేయ స్వామి మందిరం. ఇక్కడ హనుమంతుడు చేతులకు సంకెళ్ళు వేసుకుని శ్రీవారి సేవలో నిమగ్నమై ఉంటాడు. స్వామివారిని దర్శించుకునే ముందు, ఈ బేడి ఆంజనేయ స్వామిని దర్శించుకోవడం ఆనవాయితీ.
6. ఆంజనేయ స్వామి మందిరం
శ్రీవారి ఆలయానికి సమీపంలో ఉన్న మరొక హనుమాన్ ఆలయం ఇది. ఇక్కడ ఆంజనేయ స్వామి భక్తులకు అభయమిస్తూ ఉంటారు.
7. లక్ష్మీ హయగ్రీవ స్వామి దేవాలయం
తిరుమల కొండపై టీటీడీ పాఠశాల సముదాయం దగ్గర ఉన్న ఈ ఆలయం లక్ష్మీ హయగ్రీవ స్వామికి అంకితం చేయబడింది. హయగ్రీవ స్వామి విద్య, జ్ఞానాలకు అధిపతి. అందుకే విద్యార్థులు ఇక్కడ పూజలు చేయడం వల్ల తమ చదువుల్లో విజయం సాధిస్తారని నమ్ముతారు.
8. జాపాలి ఆంజనేయ స్వామి దేవాలయం
పాపనాశనం రోడ్డు మార్గంలో పచ్చని అడవుల మధ్య ఉన్నదే జాపాలి ఆంజనేయ స్వామి దేవాలయం. ఇక్కడ ఆంజనేయ స్వామి తపస్సు చేశారని పురాణాలు చెబుతాయి. ఈ ప్రశాంతమైన వాతావరణంలో స్వామిని దర్శించడం ఒక మంచి అనుభూతిని ఇస్తుంది.
9. పాపనాశనం
పాపనాశనం అనేది తిరుమలలోని ఒక పవిత్ర జలపాతం. ఇక్కడ స్నానం చేయడం వల్ల సకల పాపాలు హరిస్తాయని భక్తుల విశ్వాసం. పాపనాశనం జలాల్లో స్నానం చేసిన తరువాత, భక్తులు ఇక్కడ ఉన్న దేవాలయాలను దర్శించుకుంటారు.
10. ఆకాశ గంగ
ఆకాశ గంగ తిరుమల కొండపై ఉన్న మరొక పవిత్ర జలపాతం. ఇక్కడ నుండి వచ్చే నీటిని శ్రీవారి అభిషేకానికి ఉపయోగిస్తారు. భక్తులు ఇక్కడ స్నానం చేసి, కొండపై ఉన్న పవిత్రతను అనుభూతి చెందుతారు.
తిరుపతిలోని ప్రముఖ దేవాలయాలు
తిరుపతి: పవిత్ర దేవాలయాల క్షేత్రం
శ్రీ వెంకటేశ్వర స్వామి దర్శనార్థం తిరుమల వెళ్లే భక్తులు తిరుపతిలో కూడా అనేక పవిత్ర దేవాలయాలను దర్శించుకోవచ్చు. ఈ ఆలయాలు శైవ, వైష్ణవ సంప్రదాయాలకు నిలయాలుగా నిలిచి, భక్తులకు ఆధ్యాత్మిక అనుభూతిని కలిగిస్తాయి. తిరుపతి పట్టణంలోని ముఖ్యమైన దేవాలయాల గురించి ఇప్పుడు తెలుసుకుందాం.
1. శ్రీ కపిల తీర్థం
తిరుపతి పట్టణానికి దిగువన, తిరుమల కొండల పాదాల వద్ద ఉన్న అత్యంత పవిత్రమైన శైవ క్షేత్రం ఇది. ఇక్కడ ఉన్న జలపాతం, పురాణాల ప్రకారం కపిల మహర్షి తపస్సు చేసిన ప్రదేశం. ఈ తీర్థంలో స్నానం చేసి శివుడిని దర్శించుకోవడం వల్ల సకల పాపాలు హరిస్తాయని భక్తుల విశ్వాసం. ఇక్కడ ఉన్న శివలింగాన్ని కపిలేశ్వర స్వామిగా కొలుస్తారు.
2. శ్రీ గోవింద రాజ స్వామి మందిరం
తిరుపతిలో ఉన్న అతి పురాతన మరియు ముఖ్యమైన వైష్ణవ ఆలయాల్లో ఇది ఒకటి. తిరుమలలో శ్రీవారి దేవాలయం నిర్మించిన తర్వాత, ఇక్కడ శ్రీ గోవింద రాజ స్వామి ఆలయాన్ని ప్రతిష్టించారు. ఇక్కడ స్వామివారు శయనించిన భంగిమలో దర్శనమిస్తారు. శ్రీవారి సోదరుడిగా భావించే గోవిందరాజ స్వామిని దర్శించుకుంటే శ్రీవారి యాత్ర సంపూర్ణమవుతుందని నమ్మకం.
3. ఇస్కాన్ ఆలయం
తిరుపతి బైపాస్ రోడ్డులో ఉన్న ఈ ఆలయం రాధాకృష్ణులకు అంకితం చేయబడింది. అంతర్జాతీయ కృష్ణ చైతన్య సంఘం (ISKCON) ఆధ్వర్యంలో నిర్మితమైన ఈ ఆలయం వైభవోపేతమైన నిర్మాణ శైలితో ఆకట్టుకుంటుంది. ఇక్కడ జరిగే కీర్తనలు, భజనలు భక్తులకు ప్రశాంతమైన వాతావరణాన్ని కల్పిస్తాయి.
4. తాతయ్యగుంట గంగమ్మ దేవస్థానం
తిరుపతి పట్టణ గ్రామదేవత తాతయ్యగుంట గంగమ్మ. ఈ అమ్మవారిని తిరుపతి ప్రజలు, ముఖ్యంగా మహిళలు అత్యంత భక్తి శ్రద్ధలతో కొలుస్తారు. ప్రతి సంవత్సరం జరిగే ‘గంగమ్మ జాతర’ చాలా ప్రసిద్ధి చెందింది. ఈ ఉత్సవాల్లో వేల సంఖ్యలో భక్తులు పాల్గొని అమ్మవారికి మొక్కులు చెల్లిస్తారు.
5. శ్రీ కల్పకాంబిక నీలకంఠేశ్వర స్వామి దేవాలయం
తిరుపతి నగరంలో ఉన్న ఈ ఆలయం శైవ సంప్రదాయాన్ని అనుసరిస్తుంది. ఇక్కడ శివపార్వతులు కొలువై ఉంటారు. భక్తులు ఇక్కడ ప్రత్యేక పూజలు, రుద్రాభిషేకాలు నిర్వహించి స్వామివారి ఆశీస్సులు పొందుతారు.
6. శ్రీ కన్యకా పరమేశ్వరి ఆలయం
వ్యాపార వర్గాలకు, ముఖ్యంగా వైశ్య కులస్తులకు అత్యంత ముఖ్యమైన ఆలయం ఇది. కన్యకా పరమేశ్వరి దేవిని ఇక్కడ పూజిస్తారు. ఇక్కడ జరిగే పూజలు, ఉత్సవాలు అత్యంత వైభవోపేతంగా ఉంటాయి.
7. శ్రీ శివ నాగేంద్ర స్వామి మందిరం
ఈ ఆలయం శివ భక్తులకు ప్రత్యేకమైనది. ఇక్కడ శివ నాగేంద్రుడు కొలువై ఉంటారు. నాగుల పంచమి వంటి పండుగల సమయంలో ఇక్కడ ప్రత్యేక పూజలు జరుగుతాయి.
8. శ్రీ రాధా కృష్ణ మందిరం
ఇస్కాన్ ఆలయంతో పాటు, తిరుపతిలో ఉన్న మరొక ప్రసిద్ధ రాధాకృష్ణ ఆలయం ఇది. ఇక్కడ కూడా రాధాకృష్ణుల విగ్రహాలను అందంగా అలంకరించి భక్తులకు దర్శనమిస్తారు.
9. సిద్ధి బుద్ధి వినాయక మందిరం
గణపతిని ఇక్కడ సిద్ధి, బుద్ధి సమేతంగా పూజిస్తారు. ఈ ఆలయం విద్యార్థులు, వ్యాపారులు, మరియు కొత్త పనులను ప్రారంభించేవారు తరచుగా సందర్శించే ప్రదేశం. వినాయక చవితి సమయంలో ఇక్కడ ప్రత్యేక ఉత్సవాలు జరుగుతాయి.
10. శ్రీ కోదండ రామాలయం
తిరుపతి పట్టణ మధ్యలో ఉన్న ఈ ఆలయం శ్రీరాముడికి అంకితం చేయబడింది. ఇక్కడ రాముడు సీత, లక్ష్మణులతో పాటుగా కొలువై ఉంటారు. శ్రీరామనవమి వంటి పర్వదినాల్లో ఇక్కడ ప్రత్యేక పూజలు, ఊరేగింపులు జరుగుతాయి.
తిరుపతి పరిసర ప్రాంతాల్లోని దేవాలయాలు
తిరుమల, తిరుపతి యాత్రను పరిపూర్ణం చేసుకోవడానికి చుట్టుపక్కల ఉన్న అనేక పవిత్ర క్షేత్రాలను కూడా దర్శించుకోవడం ఆనవాయితీ. ఈ దేవాలయాలు పురాణ, చారిత్రక ప్రాధాన్యత కలిగి ఉంటాయి. తిరుపతి నుండి కొన్ని కిలోమీటర్ల దూరంలో ఉన్న ముఖ్యమైన ఆలయాల గురించి ఇప్పుడు తెలుసుకుందాం.
తిరుపతి నుండి సమీపంలోని క్షేత్రాలు
- శ్రీ పద్మావతి అమ్మవారి ఆలయం (తిరుచానూరు): తిరుపతికి 5.3 కి.మీ దూరంలో ఉన్న ఈ క్షేత్రం అత్యంత పవిత్రమైనది. తిరుమల శ్రీవారిని దర్శించుకోవడానికి ముందు, ఆయన శక్తి స్వరూపిణి అయిన పద్మావతి అమ్మవారిని దర్శించుకోవడం ఆచారంగా వస్తోంది. శ్రీనివాసుడు పద్మావతి అమ్మవారిని ఇక్కడే వివాహం చేసుకున్నారని ప్రతీతి.
- శ్రీ వకుళమాత ఆలయం: తిరుపతి నుండి 8.1 కి.మీ దూరంలో ఉన్న ఈ ఆలయం, శ్రీనివాసుడికి తల్లి అయిన వకుళమాతకు అంకితం చేయబడింది. తిరుమల కొండపై ఉన్న శ్రీవారికి ప్రతిరోజూ వకుళమాత ఆలయం నుండి నైవేద్యం సమర్పిస్తారని నమ్మకం.
- శ్రీ కళ్యాణ వెంకటేశ్వర స్వామి దేవాలయం (శ్రీనివాస మంగాపురం): తిరుపతికి 10.6 కి.మీ దూరంలో ఉన్న ఈ ఆలయం, శ్రీవారి కళ్యాణం జరిగిన ప్రదేశం అని చెబుతారు. తిరుమల యాత్రకు వెళ్ళలేని భక్తులు ఇక్కడ కళ్యాణ వెంకటేశ్వరుని దర్శించుకుంటారు.
- శ్రీ లలిత పీఠం: శ్రీనివాస మంగాపురానికి సమీపంలో ఉన్న ఈ పీఠం అమ్మవారి భక్తులకు ముఖ్యమైన క్షేత్రం. ఇక్కడ అమ్మవారిని పూజించడం ద్వారా భక్తులకు కోరిన కోరికలు నెరవేరుతాయని నమ్ముతారు.
- శ్రీ అగస్తేశ్వరాలయం: తిరుపతికి 11.1 కి.మీ దూరంలో ఉన్న ఈ ఆలయం అగస్త్య మహర్షి పేరుతో ప్రసిద్ధి చెందింది. ఇది ఒక పురాతన శైవ క్షేత్రం.
- శ్రీ అభయ వెంకటేశ్వర స్వామి దేవాలయం (అప్పలాయగుంట): తిరుపతి నుండి 18.9 కి.మీ దూరంలో ఉన్న ఈ ఆలయంలో అభయ వెంకటేశ్వర స్వామి దర్శనమిస్తారు. ఇక్కడ స్వామివారికి అభిషేకం చేయడం వల్ల భక్తులకు కష్టాల నుండి విముక్తి కలుగుతుందని నమ్మకం.
తిరుపతి నుండి దూర ప్రాంత క్షేత్రాలు
- గుడిమల్లం: తిరుపతి నుండి 30.4 కి.మీ దూరంలో ఉన్న ఈ ఆలయం, భారత దేశంలోనే అత్యంత పురాతన శివాలయాల్లో ఒకటి. ఇక్కడ ఉన్న శివలింగం ప్రత్యేకమైన ఆకారంలో ఉంటుంది.
- శ్రీ కాళహస్తీశ్వర మందిరం (శ్రీకాళహస్తి): తిరుపతికి 38.7 కి.మీ దూరంలో ఉన్న ఈ ఆలయం పంచభూత క్షేత్రాల్లో ఒకటి. ఇక్కడ వాయు లింగం కొలువై ఉంటారు. రాహు, కేతు దోషాలకు ఇక్కడ పూజలు చేయడం ప్రసిద్ధి.
- శ్రీదేవి భూదేవి సమేత ప్రసన్న వెంకటేశ్వర స్వామి (తొండమాన్పురం): కాళహస్తి సమీపంలో, తిరుపతికి 33.7 కి.మీ దూరంలో ఉన్న ఈ ఆలయంలో వెంకటేశ్వర స్వామి ప్రసన్న రూపంలో దర్శనమిస్తారు.
- శ్రీ నారాయణ వనం: తిరుపతి నుండి 40.8 కి.మీ దూరంలో ఉన్న ఈ గ్రామం శ్రీనివాసుడు, పద్మావతి అమ్మవారి వివాహం జరిగిన ప్రదేశంగా ప్రసిద్ధి.
- శ్రీ వరసిద్ధి వినాయక దేవాలయం (కాణిపాకం): తిరుపతి నుండి 64.9 కి.మీ దూరంలో ఉన్న ఈ ఆలయంలో స్వయంభూ వినాయకుడు కొలువై ఉంటారు. ఇక్కడ వినాయకుని విగ్రహం రోజురోజుకు పెరుగుతుందని భక్తుల విశ్వాసం.
- శ్రీ వేదనారాయణ దేవాలయం (నాగులాపురం): తిరుపతి నుండి 65.8 కి.మీ దూరంలో ఉన్న ఈ ఆలయంలో విష్ణువు మత్స్యావతారంలో దర్శనమిస్తారు. ఇక్కడ సూర్య కిరణాలు మూడు రోజుల పాటు మూల విరాట్టు పాదాల నుండి శిరస్సు వరకు తాకడం ఒక అద్భుతం.
- అరగొండ (అర్దగిరి): తిరుపతి నుండి 75.5 కి.మీ దూరంలో ఉన్న ఈ ప్రాంతం, పవిత్ర క్షేత్రంగా ప్రసిద్ధి.
- పల్లికొండేశ్వర స్వామి ఆలయం (సూరటపల్లి): తిరుపతి నుండి 76.7 కి.మీ దూరంలో ఉన్న ఈ ఆలయం శివ భక్తులకు ముఖ్యమైనది.
తిరుపతి నుండి తమిళనాడు పవిత్ర క్షేత్రాలు
తిరుపతికి సమీపంలో తమిళనాడు రాష్ట్రంలో ఉన్న కొన్ని ప్రముఖ దేవాలయాలు కూడా భక్తుల దర్శనానికి అందుబాటులో ఉన్నాయి.
- తిరుత్తణి: తిరుపతి నుండి 69.3 కి.మీ దూరంలో ఉన్న ఈ క్షేత్రం, కుమార స్వామి ఆరు ముఖ్య క్షేత్రాలలో ఒకటి. ఇక్కడ సుబ్రహ్మణ్యేశ్వర స్వామి కొలువై ఉంటారు.
- గోల్డెన్ టెంపుల్ (శ్రీపురం, వెల్లూరు): తిరుపతి నుండి 115.1 కి.మీ దూరంలో ఉన్న ఈ ఆలయం, నారాయణి అమ్మవారికి అంకితం చేయబడింది. ఈ ఆలయం మొత్తం బంగారంతో నిర్మించబడింది.
- కాంచీపురం: తిరుపతి నుండి 113.5 కి.మీ దూరంలో ఉన్న ఈ క్షేత్రం, ప్రాచీన ఆలయాలకు ప్రసిద్ధి. ఇక్కడ విష్ణు కంచి (వరదరాజ పెరుమాళ్), శివ కంచి (ఏకాంబరేశ్వర), మరియు కామాక్షి అమ్మవారి ఆలయాలు ఉన్నాయి.
ఈ ఆలయాలన్నీ తిరుమల – తిరుపతి యాత్రను పరిపూర్ణం చేస్తాయి. ఈ క్షేత్రాలను దర్శించి స్వామివారి ఆశీస్సులు పొందండి. గోవిందా! గోవిందా!
మరిన్ని ఇటువంటి వాటి కోసం తెలుగు రీడర్స్ విహారి ను చూడండి.
