శ్రీ తలుపులమ్మ లోవ దేవాలయం – తుని సమీపంలోని మహిమాన్విత శక్తిపీఠం

తూర్పు గోదావరి జిల్లా తుని మండలంలో, ప్రకృతి అందాల నడుమ, దట్టమైన అటవీ ప్రాంతంలో వెలసిన శ్రీ తలుపులమ్మ లోవ ఆలయం (ప్రస్తుతం కాకినాడ జిల్లాలో ఉంది) ఒక ప్రసిద్ధ శక్తి క్షేత్రం. రాజమండ్రికి సుమారు 100 కిలోమీటర్ల దూరంలో, తుని పట్టణానికి 10 కిలోమీటర్ల దూరంలో (ప్రధాన రహదారికి 4 కిలోమీటర్ల దూరంలో) ఉన్న ఈ దివ్య క్షేత్రం, తలుపులమ్మ లోవగా ప్రసిద్ధి గాంచింది. ఆదిపరాశక్తి అంశగా పూజలందుకుంటున్న తలుపులమ్మ తల్లి, భక్తుల కోరికలు తీర్చే కల్పవల్లిగా విరాజిల్లుతోంది. నిత్యం వేలాదిగా భక్తులు అమ్మవారి దర్శనానికి తరలి వస్తూ ఉంటారు.

ఆలయ చరిత్ర మరియు పురాణం:

ఈ ఆలయం సుమారు 300 సంవత్సరాలకు పైబడిన చరిత్రను కలిగి ఉందని స్థానికులు, పూర్వీకులు చెబుతారు. మానవ ఆయుష్షు 100 సంవత్సరాలు కాబట్టి, మూడు తరాల పైబడి ఈ ప్రాంతంలో ఆడవారు ‘తలుపులమ్మ లోవ తల్లి’ అని, మగవారు ‘లోవరాజు’, ‘లోవకుమారు’ అని పేర్లు పెట్టుకున్నారని తెలుస్తోంది.

ఆలయ ఆవిర్భావం వెనుక అనేక పురాణ కథలు ప్రచారంలో ఉన్నాయి. అందులో ఒకటి, పూర్వం ఈ ప్రాంతాన్ని పరిపాలించిన రాజుగారికి అమ్మవారు కలలో కనిపించి ప్రేరణ ఇచ్చారట. “లావకుత్తుల సమీపంలో ఉన్న లావకొండలో నేను వెలిశాను. నాకు వరుసగా మూడు రోజులు పసుపు కాలంతో అభిషేకం చేస్తే, నా దర్శనానికి వచ్చిన భక్తులకు దాహం తీరే పాతాళగంగ ఉద్భవిస్తుంది. ఆ తర్వాత ఇది యాత్రాస్థలంగా మారుతుంది.” అని అమ్మవారు రాజుకు చెప్పినట్లు తెలుస్తోంది. రాజు అమ్మవారి అదేశం మేరకు చైత్ర మాసంలో బహుళ పక్షంలో విదియ నాడు ప్రారంభించి, వరుసగా మూడు రోజులు పసుపు కాలంతో అభిషేకం చేయించగా, పై కొండ గుహలోంచి పాతాళగంగ ప్రవహించడం మొదలైందని చెబుతారు.

మరొక కథనం ప్రకారం, కృతయుగంలో వింధ్య పర్వతం, మేరు పర్వతం కంటే తాను గొప్పనని ఎత్తును పెంచుకుంటూ పోవడంతో, సూర్యరశ్మి భూమికి చేరక చీకటి అలముకుందట. దేవతలు అగస్త్య మునిని ప్రార్థించగా, ఆయన దక్షిణ భారతదేశ యాత్రకు బయలుదేరి వింధ్య పర్వతాన్ని వంగి ఉండేలా ఆదేశించారు. అలా దక్షిణ దేశంలో పర్యటిస్తూ, ప్రస్తుత లోవ ఉన్న అరణ్య ప్రాంతాన్ని దాటుతుండగా, అగస్త్య మునికి చీకటి పడి ఆకలి దప్పులు వేసాయట. ఆ సమయంలోనే దట్టమైన చెట్ల మధ్య నుంచి దేదీప్యమానమైన కాంతితో లలితాదేవి ప్రత్యక్షమై, తాను భక్త రక్షణ కొరకు అడవిలో సంచరిస్తున్నానని చెప్పిందట. అమ్మవారు అగస్త్య మునికి నీటి ధారని, ఆహారాన్ని ప్రసాదించారు. ముని అమ్మవారిని పూజించి, లోక కళ్యాణం కోసం అక్కడే కొలువై ఉండమని ప్రార్థించగా, ఆ తల్లి అర్చామూర్తిగా వెలసిందని పురాణాలు చెబుతున్నాయి. “తలచుకోగానే ఆదుకున్న అమ్మ” కనుక అగస్త్య ముని ఆమెను “తలంపులమ్మ” అని పిలిచారట. కాలక్రమేణా ఆ పేరు “తలుపులమ్మ”గా మారింది. రెండు కొండల మధ్య లోయలో అమ్మవారు వెలిసినందున ఈ ప్రాంతం “లోయ”గా పిలవబడి, కాలక్రమేణా “లోవ”గా ప్రసిద్ధి చెందింది.

ఆలయ ప్రత్యేకతలు:

• పాతాళగంగ: ఈ ఆలయంలోని ముఖ్యమైన ప్రత్యేకతలలో ఒకటి కొండ గుహలో నుంచి నిరంతరం ప్రవహించే పాతాళగంగ. ఈ గంగాధార ఎక్కడి నుంచి వస్తుందో, ఎలా ప్రవహిస్తుందో ఇప్పటికీ ఎవరికీ తెలియదు. వానలు కురిసినా ఎక్కువ అవ్వదు, ఎండలు కాసినా తగ్గదు, నిత్యం ఒకే విధంగా ప్రవహిస్తూ ఉంటుంది. ఎంతమంది భక్తులు వచ్చినా, లక్షకు పైగా జనం వచ్చినా నీటి కొరత ఉండదు. ఈ నీరు తియ్యగా ఉంటుందని భక్తులు చెబుతారు.
• రెండు కొండల మధ్య వెలసిన అమ్మవారు: తలుపులమ్మ తల్లి దారకొండ మరియు తీగకొండ అనే రెండు కొండల మధ్య లోయలో వెలసి ఉంది. అమ్మవారి స్వయంభూ విగ్రహం గుహలో వెలసి ఉంటుంది.
• వాహన పూజలు: ఉత్తర కోస్తా ఆంధ్రాలోని వాహనదారులకు తలుపులమ్మ తల్లి ఆరాధ్య దేవతగా విరాజిల్లుతోంది. కొత్త వాహనం కొనుగోలు చేసిన వెంటనే చాలా మంది భక్తులు అమ్మవారి ఆలయానికి తీసుకువచ్చి పూజలు జరిపిస్తారు. ఇలా చేస్తే తమ వాహనాల వల్ల ఎలాంటి నష్టాలు, కష్టాలు కలగకుండా అమ్మవారు ఆశీర్వదిస్తారని నమ్ముతారు. చాలా వాహనాల వెనుక “తలుపులమ్మ తల్లి దయ” అని రాసి ఉండటం సాధారణం. భక్తులు తమ వాహన నంబర్లను ఆలయ ప్రాంగణంలోని రాళ్లపై రాయడం ఆనవాయితి.

ఆలయ ఆచారాలు మరియు పూజలు:

తలుపులమ్మ ఆలయం ఉదయం 6 గంటల నుంచి సాయంత్రం 6 గంటల వరకు దర్శనానికి తెరిచి ఉంటుంది. ప్రస్తుతం రాత్రి 7 గంటల వరకు కూడా ఆలయం తెరిచి ఉంటుందని చెబుతున్నారు. ఉదయం 5 గంటలకు తలుపులు తీసి, ఒక గంట పాటు అర్చన, అలంకరణ చేసి, 6 గంటల నుంచి దర్శనానికి అనుమతిస్తారు. అమ్మవారికి ఉదయం 8 గంటలకు బాలభోగం, మధ్యాహ్నం 12 గంటలకు మహానైవేద్యం, సాయంత్రం 4 గంటలకు చనాధాన్యం నైవేద్యం సమర్పిస్తారు.

భక్తులు అమ్మవారికి భక్తి శ్రద్ధలతో తలనీలాలు సమర్పించుకుంటారు. ఈ క్షేత్రంలో జంతుబలులు ఎక్కువగా ఉంటాయి. భక్తులు అమ్మకు మొక్కుకొని కోళ్ళు, మేకలు, గొర్రెలు వంటివి సమర్పించి, అక్కడే వంటలు చేసుకుని భోజనం చేసి వెళ్తారు. వంటపాత్రలు, పూజా ద్రవ్యాలు, కోళ్ళు, మేకలు కూడా ఆలయ ప్రాంగణంలోని దుకాణాలలో లభిస్తాయి. భక్తులకు వంట చేసి పెట్టడానికి మహిళలు అందుబాటులో ఉంటారు. బలి ఇచ్చిన మాంసాన్ని ఇంటికి తీసుకువెళ్లడానికి అనుమతి లేదు, అక్కడే వండి తినాలి.

సంతానం లేని దంపతులు ఈ ఆలయానికి వచ్చి ఉయ్యాలలు కట్టుకొని మొక్కుకుంటే సంతానం కలుగుతుందని ప్రగాఢ నమ్మకం. పిల్లలు పుడితే, అమ్మవారి పేరుతో లోవ తల్లి, లోవ రాజు, లోవ కుమారు లాంటి పేర్లు పెట్టుకోవడం ఆనవాయితి.

మహిమలు మరియు నమ్మకాలు:

ఈ లోవ అటవీ ప్రాంతంలో సాయంకాలం సంధ్య వేళయిందంటే చాలు, అక్కడ ఎవ్వరూ ఉండరు, అది అక్కడ కట్టుబాటు. గుడి మూసేసిన తర్వాత ఎవ్వరూ కూడా ఉండకూడదు. రాత్రివేళ అమ్మవారు లోయలో వనదేవత లాగా తిరుగుతూ ఉంటుందని భక్తుల నమ్మకం. ఈ విషయంలో అమ్మవారి లీలలు తెలియజేసే సంఘటనలు, కథలు కథలుగా చెబుతారు.

ఒక కథనం ప్రకారం, పూర్వం ఒకసారి కొందరు భక్తులు ఆలయ దర్శనం చేసుకుని తిరిగి వెళుతుండగా, ఐదేళ్ల పాపను ఆలయ ప్రాంగణంలోనే వదిలేశారట. చీకటి పడుతున్నందున, కట్టుబాటు ప్రకారం కొండపైకి తిరిగి వెళ్లకూడదు. తెల్లవారిన తర్వాత తిరిగి వెళ్ళగా, ఆ పాప క్షేమంగా ఆడుకుంటూ కనిపించిందట. రాత్రంతా అమ్మవారే తల్లి రూపంలో జోలపాటలు పాడి, ఎటువంటి భయము, ప్రమాదం లేకుండా ఆ పాపను కాపాడిందని పాప చెప్పిందట.

మరొక కథలో, ఒక ప్రొఫెసర్ సాయంత్రం ఆరు గంటల తర్వాత ఎవరూ ఉండకూడదన్న నియమాన్ని పరీక్షించడానికి, ఆలయానికి ప్రవేశ ద్వారంలోని ఆర్చ్ లోపల నిలబడ్డారట. కొద్దిసేపటికే గజ్జల సౌండ్ వినిపించిందట. ఆ తర్వాత అమ్మవారి చిన్న నీడ కనిపించడంతో ఆయన కళ్ళు తిరిగి అక్కడే పడిపోయారు. తెల్లారి అర్చకులు వచ్చి చూడగా, ఆ ప్రొఫెసర్ గుడిలో పైకి చేరి ఉన్నారట. తాను కింద పడిపోయిన తర్వాత ఎలా పైకి వచ్చానో తెలియదని, అమ్మవారే తనను రక్షించిందని ఆయన ఆ రోజు నుండి అమ్మవారిని ప్రగాఢంగా నమ్మడం మొదలుపెట్టారని చెబుతారు. ఈ తల్లి నిదర్శనాన్ని “నేను ఈ ప్రాంతంలో ఉన్నాను” అని చెప్పే ప్రయత్నం ఎప్పటికప్పుడు జరుగుతూనే ఉంటుందని భక్తులు విశ్వసిస్తారు.

పండుగలు మరియు ఉత్సవాలు:

ప్రతి సంవత్సరం చైత్ర మాసం (మార్చి-ఏప్రిల్) మరియు ఆషాడ మాసం (జూన్-జూలై) లలో దేవాలయంలో 15 రోజుల పాటు అత్యంత వైభవంగా ఉత్సవాలు, జాతర నిర్వహిస్తారు. ముఖ్యంగా చైత్ర మాసంలో బహుళ విదియ, తదియ రోజులలో ప్రత్యేక పూజలు జరుగుతాయి. ఈ సమయంలో వేలాది మంది భక్తులు అమ్మవారి దర్శనం కోసం వస్తుంటారు.

రవాణా మరియు వసతులు:

తలుపులమ్మ లోవ ఆలయం తూర్పు గోదావరి జిల్లా (ప్రస్తుతం కాకినాడ జిల్లా) తుని మండలంలో, తునికి 10 కిలోమీటర్ల దూరంలో, జాతీయ రహదారి (NH-5) కి 4 కిలోమీటర్ల దూరంలో ఉంది. తుని రైల్వే స్టేషన్ నుండి 8 కిలోమీటర్ల దూరంలో ఉంటుంది.

ఆలయానికి చేరుకోవడానికి తుని వరకు బస్సులో లేదా రైలులో ప్రయాణించి, అక్కడి నుంచి జీపులు లేదా షేర్ ఆటోల్లో చేరుకోవచ్చు. జాతీయ రహదారిపై “తలుపులమ్మ లోవ” అని రాసి ఉన్న పెద్ద ఆర్చ్ ఉంటుంది. విశాఖపట్నం వైపు నుండి వస్తే కుడివైపు, అన్నవరం వైపు నుండి వస్తే ఎడమవైపు తిరగాలి. కొండపైకి చేరుకోవడానికి మెట్ల దారి (సుమారు 200 మెట్లు) తో పాటు, వాహనాల సౌకర్యార్థం దేవస్థానం వారు ఘాట్ రోడ్డును కూడా నిర్మించారు.

వసతి విషయానికి వస్తే, దేవస్థానం కాటేజీలు అందుబాటులో ఉన్నాయి, లేదా సమీపంలోని తుని పట్టణంలో హోటళ్లలో బస చేయవచ్చు.

శ్రీ తలుపులమ్మ లోవ క్షేత్రం భక్తులకు సిరులనిచ్చే, కోరిన కోరికలు తీర్చే కల్పవల్లిగా, సర్వశుభాలను ప్రసాదించే చల్లని తల్లిగా ప్రసిద్ధి చెందింది. అమ్మవారిని దర్శించుకున్న వారికి మానసిక ప్రశాంతత లభిస్తుందని భక్తులు చెబుతారు.

మరిన్ని ఇటువంటి ఆలయాల కోసం తెలుగు రీడర్స్ భక్తి ను చూడండి.