కొట్టియూర్ శివాలయం, కేరళలోని కన్నూర్ జిల్లాలో దట్టమైన అడవుల మధ్య ఉన్న ఒక ప్రసిద్ధ పుణ్యక్షేత్రం. ఈ ఆలయం సంవత్సరంలో కేవలం 28 రోజులు మాత్రమే తెరవబడి ఉంటుంది, ఇది వైశాఖ మాసంలో (మే నుండి జూన్ మధ్య) వస్తుంది. ప్రతి హిందువు తప్పకుండా తెలుసుకోవాల్సిన దేవాలయంగా దీనిని పరిగణిస్తారు. ఈ ప్రాంతం ఎన్నో శతాబ్దాల నాటిదని ప్రసిద్ధి చెందింది. ఈ దేవాలయం ఉన్న ప్రదేశం యజ్ఞశాల అని నమ్ముతారు.
కొట్టియూర్ ఆలయ స్వరూపం:
కొట్టియూర్ క్షేత్రంలో రెండు ప్రధాన భాగాలు ఉన్నాయి: అక్కరే కొట్టియూర్ మరియు ఇక్కరే కొట్టియూర్.
అక్కరే ప్రధాన ఆలయం, ఇది కేవలం 28 రోజులు మాత్రమే తెరిచి ఉంటుంది. ఇక్కడ శివుడు మరియు సతీదేవి ఇద్దరూ కలిసి ఉంటారు. ఇక్కరే సంవత్సరంలో అన్ని రోజులు తెరిచి ఉంటుంది, అయితే అక్కరే తెరిచి ఉన్న 28 రోజులలో ఇక్కయార్లోని గర్భగుడి మూసివేయబడి ఉంటుంది. ఇక్కయార్లో కేవలం శివుడు మాత్రమే ఉంటాడు. ఈ దేవాలయంలో ఎటువంటి శాశ్వత నిర్మాణాలూ ఉండవు; మొత్తం నిర్మాణం తాత్కాలిక గుడారాల్లోనే ఉంటుంది, మరియు దేవుడు రాళ్లపైనే ప్రతిష్టించబడతాడు. ఇక్కడ స్వయంభు లింగం ఉంటుంది. ఆ ప్రదేశమంతా గుడారాలతో ఉంచబడి ఉంటుంది, ఎందుకంటే అంత పెద్ద స్థలంలో గుడి కట్టడం చాలా కష్టం.
దక్షయజ్ఞ గాథ మరియు సతీదేవి ఆత్మహుతి:
ఈ ఆలయం యొక్క ప్రాముఖ్యత దక్షయజ్ఞ గాథతో ముడిపడి ఉంది. దక్ష ప్రజాపతి, బ్రహ్మ కుమారుడు, ఆదిశక్తిని పూజించేవాడు. దక్ష ప్రజాపతికి శివుడు అస్సలు నచ్చేవాడు కాదు, ఎందుకంటే శివుడు భస్మం పూసుకొని, పులి చర్మం ధరించి ఉండే బైరాగి. దక్ష ప్రజాపతి చిన్న కూతురు దాక్షాయణి (పార్వతీ దేవి అంశ), శివుడిని భర్తగా పొందాలని తపస్సు చేస్తుంది. దక్ష ప్రజాపతికి ఇష్టం లేకపోయినా, నారదుడు, బృహస్పతి, స్వయంగా బ్రహ్మదేవుడు వచ్చి చెప్పడంతో, చివరికి అతను శివుడికి ఇచ్చి దాక్షాయణి వివాహం చేస్తాడు.
పార్వతీ దేవి కైలాసంలో ఉన్నప్పుడు, దక్ష ప్రజాపతి ఒక నిరీశ్వర యజ్ఞాన్ని ప్రారంభిస్తాడు. ఈ యజ్ఞంలో శివుడికి ఎటువంటి స్థానమూ ఉండదు, గతంలో జరిగిన త్రివేణి సంగమ యజ్ఞంలో శివుడిని అధ్యక్షుడిగా పెట్టిన దానికి వ్యతిరేకంగా ఇది చేయబడుతుంది. ఈ యజ్ఞానికి దక్ష ప్రజాపతి తన అల్లుడైన శివుడిని మరియు కూతురైన పార్వతీ దేవిని ఆహ్వానించడు. శివుడు వెళ్ళవద్దని చెప్పినా, ఆహ్వానం లేకపోయినా తండ్రి ఇంటికి, గురువు ఇంటికి, రాజు దగ్గరికి వెళ్లవచ్చని చెప్పి పార్వతీ దేవి యజ్ఞ స్థలానికి వెళ్తుంది.
యజ్ఞం జరిగే చోట, ఇది నిరీశ్వర యజ్ఞం అని తెలుసుకున్న పార్వతీ దేవి, తండ్రి అందరి ముందు శివుడిని అగౌరవపరచడం చూసి తట్టుకోలేకపోయింది. తన భర్తకు మర్యాద లేని చోట ఉండలేనని నిర్ణయించుకొని, తనలోని పంచాగ్నుల ద్వారా ఆత్మహుతి చేసుకుంది.
శివుని ఆగ్రహం మరియు వీరభద్రుని సృష్టి:
పార్వతీ దేవి ఆత్మహుతి చేసుకున్న విషయం కైలాసంలో శివుడికి తెలియగానే, ఆయన బాధతో, కోపంతో తన జటాజూటం నుండి ఒక జడను కిందకి విసిరి కొడతాడు. ఆ కోపంలో వీరభద్రుడు పుడతాడు. వీరభద్రుడు యజ్ఞస్థలానికి వచ్చి, దక్ష ప్రజాపతి గడ్డాన్ని తీసి అడవిలోకి విసిరి, ఆపై అతని శిరస్సును ఖండిస్తాడు.
శివుని తీవ్రమైన కోపాన్ని, బాధను శాంతింపజేయడం కోసం గంగాదేవి వర్షం లాగా, భూమిలో నుంచి నీళ్ళ లాగా పొంగుతుంది. యజ్ఞం మధ్యలోనే ఆగిపోయిందని విష్ణుమూర్తి, బ్రహ్మదేవుడు శివుడిని ప్రార్థించగా, శివుడు శాంతించి, ఖండించిన తలకు బదులుగా ఒక మేక తలను పెట్టి దక్ష ప్రజాపతికి ప్రాణం పోసి యజ్ఞాన్ని పూర్తి చేయిస్తాడు. మనం ఇప్పుడు ఆరాధిస్తున్న 18 మహాశక్తి పీఠాలు సతీదేవి శరీర భాగాలే అని నమ్ముతారు. విష్ణుమూర్తి తన సుదర్శన చక్రంతో సతీదేవి శరీర భాగాలను విభజించిన స్థలం కూడా ఇదే అని ప్రఖ్యాతి.
కొట్టియూర్ యొక్క ప్రత్యేకతలు మరియు నమ్మకాలు:
- 28 రోజుల ఉత్సవం: యజ్ఞం 28 రోజులు జరిగిందనే కారణంతోనే, ఆలయం కూడా వైశాఖ మాసంలో కేవలం 28 రోజులు మాత్రమే తెరిచి ఉంటుంది. యజ్ఞం ఎప్పుడూ మంచి కోసమే చేస్తారు కాబట్టి, అది అసంపూర్ణం కాకూడదు అనే ఉద్దేశ్యంతో, దక్ష ప్రజాపతి శిరస్సు ఖండించినప్పటికీ, మేక తలతో యజ్ఞం పూర్తి చేశారు.
- విభూది: ఇక్కడ ఏ రెండు రాళ్లను తీసుకొని రుద్దినా విభూది వస్తుంది. భక్తులు ఈ విభూదిని పెట్టుకొని వెళ్తారు.
- వడా పువ్వు: దక్ష ప్రజాపతి గడ్డానికి గుర్తుగా ఇక్కడ వడా పువ్వు అనే ఒక పువ్వును అమ్ముతారు. ఇది మలయాళంలో “వడా పువ్వు” అని పిలవబడుతుంది మరియు కొట్టియూర్ ప్రత్యేకతగా పరిగణించబడుతుంది. దీన్ని ఇంటి వాకిలికి కడితే మంచి జరుగుతుందని ఇక్కడి ప్రజల నమ్మకం. ఇది దక్షుడి అహంకారం తొలగిపోయిందనడానికి గుర్తుగా కూడా విక్రయిస్తారు.
- స్వయంభు లింగం ఆవిర్భావం: స్వయంభు లింగాన్ని కనిపెట్టినప్పుడు ఒక విశిష్టమైన కథ ఉంది. దట్టమైన అడవుల్లో ఒక వేటగాడు తన కత్తిని ఒక రాయిపై పదును పెట్టుకుంటున్నప్పుడు, ఆ రాయి నుండి రక్తం వచ్చింది. పెద్దలను సంప్రదించగా, సిద్ధాంతులు ఇది దక్షయజ్ఞం జరిగిన స్థలమని, సతీదేవి అగ్నికి ఆహుతైన ప్రదేశమని, ఆ బాధతో శివుడు స్వయంభుగా వెలిశాడని కనుగొన్నారు. శివుడి కంటి నుంచి కన్నీరు/రక్తం వస్తుందని ఇక్కడ నమ్ముతారు.
- విశాఖ మహోత్సవం: కొట్టియూర్ వైశాఖ మహోత్సవం కొబ్బరి బొండాల సమర్పణతో ప్రారంభమవుతుంది. ఆ బొండాల నీటితో మరుసటి రోజు శివుడికి అభిషేకం చేస్తారు.
- పవిత్ర జలాలు: ఈ క్షేత్రంలో నీరు ఎప్పుడూ ప్రవహిస్తూనే ఉంటుంది, భూమిలో నుంచి నీళ్ళు పొంగుతాయి.
- ఇల్లు కట్టే నమ్మకం: భక్తులు రాళ్ళ మీద రాళ్ళు పెట్టి కట్టడం ద్వారా ఇల్లు కట్టుకోవచ్చని నమ్ముతారు.
కొట్టియూర్ శివాలయం కేవలం ఒక పుణ్యక్షేత్రం మాత్రమే కాదు, భారతీయ ధర్మం, సంస్కృతి మరియు పురాణాలను ప్రతిబింబించే ఒక జీవన సాక్ష్యం. ఇది భక్తి, త్యాగం, ఆగ్రహం మరియు శాంతి యొక్క కథను కళ్ళ ముందు ఆవిష్కరిస్తుంది. ఇది ఒక చరిత్ర పుస్తకం లాంటిది, దీనిలో ప్రతి రాతికి, ప్రతి ప్రవాహానికి ఒక కథ ఉంటుంది, అది తరతరాలుగా కొనసాగుతోంది.
మరిన్ని ఇటువంటి ఆలయాల కోసం తెలుగు రీడర్స్ భక్తి ను చూడండి.
